تقریب المعارف (کتاب): تفاوت میان نسخهها
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
imported>Mahboobi جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== درباره مؤلف == | == درباره مؤلف == | ||
{{اصلی|ابوالصلاح حلبی}} | {{اصلی|ابوالصلاح حلبی}} | ||
شیخ تقی الدین بن نجم الدین بن عبید الله بن عبد الله بن محمد، معروف به ابو الصلاح (۳۷۴-۴۴۷ق)، [[فقیه]] و [[کلام امامیه|متکلم]] [[امامیه|امامی]] قرن چهارم و پنجم [[هجری قمری]] است. او از شاگردان [[سید مرتضی]] و [[شیخ طوسی]] بود. از شاگردان مشهور وی میتوان [[ابن براج|ابن بَرّاج]] و [[ابوالفتح کراجکی|محمد بن علی کراجکی]] را نام برد. | |||
== جایگاه کتاب == | == جایگاه کتاب == | ||
نسخهٔ ۱۰ ژوئن ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۱۹
تقریبُ المَعارف، کتابی به زبان عربی و در موضوع اصول اعتقادات، نوشته شیخ تقی الدین ابوالصلاح حلبی، (متوفای ۴۴۷ ق) است. حلبی در این کتاب به پارهای مباحث ابتکاری پرداخته که تا عصر او مطرح نبوده است، از جمله موضوع تکلیف، مباحث گوناگون درباره امامت با استناد به قرآن و احادیث و مباحث مرتبط با وجود امام عصر. این کتاب از منابع علامه مجلسی بوده و شیخ حر عاملی نیز آن را ستوده است.
درباره مؤلف
شیخ تقی الدین بن نجم الدین بن عبید الله بن عبد الله بن محمد، معروف به ابو الصلاح (۳۷۴-۴۴۷ق)، فقیه و متکلم امامی قرن چهارم و پنجم هجری قمری است. او از شاگردان سید مرتضی و شیخ طوسی بود. از شاگردان مشهور وی میتوان ابن بَرّاج و محمد بن علی کراجکی را نام برد.
جایگاه کتاب
این کتاب، از منابع معتبر کلامی است که بسیار مورد توجه علمای شیعه قرار گرفته است. علامه مجلسی، این کتاب را کتابی مناسب در عقاید و دارای روایاتی جالب توجه میداند و در کتاب بحار الأنوار بسیار به آن استناد کرده است.
شیخ حر عاملی نیز این کتاب را کتابی خوب و ارزشمند دانسته و آن را از مصادر کتاب خود، إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات شمرده است.
علامه شوشتری در کتاب کشف القناع فی حجیة الإجماع، به این کتاب استناد کرده و در کتاب قاموس الرجال، این کتاب را در نهایت خوبی دانسته است.[۱]
ساختار و محتوای کتاب
کتاب تقریب المعارف، کتابی استدلالی و برهانی است که در چهار قسم تنظیم شده و مؤلف شیوهای منطقی را برای بحث در هر یک از موضوعات کتاب به کار گرفته است. کتاب، شامل مباحث توحید، عدل، نبوت، امامت و بحثی درباره امام زمان(عج) است.
در آغاز مبحث توحید، مسئله لزوم شناخت و معرفت مطرح شده و سپس به حدوث اجسام اشاره شده و صفات خداوند متعال مورد بحث قرار گرفته است.
در مبحث عدل، به حسن و قبح و قدرت خداوند بر قبیح و انجام ندادن آن، جبر و اختیار، حقیقت تکلیف و صفات مکلف و قاعده لطف اشاره دارد.
در مبحث نبوت، مسئله لزوم انتخاب رهبر از طرف خداوند و اینکه پیامبر آگاهترین مردم نسبت به امور سیاسی است و راههای شناخت پیامبر، عصمت و معجزات پیامبر اسلام، مانند قرآن مطرح شده است.
در مبحث امامت، به مسئله عصمت امام، معجزات ائمه(ع)، نص بر امامت، آیات و نصوص دال بر امامت حضرت علی(ع)، مخالفتهای آن حضرت با خلفای سهگانه، انگیزه بیعت آن حضرت با آنها، علت پذیرفتن شورا و معایب خلفای سهگانه و... اشاره شده است.
در بحث مربوط به امام زمان(عج) با دلیلهای عقلی و نقلی بر امامت آن حضرت، انگیزه غیبت و طول عمر آن حضرت، استدلال شده و نمونههایی از انسانهایی که عمر طولانی داشتهاند ذکر شده است.[۲]
حذفیات
بخشی از این کتاب به چاپ نرسیده که شامل معایب خلفای سهگانه است، مانند:
- مطالبی که از صحابه روایت شده و تصریح در مذمت سه خلیفه نخستین دارد و همچنین اعترافات آنها در هنگام مرگ که شامل هشتاد روایت است.
- سخنان حضرت علی(ع) و برخی از صحابه و تابعین و عایشه درباره عثمان.
- خونخواهی عثمان توسط طلحه و زبیر، عایشه، معاویه و عمرو عاص و بحثی درباره آن.
- نبودن ویژگیهای امامت در سه خلیفه نخستین و مطاعن آنها.
- ردّ ادله مخالفین.[۳]
نسخه و چاپ
نسخهای در کتابخانه آیة الله نجفی مرعشی در قم موجود بوده که تاریخ نگارش آن قرن دهم یا یازدهم هجری است.[۴] این اثر در سال ۱۴۰۴ق با تحقیق فارس حسون در انتشارات الهادی در قم به چاپ رسیده است.
پانویس
منابع
- ابوالصلاح الحلبی، تقی بن نجم، تقریب المعارف، قم، الهادی، ۱۴۰۴ق.
- کتاب شناخت جامع الاحادیث، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.