ابراهیم بن صادق عاملی
| فقیه، ادیب و شاعر شیعی | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابراهیمبن صادقبن ابراهیمبن یحیی مخزومی عاملی طیبی |
| تاریخ تولد | ۱۲۲۱ قمری |
| زادگاه | جبلعامل |
| تاریخ وفات | ۱۲۸۳ق |
| شهر وفات | جبلعامل |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | محمدحسن نجفی • شیخ مرتضی انصاری و ... |
| تألیفات | دیوان اشعار • اشعاری در مدح امام علی(ع) و امام حسین(ع) |
اِبْراهیمِ بنِ صادِق عاملی (۱۲۲۱-۱۲۸۳ق/۱۸۰۶-۱۸۶۶م) فقیه، ادیب، شاعر و عالم شیعی قرن سیزدهم قمری که در منطقه جبلعامل در لبنان بهدنیا آمد. وی در حوزه نجف، علوم اسلامی را در نزد عالمانی چون محمدحسن نجفی و شیخ مرتضی انصاری فراگرفت، اما شهرتش به سبب علاقه به ادبیات و شعر و قصیدههای او است. او ۴ چکامه نیز در مدح امام علی(ع) و امام حسین(ع) سروده است.
زندگینامه
ابراهیم بن صادق بن ابراهیم بن یحیی مخزومی عاملی طیبی از خاندان آل یحیی و آل صادق جبلعامل بود که به علم و ادب معروفاند. پدرش ابراهیم و جدش یحیی هر دو به دانش و ادب و شعر شهره بودند.
ابراهیم در روستای طیبه جبلعامل زاده شد. مقدمات علوم و ادبیات را در زادگاهش فرا گرفت و در سال ۱۲۵۲ق به قصد فراگیری علوم اسلامی به نجف مهاجرت کرد و در مدت ۲۸ سال حضور در حوزه علمیه نجف، دروس فقه و اصول را نزد اساتیدی نظیر محمدحسن نجفی، شیخ مرتضی انصاری، آل کاشف الغطاء و آل قزوینی فرا گرفت. ابراهیم بن صادق عاملی در ۱۲۷۹ق/۱۸۶۲م، پس از اندک توقفی در دمشق و خیام، به زادگاهش جبل عامل بازگشت و به امور دینی همت گماشت.
به گفتهٔ آقابزرگ تهرانی زمان درگذشت ابراهیم بن صادق عاملی در سال ۱۲۸۳ق دانسته است.[۱] او در زادگاهش روستای طیبه در جبلعامل دفن شده است.[۲]
ابراهیم شاعری توانا
گفته شده صادق عاملی در شعر و ادب شهره بود و در شمار نویسندگان و شاعران عراق، بهویژه نجف، بهشمار میآمد. به گفته سید محسن امین مجموعهای به خط او نزد فرزندش دیده است، اما نمیداند بر سر آن مجموعه چه آمده است.[۳]
قصاید ابراهیم
بهجز ابیات اندکی که در مدح امام علی(ع) و امام حسین(ع) آمده، بقیه اشعار او قصاید کوتاه و بلندی است که به مناسبتهای گوناگون سروده شده و مشتمل است بر مدح بسیاری از دولتمردان عثمانی، قصیدهای بلند در مدح سلطان عبدالمجید، حتی مدح آصفالدّوله، مدح امجد علیشاه که از هند مالی برای تعمیر مزار مسلم بن عقیل برای محمدحسن نجفی فرستاده بود و نیز چندین مرثیه از جمله رثای علی بن جعفر کاشف الغطاء، همچنین چندین قطعه و قصیده در تهنیت این و آن. بخشی از اشعاری را که ابراهیم در مدح امام علی(ع) سروده است، به خط سیمین بالای ضریح امام نوشتهاند.[۴]
علاوهبر مجموعه مذکور، محمد سماوی نجفی (درگذشت۱۳۷۰ق) دیوانی از اشعار او در دو بخش مخمّسها و قصاید فراهم آورده است.[۵]
سبک شعری
شعر او استوار و متکلف و سراسر شامل معانی و مضامین تقلیدی است. نمونه بارز تکلّف و تقلید در شعر او، قصیدهای است با قافیه «خال» که به تقلید از «خالیه» بطرس کرامه سروده است. گویا وی به شیوه شاعران گذشته، به امید صله مدیحه میسروده است. چون نامق پاشا والی عراق در پاسخ دومین قصیده مدیحیه او به ستایش از هنر وی پرداخت، با شوخ چشمی نوشت: او میپندارد طلب دعای خیر مدحش گفتهام نه صله.[۶]
نثر
نثر عاملی چنانکه از نامههای مندرج در کتاب اعیان الشیعة برمیآید، سراسر مسجّع و سخت متکلّف است. حتی امین از آن جهت این چند نوشته را یاد کرده که نمونهای از نثر پرتکلّف آن روزگار به خواننده داده باشد[۷]. علاوهبر این، منظومهای شامل ۵۰۰‘۱ بیت در فقه به او نسبت دادهاند.[۸]
پانویس
- ↑ آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعه، ۱۳۸۸ق، ج۲، ص۱۷.
- ↑ امین، اعیان الشیعه، ۱۳۸۰ق، ج۵، ص۱۶۶.
- ↑ امین، اعیان الشیعه، ۱۳۸۰ق، ج۵، ص۱۶۷.
- ↑ حرزالدین، معارف الرجال، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۲۶.
- ↑ آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۳ق، ج۹، ص۱۵.
- ↑ امین، اعیان الشیعه، ۱۳۸۰ق، ج۵، ص۱۷۷.
- ↑ امین، اعیان الشیعه، ۱۳۸۰ق، ج۵، ص۲۱۲.
- ↑ امین، اعیان الشیعه، ۱۳۸۰ق، ج۵، ص۱۶۷.
منابع
- آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، طبقات اعلام الشیعه، مشهد، ۱۳۸۸ق.
- امین، سید محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳ق.
- حرزالدین، محمد، معارف الرّجال، به کوشش محمدحسین حرزالدین، قم، ۱۴۰۵ق.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دایرة المعارف بزرگ اسلامی