حی
حَیّ از اَسما[۱] و نیز صِفات ذاتی خداوند[۲] است و متکلمان شیعه در کتابهای کلامی خود و در بحث صفات الهی، بخشی را به حیات خداوند اختصاص دادهاند.[۳]
کلمه «حی» در قرآن کریم، سه مرتبه همراه با کلمه «قَیّوم» آمده است[۴] و دو مرتبه نیز بدون آن برای خداوند ذکر شده است.[۵] در احادیث، «حیّ» هم بهعنوان یکی از اسامی[۶] و هم بهعنوان یکی از صفات الهی[۷] شمرده شده است. در روایتی از امام باقر(ع)، حیات بهعنوان صفتی ازلی و غیر حادث برای خداوند بیان شده است.[۸] همچنین در برخی روایات، نام «حیّ» بههمراه «قَیّوم»، بهعنوان مصداق اسم اعظم خداوند معرفی شده است.[۹]
راغب اصفهانی حیات خداوند را به معنای زندگانیای میداند که در آن فرض مرگ صحیح نمیباشد.[۱۰] همچنین ملاصدرا حیات خداوند را به این معنا میداند که شیء بهگونهای باشد که کارهایی را که زندهها انجام میدهند، او نیز انجام دهد؛ مانند انجام اعمال براساس علم، قدرت و اختیار.[۱۱]
بهگفته ابنمیثم بحرانی (متکلم شیعه سده هفتم قمری)، همه اندیشمندان شیعه معتقدند که خداوند موجودی دارای حیات است.[۱۲] عمده دلیل عالمان شیعه برای اثبات حیات خداوند، عبارتاند از: اولاً، خداوند موجودی عالم و قادر است و بیتردید موجود عالم و قادر (مثل خداوند) دارای حیات است.[۱۳] ثانیاً، خداوند آفریننده حیات است و آفریننده چیزی نمیتواند از آن چیز محروم باشد.[۱۴]
پانویس
- ↑ بیهقی، الاسماء و الصفات، ۱۴۱۷ق، ص۴۳.
- ↑ مصباح یزدی، آموزش عقاید، ۱۳۸۴ش، ص۷۴.
- ↑ شیخ صدوق، الاعتقادات، ۱۴۱۴ق، ص۲۷؛ علامه حلی، كشف المراد، ۱۴۱۳ق؛ نراقی، جامع الافكار و ناقد الانظار، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۳۵۲.
- ↑ سوره بقره، آیه ۲۵۵؛ سوره آل عمران، آیه ۲؛ سوره طه، آیه ۱۱۱.
- ↑ سوره فرقان، آیه ۵۸؛ سوره غافر، آیه ۶۵.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۳۶۲ش، ج۱، ص۱۱۲.
- ↑ شیخ صدوق، التوحید، ۱۳۹۸ق، ص۱۷۳-۱۷۲.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۳۶۲ش، ج۱، ص۸۹-۸۸.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۶۹۶.
- ↑ راغب اصفهانی، المفردات، ۱۴۱۲ق، ص۲۶۹.
- ↑ صدرالدین شیرازی، الحکمة المتعالیة، ۱۹۸۱م، ج۶، ص۴۱۷.
- ↑ ابنمیثم، قواعد المرام، ۱۴۰۶ق، ص۸۷.
- ↑ علامه حلی، كشف المراد، ۱۴۱۳ق، ص۲۸۷؛ فاضل مقداد، اللوامع الالهیة، ۱۴۲۲ق، ص۲۰۰.
- ↑ مکارم شیرازی، پیام قرآن، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۲۲۸.
منابع
- ابنمیثم، میثم ین علی، قواعد المرام فی علم الکلام، قم، کتابخانه مرعشی نجفی، ۱۴۰۶ق.
- بیهقی، ابوبکر، الاسماء و الصفات، بیروت، دارالجیل، ۱۴۱۷ق.
- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دمشق - بیروت، دارالعلم - الدارالشامیة، ۱۴۱۲ق.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، الاعتقادات، قم، المؤتمر العالمی للشيخ المفيد، ۱۴۱۴ق.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، التوحید، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۳۹۸ق.
- صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، الحکمة المتعالیة، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۹۸۱م.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش.
- علامه حلی، حسن بن یوسف، كشف المراد فی شرح تجريد الاعتقاد، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۴۱۳ق.
- فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، اللوامع الإلهية في المباحث الكلامية، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۴۲۲ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، اسلامیه، ۱۳۶۲ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۸۶ش.
- نراقی، محمدمهدی، جامع الافكار و ناقد الانظار، تهران، حکمت، ۱۴۲۳ق.