نوقان
نوقان، از شهرهای ولایت طوس در سده سوم هجری بود[۱] که در محدوده مشهد قرار گرفته است. این شهر به همراه طابران، مجموعه طوس را تشکیل میداد[۲] و روستای سناباد از توابع آن، محل دفن امام رضا(ع) است.[۳] برپایهٔ کتاب تاریخ یعقوبی (تألیف: قرن۳ق)، مأمون از مرو به قصد رفتن به بغداد خارج شد و امام رضا(ع) را که ولیعهدش بود با خود همراه کرد.[۴] وقتی به طوس رسیدند، امام رضا بیمار شد و پس از سه روز، در قریهای به نام نوقان درگذشت. همو مینویسد گفته شده علی بن هشام سردار مأمون، با انار امام را مسموم کرد.[۵]
درباره وجه تسمیه نوقان، نظریاتی مانند وجود معدن سنگ (نوکان=معدن جدید) یا پیچ قناتها (نوغان) مطرح شده است. نوقان از محله نوغان تا مقبره خواجه ربیع امتداد داشته است[۶]
برخی از تولدیافتگان در این محله به نوقانی مشهور هستند مانند میرزا علیاکبر نوقانی (درگذشت: ۱۳۷۰ق) و فرزندش میرزا مهدی نوقانی (درگذشت:۱۳۷۱ش).
ملک الشعرای بهار(درگذشت:۱۳۳۰ش) در قصیدهای به مناسبتی اشاراتی به برخی از حوادث زندگانی امام رضا(ع) کرده و نام نوقان را نیز در این قصیده آورده است. بخشی از ابیات این قصیده چنین است.
پانویس
- ↑ یعقوبی، البلدان، ۱۳۵۶ش، ص۴۵.
- ↑ قزوینی، آثار البلاد و اخبار العباد، بیتا، ص۴۱۱.
- ↑ ر.ک به: عرفانمنش، جغرافیای تاریخی هجرت امام رضا علیهالسلام از مدینه تا مرو، ۱۳۷۶ش، ص۱۳۹ و ۱۴۰.
- ↑ یعقوبی، تاریخالیعقوبی، دارصادر، ج۲، ص۴۵۱.
- ↑ یعقوبی، تاریخالیعقوبی، دارصادر، ج۲، ص۴۵۳.
- ↑ یاقوت حموی، برگزیده مشترک یاقوت حموی، ۱۳۸۳ش، ص۱۸۱، پانویس.
- ↑ ملک الشعرا(محمدتقی بهار)، دیوان اشعار، ۱۳۸۲ش، ص۲۸۴.
منابع
- بهار(ملک الشعرا)، محمدتقی، دیوان اشعار، ۱۳۸۲ش، تهران نشر آزاد مهر.
- عرفانمنش، جلیل، جغرافیای تاریخی هجرت امام رضا علیهالسلام از مدینه تا مرو، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، چاپ دوم، ۱۳۷۶ش.
- قزوینی، زکریا بن محمد، آثار البلاد و اخبار العباد، بیروت، دارصادر، بیتا.
- یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، برگزیده مشترک یاقوت حموی، ترجمه محمد پروین گنابادی، تهران، امیرکبیر، چاپ دوم، ۱۳۸۳ش.
- یعقوبی، احمد بن اسحاق، البلدان، ترجمه محمدابراهیم آیتی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر، ۱۳۵۶ش.
پیوند به بیرون
- مقاله نوقان در پورتال جامع علوم انسانی.
| بستگان | امام کاظم(ع) (پدر) • نجمه (مادر) • سبیکه (همسر) • امام جواد (فرزند) • فاطمه معصومه(س) (خواهر) • حمزة بن موسی (برادر) • شاهچراغ (برادر) • سید میر محمد عابد (برادر) • قاسم بن موسی (برادر) • زید النار (برادر) | .jpg) |
|---|---|---|
| القاب | ||
| کنیهها | ||
| سخنان | ||
| مناظرات | ||
| اصحاب | ||
| خلفای معاصر | ||
| مسیر حرکت | ||
| شعر و هنر مرتبط | ||
| مکانها و بناهای مرتبط و منسوب | حرم • قدمگاه نیشابور • صریا • سناباد • بقعه هارونیه • نوقان • مدرسه رضویه • مسجد فرط • قدمگاه فراشاه • مسجد بیرون • مسجد تورانپشت • آرامگاه علی بن مهزیار • موزه آستان قدس رضوی | |
| کتابشناسی | ||
| وابسته | ||