مهدی محقق

مهدی محقق
نویسنده، مجتهد، مصحح و شارح کتاب‌های ادبی، فلسفی و دینی
اطلاعات فردی
تاریخ تولد	۱۰ بهمن سال ۱۳۰۸ش
زادگاه	مشهد
اطلاعات علمی
شاگردان	بهاءالدین خرمشاهی
اجازه اجتهاد از	سید محمدتقی خوانساری
تألیفات	فیلسوف ری، مضامین آیات قرآن در اشعار ناصر خسرو، تصحيح القبسات اثر میرداماد، تصحیح تعلیقه بر شرح منظومه ملا هادی سبزواری اثر میرزا مهدی آشتیانی
سایر	بنیان‌گذار دائرة المعارف تشیع، عضویت در شورای عالی علمی دائرة المعارف بزرگ اسلامی

مهدی محقق (زاده: ۱۳۰۸ش) نویسنده، مجتهد، ادیب، نسخه‌پژوه و پژوهشگر تاریخ پزشکی اسلامی، مصحح و شارح کتاب‌های ادبی و فلسفی و کلامی است.^[۱] مهدی محقق را پژوهشگری چندوجهی در علوم اسلامی و ادبیات و احیاگر میراث خردگرایی دانسته‌اند^[۲] که نقشی بنیادین در تعامل علوم انسانی و معارف دینی ایفا کرده است.^[۳] گفته شده مهدی محقق با تدریس فلسفه و معارف شیعی^[۴] در دانشگاه‌های غربی،^[۵] به‌ویژه دانشگاه مک‌گیل کانادا، نقش کلیدی در معرفی و ترویج آثار متفکرانی چون علامه حلی و ملا هادی سبزواری ایفا نمود.^[۶]

مهدی محقق یکی از بنیان‌گذاران دائرة المعارف تشیع و عضو شورای عالی علمی دائرة المعارف بزرگ اسلامی بوده است. محقق، مؤسس و مدیر شعبه مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل کانادا در تهران است.^[۷] او همچنین ریاست انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، ریاست انجمن استادان زبان و ادبیات فارسی، عضو هیأت امنای انجمن فلسفه ایران، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی را در سوابق خود دارد.^[۸]

محقق، در مسیر فعالیت‌های علمی خود، موفق به کسب عناوین معتبری همچون استاد ممتازی دانشگاه مالزی (۱۳۷۲ش) و چهره ماندگار (۱۳۸۰ش) ایران شد.^[۹] وی همچنین در سال ۱۳۹۳ش نیز به‌عنوان دانشمند برتر، جایزه بنیاد البرز را دریافت کرد.^[۱۰] محقق آثاری در زمینه تفسیر قرآن و فلسفه اسلامی،^[۱۱] از جمله تصحیح تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار و تصحیح تعلیقه بر شرح منظومه ملاهادی سبزواری دارد.^[۱۲] کتاب «فیلسوف ری» (تألیف) و «طب روحانی» (ترجمه) از آثار مهدی محقق در حوزه فلسفه و تاریخ پزشکی است که به ترتیب در سال‌های ۱۳۴۹ش و ۱۳۶۹ش جوایز بهترین کتاب سال را دریافت کرده‌اند.^[۱۳] همچنین، کتاب «تاریخ و اخلاق پزشکی در اسلام و ایران» (تألیف) او در سال ۱۳۷۷ش در جشنواره خوارزمی برگزیده شد.^[۱۴]

مهدی محقق در ۱۰ بهمن سال ۱۳۰۸ش در مشهد به دنیا آمد^[۱۵] و تحصیلات حوزوی را در مشهد و تهران تا مرحله اجتهاد ادامه داد. او موفق به اخذ درجه اجتهاد از محمدحسین کاشف‌الغطاء و سید محمدتقی خوانساری شد.^[۱۶] محقق همچنین دارای دو دکتری از دانشگاه تهران است: یکی در الهیات (۱۳۳۷ش) و دیگری در زبان و ادبیات فارسی (۱۳۳۸ش). سید علی موسوی گرمارودی، بهاءالدین خرمشاهی و کامران فانی را جزو شاگردان او نام برده‌اند.^[۱۷]

پانویس

↑ «فیلسوفان معاصر ایران: مهدی محقق»، آکادمی مطالعات ایرانی لندن؛ «آئین تجلیل و نکوداشت مقام شامخ استاد «مهدی محقق» برگزار شد»، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
↑ «آنچه در بزرگداشت مهدی محقق گفته شد»، ایسنا.
↑ «درباره زندگی و آثار مهدی محقق - جامع‌العلوم»، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ «آنچه در بزرگداشت مهدی محقق گفته شد»، ایسنا.
↑ «مهدی محقق: کرسی‌های اسلام‌شناسی و ایران‌شناسی یکی پس از دیگری تعطیل می‌شود»، فرهنگ امروز.
↑ «نمونه عملی پیوند علم و معرفت / الهه غلامی»، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
↑ «محقق: شرح منظومه ملاهادی سبزواری را با همکاری ایزوتسو تنظیم کردم»، ایبنا.
↑ «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
↑ «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
↑ «مهدی محقق»، وبگاه دانشگاه تهران؛ «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
↑ «در مورد استاد مهدی محقق»، وبگاه کمیسیون ملی یونسکو ایران.
↑ «نمونه عملی پیوند علم و معرفت / الهه غلامی»، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی.
↑ «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ «دکتر مهدی محقق»، بنیاد محقق طباطبایی؛ محقق، «محقق»، ج۲، ص۱۹۹۵ و ص۱۹۹۶.
↑ «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ «مهدی محقق»، وبگاه دانشگاه تهران.
↑ «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
↑ «استاد دکتر مهدی محقق: پیشرفت علمی در گرو احترام به علم و معلم است»،‌ ص۴.
↑ «استاد دکتر مهدی محقق: پیشرفت علمی در گرو احترام به علم و معلم است»،‌ ص۵.
↑ «فیلسوفان معاصر ایران: مهدی محقق»، وبگاه آکادمی مطالعات ایرانی لندن.

منابع

«استاد دکتر مهدی محقق: پیشرفت علمی در گرو احترام به علم و معلم است»، کیهان فرهنگی، شماره ۳۹، خرداد ۱۳۶۶ش.
«آئین تجلیل و نکوداشت مقام شامخ استاد «مهدی محقق» برگزار شد»، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، انتشار: ۱۳ دی ۱۳۹۶ش، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
«آنچه در بزرگداشت مهدی محقق گفته شد»، ایسنا، انتشار: ۲۵ آبان ۱۳۹۹ش، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
«بهاءالدین خرمشاهی: مهدی محقق آبروی ایران است»، ایسنا، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
«درباره زندگی و آثار مهدی محقق - جامع‌العلوم»، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، انتشار: ۲۴ مرداد ۱۳۹۵ش، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
«در مورد استاد مهدی محقق»، کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
«دکتر مهدی محقق»، بنیاد محقق طباطبایی، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
«فیلسوفان معاصر ایران: مهدی محقق»، آکادمی مطالعات ایرانی لندن، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
«گفت وگو با «مهدی محقق»، رئیس مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران» پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
«مهدی محقق»، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
«محقق: شرح منظومه ملاهادی سبزواری را با همکاری ایزتسو تنظیم کردم»، ایبنا، انتشار: ۱۳ آبان ۱۳۹۳ش، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
«مهدی محقق: کرسی‌های اسلام‌شناسی و ایران‌شناسی یکی پس از دیگری تعطیل می‌شود»، فرهنگ امروز، انتشار: ۱۰ دی ۱۳۹۸ش، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.
محقق، مهدی، «محقق»، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، بهاءالدین خرمشاهی، تهران، دوستان، و ناهید، ۱۳۷۷ش.
«مهدی محقق»، وبگاه دانشگاه تهران، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۳ش.
«نمونه عملی پیوند علم و معرفت / الهه غلامی»، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، انتشار: ۹ بهمن ۱۳۹۷ش، بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۳ش.

[1] «فیلسوفان معاصر ایران: مهدی محقق»، آکادمی مطالعات ایرانی لندن؛ «آئین تجلیل و نکوداشت مقام شامخ استاد «مهدی محقق» برگزار شد»، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.

[2] «آنچه در بزرگداشت مهدی محقق گفته شد»، ایسنا.

[3] «درباره زندگی و آثار مهدی محقق - جامع‌العلوم»، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ «آنچه در بزرگداشت مهدی محقق گفته شد»، ایسنا.

[4] «مهدی محقق: کرسی‌های اسلام‌شناسی و ایران‌شناسی یکی پس از دیگری تعطیل می‌شود»، فرهنگ امروز.

[5] «نمونه عملی پیوند علم و معرفت / الهه غلامی»، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.

[6] «محقق: شرح منظومه ملاهادی سبزواری را با همکاری ایزوتسو تنظیم کردم»، ایبنا.

[7] «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.

[8] «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.

[9] «مهدی محقق»، وبگاه دانشگاه تهران؛ «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.

[10] «در مورد استاد مهدی محقق»، وبگاه کمیسیون ملی یونسکو ایران.

[11] «نمونه عملی پیوند علم و معرفت / الهه غلامی»، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی.

[12] «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ «دکتر مهدی محقق»، بنیاد محقق طباطبایی؛ محقق، «محقق»، ج۲، ص۱۹۹۵ و ص۱۹۹۶.

[13] «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ «مهدی محقق»، وبگاه دانشگاه تهران.

[14] «مهدی محقق»، سایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.

[15] «استاد دکتر مهدی محقق: پیشرفت علمی در گرو احترام به علم و معلم است»،‌ ص۴.

[16] «استاد دکتر مهدی محقق: پیشرفت علمی در گرو احترام به علم و معلم است»،‌ ص۵.

[17] «فیلسوفان معاصر ایران: مهدی محقق»، وبگاه آکادمی مطالعات ایرانی لندن.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

ن ب و مشهد
مساجد و مکان‌های زیارتی	حرم امام رضا(ع) • مسجد گوهرشاد • امام‌زاده یاسر و ناصر • مسجد کرامت • مسجد فیل • بهشت رضا • قبرستان قتلگاه مشهد • مسجد بالاسر حرم امام رضا(ع)
مراجع تقلید	سید حسن طباطبایی قمی • سید عبدالله موسوی شیرازی • سید عزالدین حسینی زنجانی • سید محمدهادی میلانی • سید حسین طباطبایی قمی
مدارس علمیه	حوزه علمیه مشهد • مدرسه آیت‌الله خوئی • مدرسه خیرات‌خان • مدرسه میرزا جعفر • مدرسه دو در • مدرسه نواب • مدرسه عباسقلی‌خان • مدرسه پریزاد • مدرسه علمیه سلیمانیه • فهرست مدارس علمیه مشهد • مکتب نرجس • مدرسه علمیه آیت‌الله موسوی‌نژاد
شخصیت‌ها و مشاهیر	شیخ حر عاملی • اباصلت هروی • علی فلسفی تنکابنی • حسنعلی نخودکی اصفهانی • حسنعلی مروارید • عباس واعظ طبسی • کاظم مدیرشانه‌چی • محمد واعظ‌زاده خراسانی • خواجه‌ربیع • ابوالقاسم فردوسی • عبدالجواد جودی خراسانی • حبیب خراسانی • محمود رامیار • محمدرضا شجریان • محمدباقر ساعدی خراسانی • محمدتقی بهلول • عباسعلی اسلامی • علی‌اکبر الهی خراسانی • مهدی محقق
نهادها و مؤسسات	آستان قدس رضوی • بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی • دانشگاه علوم اسلامی رضوی • کتابخانه آستان قدس رضوی • کتابخانه مسجد گوهرشاد • کتابخانه تخصصی امیرالمؤمنین علی(ع) • موزه آستان قدس رضوی • مهمان‌سرای آستان قدس رضوی
وابسته	کنگره هزاره شیخ طوسی • واقعه مسجد گوهرشاد • مشهد • طوس • نوقان • سناباد • مرو • مسیر حرکت امام رضا • کنگره جهانی امام رضا(ع) • خراسانی • مدفونان در حرم امام رضا(ع)
قم • تهران • اصفهان • شیراز