علیاکبر الهی خراسانی
| مؤسس بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی | |
 | |
| شناسنامه | |
|---|---|
| زادروز | ۱۳۲۱ش |
| شهر تولد | نیشابور |
| کشور تولد | ایران |
| تاریخ درگذشت | ۲۸ شهریور ۱۴۰۴ش |
| شهر درگذشت | مشهد |
| آرامگاه | حرم امام رضا(ع) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| اطلاعات سیاسی | |
| مناصب | مدير بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی • عضو شورای برنامه ریزی مدیریت حوزه علمیه خراسان |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| اساتید | حسین وحید خراسانی • سید عبدالله موسوی شیرازی • مجتبی قزوینی • سید محمدهادی میلانی |
| تألیفات | تألیف: کتابنامۀ امام رضا(ع) تحقیق: المسائل العکبریة شیخ مفید، منتهی المطلب علامه حلی |
علیاکبر الهی خراسانی (۱۳۲۱ش - ۱۴۰۴ش) از مؤسسان بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، فعالان فرهنگی و اجتماعی مشهد و استاد حوزه علمیه خراسان بود. او در بیش از سه دهه مدیریت بنیاد پژوهشها، در احیای میراث شیعی تأثیر بسزایی داشت. همچنین تأسیس نخستین صندوق قرضالحسنه حوزوی در سال ۱۳۴۲ش از ابتکارات او بهشمار میرود.
الهی خراسانی از شاگردان سید عبدالله موسوی شیرازی، حسین وحید خراسانی و سید محمدهادی میلانی بود. او دارای مدارک علمی متعدد و اجازه اجتهاد بود و سابقه نیم قرن تدریس در حوزه مشهد و چندین سال در دانشگاه فردوسی داشت. تألیف و تصحیح متون بزرگان شیعه و سخنرانی در کنگرههای علمی بینالمللی از آثار علمی اوست. درگذشت الهی با پیامهای تسلیت گستردهای همراه شد.
جایگاه و اهمیت
علیاکبر الهی خراسانی از علما و فعالان فرهنگی و اجتماعی مشهد و استاد حوزه علمیه خراسان بود.[۱] در سال ۱۳۴۲ش نخستین صندوق قرضالحسنه حوزوی ایران را در مشهد تأسیس کرد.[۲] از دیگر اقداماتش میتوان به تأسیس بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در سال ۱۳۶۳ش، کتابخانه رضوی و فروشگاه تعاونی طلاب اشاره کرد.[۳] او در بیش از سه دهه مدیریت این بنیاد، نقش مهمی در تألیف، تصحیح متون و احیای میراث شیعی داشت و کتابخانههای تخصصی مانند کتابخانه شیخ طوسی را بنیان نهاد.[۴]
مدیریت گروه فقه و اصول بنیاد پژوهشهای اسلامی، عضویت در هیأت امنای دانشگاه علوم اسلامی رضوی، هیأت تحریریه مجله مشکوة و شورای فرهنگ عمومی استان خراسان رضوی از دیگر فعالیتهای الهی خراسانی است.[۵]
الهی خراسانی در سال ۱۳۲۱ش در نیشابور متولد شد[۶] و از ۱۳۳۵ش تحصیل علوم حوزوی را آغاز کرد و سال بعدش به مشهد رفت.[۷] او از شاگردان سید عبدالله موسوی شیرازی، حسین وحید خراسانی، سید محمدهادی میلانی، مجتبی قزوینی، سید عبدالکریم هاشمینژاد، میرزا جوادآقا تهرانی، علی فلسفی تنکابنی، محمدتقی اديب نيشابوری بهشمار میرود.[۸] او همچنین شاگرد و داماد حسنعلی مروارید بود.[۹]
الهی خراسانی در ۲۸ شهریور سال ۱۴۰۴ش از دنیا رفت و در حرم امام رضا(ع) دفن شد.[۱۰] تعدادی از مراجع تقلید، علما، مسئولان کشوری و مراکز علمی درگذشت او را تسلیت گفتند.[۱۱]
گفته شده شخصیت الهی خراسانی، آمیزهای از تواضع، جهاد علمی و خدمات اجتماعی بود که نه خود را در تدریس محصور کرد و نه در مسئولیتهای اداری غرق شد.[۱۲] همچنین او از پیشگامان «الهیات اجتماعی» و «مدیریت علمی» در خراسان معاصر دانسته شده است.[۱۳]
فعالیتهای علمی
الهی دارای اجازهنامههایی از مراجع تقلید و مدارکی علمی بود؛ ازجمله:
- اجازه نقل حدیث از سید شهابالدین مرعشی نجفی؛
- اجازه تصدّی امور حسبیه از برخی مراجع تقلید؛
- اجازه اجتهاد از اساتید خود و همچنین وزارت علوم و آموزش عالی در سال ۱۳۵۰ش؛
- دریافت گواهینامه مُدرّسی علوم منقول در سال ۱۳۴۴ش؛
- دریافت دانشنامه کارشناسی در رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی از دانشکده الهیات و معارف اسلامی مشهد در سال ۱۳۵۲ش.[۱۴]
الهی بیش از پنجاه سال در حوزه علمیه مشهد تدریس کرد و از سال ۱۳۶۴ش به مدت هفت سال در دانشگاه فردوسی مشهد علوم قرآنی، فقه و اصول، آیات الاحکام و تفسیر تدریس نمود. همچنین در دانشگاه علوم اسلامی رضوی به طلاب غیر ایرانی آموزش میداد.[۱۵] او در کنگرههای علمی بینالمللی مانند کنگره سعدی در هند، کنگره هزاره شریف رضی، کنگره جهانی شیخ مفید، کنگره جهانی امام جعفر صادق(ع) در دمشق، کنگره نهج البلاغه و کنگره جهانی امام رضا(ع) سخنرانی داشت.[۱۶]
الهی خراسانی آثار فراوانی را تألیف، تحقیق و یا تصحیح کرده است:
- تألیف:
۱. کتابها: کتابنامۀ امام رضا(ع) (۱۳۶۳ش)؛ شناخت و پرورش تحقیق در نهج البلاغه (۱۳۷۱ش)؛ مقدمهای بر ترجمۀ امالی شیخ مفید (۱۳۶۴ش).[۱۷]
۲. مقالات: حجةالحق شیخ محمدتقی ادیب نیشابوری، ویژگیها و خاطرات؛ مکانة السنة المطهرة فی التشریع الاسلامی؛ یادنامۀ ادیب نیشابوری؛ بحثی دربارۀ بسم الله؛ آن عبد صالح خدا (شرح حال مرحوم آیةالله حاج میرزا جواد آقا تهرانی).[۱۸]
- تحقیق و تصحیح کتب:
اجوبة المسائل الحاجبیه (معروف به المسائل العکبریه) تألیف شیخ مفید؛ رسالۀ اسرار الوحی عزیز الدین نسفی؛ منتهی المطلب علامه حلی؛ الدروس الشرعیه شهید اول؛ سفینة البحار شیخ عباس قمی؛ تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم ابو المظفر اسفراینی؛ الرسالة العزیزة فی الوجیزة شیخ عباس قمی.[۱۹]
پانویس
- ↑ «استاد الهی خراسانی؛ معمار بنیادهای نوین پژوهشی»، آستان نیوز.
- ↑ «استاد الهی خراسانی؛ معمار بنیادهای نوین پژوهشی»، آستان نیوز.
- ↑ «خدمت و مسئولیت»، پایگاه اطلاعرسانی آثار و اندیشههای استاد شیخ علیاکبر الهی خراسانی.
- ↑ «استاد الهی خراسانی؛ معمار بنیادهای نوین پژوهشی»، آستان نیوز.
- ↑ «حجتالاسلام علیاکبر الهی خراسانی»، دانشنامه مشهد الرضا.
- ↑ «الهی خراسانی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار و اندیشههای استاد شیخ علیاکبر الهی خراسانی.
- ↑ «علیاکبر الهی خراسانی»، اندیشوران.
- ↑ «حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ علیاکبر الهی خراسانی درگذشت»، خبرگزاری حوزه.
- ↑ «حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ علیاکبر الهی خراسانی درگذشت»، خبرگزاری حوزه.
- ↑ «تصاویر ویژه از وداع باشکوه و یادبود استاد فرزانه علیاکبر الهی خراسانی»، اجتهاد.
- ↑ «از خاموشی تا ناموری؛ سوگنامه عالمان در ارتحال استاد الهی خراسانی»، اجتهاد.
- ↑ «حجتالاسلام والمسلمین الهی خراسانی دار فانی را وداع گفت»، رسا.
- ↑ «حجتالاسلام والمسلمین الهی خراسانی دار فانی را وداع گفت»، رسا.
- ↑ «علیاکبر الهی خراسانی»، اندیشوران؛ «الهی خراسانی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار و اندیشههای استاد شیخ علیاکبر الهی خراسانی.
- ↑ «علیاکبر الهی خراسانی»، اندیشوران؛ «حجتالاسلام علیاکبر الهی خراسانی»، دانشنامه مشهد الرضا.
- ↑ «علیاکبر الهی خراسانی»، اندیشوران.
- ↑ «کتب استاد»، پایگاه اطلاعرسانی آثار و اندیشههای استاد شیخ علیاکبر الهی خراسانی؛ «علیاکبر الهی خراسانی»، اندیشوران.
- ↑ «کتب استاد»، پایگاه اطلاعرسانی آثار و اندیشههای استاد شیخ علیاکبر الهی خراسانی؛ «علیاکبر الهی خراسانی»، اندیشوران.
- ↑ «علیاکبر الهی خراسانی»، بنیاد محقق طباطبایی؛ «کتب استاد»، پایگاه اطلاعرسانی آثار و اندیشههای استاد شیخ علیاکبر الهی خراسانی.
منابع
- «از خاموشی تا ناموری؛ سوگنامه عالمان در ارتحال استاد الهی خراسانی»، اجتهاد، تاریخ درج مطلب: ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۴ش.
- «استاد الهی خراسانی؛ معمار بنیادهای نوین پژوهشی»، آستان نیوز، تاریخ درج مطلب: ۳۰ شهریور ۱۴۰۴، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۴ش.
- «الهی خراسانی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار و اندیشههای استاد شیخ علیاکبر الهی خراسانی، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۴ش.
- «تصاویر ویژه از وداع باشکوه و یادبود استاد فرزانه علیاکبر الهی خراسانی»، اجتهاد، تاریخ درج مطلب: ۳ مهر ۱۴۰۴، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۴ش.
- «حجتالاسلام والمسلمین الهی خراسانی دار فانی را وداع گفت»، خبرگزاری رسا، تاریخ درج مطلب: ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۴ش.
- «حجتالاسلام علیاکبر الهی خراسانی»، دانشنامه مشهد الرضا، تاریخ درج مطلب: ۶ آبان ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۴ش.
- «حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ علیاکبر الهی خراسانی درگذشت»، خبرگزاری حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ شهریور ۱۴۰۴، تاریخ بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۴ش.
- «خدمت و مسئولیت»، پایگاه اطلاعرسانی آثار و اندیشههای استاد شیخ علیاکبر الهی خراسانی، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۴ش.
- «علیاکبر الهی خراسانی»، اندیشوران، تاریخ بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۴ش.
- «علیاکبر الهی خراسانی»، بنیاد محقق طباطبایی، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۴ش.
- «کتب استاد»، پایگاه اطلاعرسانی آثار و اندیشههای استاد شیخ علیاکبر الهی خراسانی، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۴ش.