منصور بن حسین آبی: تفاوت میان نسخهها
imported>Mashg |
imported>Mashg |
||
| خط ۹۹: | خط ۹۹: | ||
===الانس و العرس=== | ===الانس و العرس=== | ||
کتاب [[الأنس و العرس|الأنس و العُرس]] که [[عمر رضا کحاله]] به او نسبت داده معلوم نیست از آنِ او باشد. | کتاب [[الأنس و العرس|الأنس و العُرس]] که [[عمر رضا کحاله]] به او نسبت داده معلوم نیست از آنِ او باشد. | ||
===دیوان منصور آبی===<ref>آقابزرگ تهرانی٬الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ج۹-القسم الثالث، ص۱۱۰۸</ref> | ===دیوان منصور آبی===<ref>آقابزرگ تهرانی٬الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ج۹-القسم الثالث، ص۱۱۰۸</ref> | ||
===النظم الحسن===<ref>آقابزرگ تهرانی٬الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ج۲۴، ص۲۱۰</ref> | ===النظم الحسن===<ref>آقابزرگ تهرانی٬الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ج۲۴، ص۲۱۰</ref> | ||
===حدیث الغدیر=== این کتاب مشتمل بر اسامی راویان [[حدیث غدیر]] از جمله [[ابوبکر بن ابی قحافه و [[عمر بن خطاب]] و [[عثمان بن عفان]] و [[حضرت امیر مومنان]](ع)و نیز [[حضرت فاطمه زهرا]](س) است<ref>رفاعى، معجم ما كتب عن الرسول و أهل البيت صلوات الله عليهم، ج۵، ص۳۹۵</ref> | ===حدیث الغدیر=== این کتاب مشتمل بر اسامی راویان [[حدیث غدیر]] از جمله [[ابوبکر بن ابی قحافه و [[عمر بن خطاب]] و [[عثمان بن عفان]] و [[حضرت امیر مومنان]](ع)و نیز [[حضرت فاطمه زهرا]](س) است<ref>رفاعى، معجم ما كتب عن الرسول و أهل البيت صلوات الله عليهم، ج۵، ص۳۹۵</ref> | ||
===النتف و الطرف=== سمعانی مطلبی از این کتاب در مورد شهر مریس مصر نقل کرده است.<ref>سمعانی،الأنساب، ج۱۲، ص۲۱۰</ref> | ===النتف و الطرف=== سمعانی مطلبی از این کتاب در مورد شهر مریس مصر نقل کرده است.<ref>سمعانی،الأنساب، ج۱۲، ص۲۱۰</ref> | ||
نسخهٔ ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۵۶
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| خویشاوندان سرشناس | برادرش، ابومنصور محمد بن حسین آبی نیز ادیب و دانشمند و وزیر ملوک طبرستان بوده است. |
| زادروز | ؟ |
| محل زندگی | طبرستان |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | شیخ صدوق |
| آثار | کتاب نثر الدُّرَرِ (و نفائس الجوهر) فی المحاضرات، تاریخ الرّی، |
| اطلاعات دیگر | |
ابوسعد منصور بن حسین معروف به وزیر ذوالمعالی و زین الکفاه (متوفی ۴۲۱ یا ۴۲۲ق و به گمان قویتر ۴۳۲ق)، نویسنده و شاعر امامی و از دولتمردان حکومت علویان طبرستان است. نزد نویسندگان شیعه، وی بیشتر به عنوان فقیه و محدّث شهرت یافته است. تنها کتابی که از او باقی مانده، نُزْهة الأدب است که خودش آن را در ۷ جلد خلاصه کرده و نثر الدُّرَرِ (و نفائس الجوهر) فی المحاضرات نامیده است.
زندگی نامه
ولادت: او در آبه (آوه) متولد شده است. برخی چون او را اهل ری می دانند رازی لقبش داده اند.[۱] برادرش، ابومنصور محمد بن حسین آبی نیز ادیب و دانشمند و وزیر ملوک طبرستان بوده است، اما از زندگی و آثار او چیزی معلوم نیست.
اساتید
- شیخ طوسی؛[۲]
- صاحب بن عباد؛ منصور آبی از او نقل حدیث کرده است.
- شیخ صدوق؛ منصور آبی از او نیز نقل حدیث کرده است.[۳]
شاگردان
- عبد الرحمن بن احمد نيشابوري خزاعى؛ او نزد آبی شاکردی کرده و نیز نقل روایت کرده است.
- محمد بن أحمد خزاعي؛ او گفته در سال ۴۳۲ق از آبی کسب علم کرده است.[۴]
نقل حدیث: بعید نیست که در جوانی از شیخ صدوق روایت حدیث کرده باشد، اما شاگردی او نزد شیخ طوسی بعید مینماید.
دوستی با صاحب بن عباد: وی در جوانی با صاحب بن عَبّاد (متوفی۳۸۵ق) رابطه دوستی داشته و دو بیت مطایبه آمیز از وی، خطاب به آبی در دست است. در آن زمان بیگمان صاحبْ سالمند و مقتدر، و آبی شاعری نوخاسته بوده است.
شخصیت ادبی و شعری
بیشتر اشعار او عبارت از لطیفه سرایی است. از آن میان تنها دو قطعه به غزلیات عُذْری شباهت دارد. قطعهای که در آن به برخی از انواع غذاهای قرن پنجم اشاره رفته جالب توجه است.
آثار
نثر الدرر فی المحاضرات
نزد نویسندگان شیعه، وی بیشتر به عنوان فقیه و محدث شهرت یافته است؛ با این همه تنها کتابی که از او باقی مانده، بیشتر در باب ادب و نُکته ها است. این کتاب را که در آغاز نُزْهة الأدب نام داشته و گویا بسیار مفصل بوده است، او خود در ۷ جلد خلاصه کرده و نثر الدُّرَرِ (و نفائس الجوهر) فی المحاضرات نامیده است.
دست نوشتههای این اثر که هنوز به چاپ نرسیده، متعدد است. نسخهای کهن از این کتاب، مورخ ۵۶۵ق به شماره ۴۴۱۶ در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است.
در منابع جدید بیشتر به فهرست مطالب فصل اول و دوم آن اشاره شده است.
کتاب شامل چهار فصل است. فصل یکم دارای پنج باب بدین ترتیب است:
- آیاتی متشابه و متشاکل از کتاب خدا که نویسنده بدان نیازمند میشود.
- سخنانی کوتاه و فصیح از پیامبر گرامی(ص)
- نکتههایی از گفتارهای امیرالمؤمنین(ع)
- نکتههایی از گفتارهای امامان یازدهگانه(ع) پس از علی(ع)
- نکتههایی از گفتارهای بزرگان بنی هاشم
فصل دوم دارای ۱۰ باب از جدّ (جدی) و هزل (مطایبه/ شوخی)؛ فصل سوم دارای ۲۰ باب؛ و فصل چهارم دارای ۱۱ باب است.
تاریخ الری
او کتاب دیگری بنام تاریخ الرّی نوشته که از آن نسخهای نمیشناسیم. تنها یاقوت حموی در معجم الأدباء، حدود ۱۰ صفحه از آن را که شامل نکتههای ظریفی درباره زندگی صاحب بن عَبّاد است، نقل کرده است.
الانس و العرس
کتاب الأنس و العُرس که عمر رضا کحاله به او نسبت داده معلوم نیست از آنِ او باشد.
===دیوان منصور آبی===[۵]
===النظم الحسن===[۶]
===حدیث الغدیر=== این کتاب مشتمل بر اسامی راویان حدیث غدیر از جمله [[ابوبکر بن ابی قحافه و عمر بن خطاب و عثمان بن عفان و حضرت امیر مومنان(ع)و نیز حضرت فاطمه زهرا(س) است[۷]
===النتف و الطرف=== سمعانی مطلبی از این کتاب در مورد شهر مریس مصر نقل کرده است.[۸]
استنساخ کتب
منصور آبی کتاب استنساخ می کرد. از جمله اینکه مجموعه اصول سته عشر را او کتابت کرد. علامه مجلسی می نویسد این مجموعه را از نسخه ای قدیمی که به خط منصور آبی است٬ نقل کرده ام.[۹]
وزارت
منصور آبی مدتی وزیر سلطان مجد الدوله رستم بن فخرالدوله بویهی بود. کفایتش در این سمت چنان بود که به وزیر کبیر، ذی المعالی (= صاحب همت های بلند)، زین الکفاه (= زینت سرپرست ها) ملقب شد. چون سلطان محمود غزنوی بر ری سلطه یافت او را از این منصب عزل و استیفاء اموال دولتی را بدو سپرد.[۱۰]
منابع
- آقا بزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعه (القرن الخامس)، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۳۹۱ق، ج۵، ص۱۹۵.
- امین، محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف، ۱۹۸۳م، ج۱۰، ص۱۳۸.
- باخرزی، علی بن حسن، دُمیه القصر، حلب، ۱۹۳۰م، ص۶۵.
- بروکلمان (آلمانی)، ج۱، ص۴۲۹، ذیل، ج۱، ص۵۹۳.
- ثعالبی، ابومنصور، تتمه الیتیمه، به کوشش عباس اقبال، تهران، ۱۳۵۳ق، ص۱۰۰ به بعد.
- جزائرى، سيد نعمه الله، كشف الأسرار في شرح الاستبصار، قم ، موسسه دار الكتاب، چ اول، ۱۴۰۸ق
- حاجی خلیفه، کشف الظنون، استانبول، ۱۹۴۱م، ج۱، ص۲۹۵، ج۲، ص۱۹۲۷، ۱۹۳۹.
- دانشنامه ایران و اسلام.
- زرکلی، خیرالدین، الأعلام، بیروت، دارالعلم للملایین، ۱۹۸۴م، ج۷، ص۲۹۸.
- سزگین (آلمانی)، ج۲، ص۶۴۶.
- سبحانى تبريزى، جعفر ، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چ اول، ۱۴۱۸ق.
- صائب،عبدالحميد، معجم مورخي الشيعة الإمامية - الزيدية -الإسماعيلية، قم، مؤسسة دائره معارف الفقه الاسلامي، چ۱، ۱۴۲۴ق.
صدر، حسن، تأسیس الشیعه، ص۱۱۷.
- کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین. بیروت، داراحیاء التراث العربی، ج۱۳، ص۱۲.
- مافروخی اصفهانی، مفضل بن سعد، محاسن اصفهان، به کوشش جلال الدین تهرانی، تهران، ۱۳۱۲ش، ص۷۵.
- منتجب الدین، علی بن عبیدالله، الفهرست، تهران، المکتبه الرضویه، ۱۴۰۴ق، ص۱۶۱.
- یاقوت حموی، ابوعبدالله، معجم الادباء، بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۰م، ج۶، ص۲۳۸ـ۲۴۹.
- همو، معجم البلدان، به کوشش فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ، ۱۸۶۶ـ۱۸۷۰م، ج۱، ص۵۱.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دایره المعارف بزرگ اسلامی
- ↑ معجم مورخي الشيعة الإمامية - الزيدية -الإسماعيلية، صائب، عبدالحميد، ج۲، ص۳۷۴
- ↑ كشف الأسرار في شرح الاستبصار، سيد نعمة الله، جزائرى، ج۲، ص ۱۸
- ↑ آقا بزرگ تهرانی،الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ج۲۴، ص۵۱
- ↑ سبحانى تبريزى،موسوعة طبقات الفقهاء، ج۵، ص۳۵۳
- ↑ آقابزرگ تهرانی٬الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ج۹-القسم الثالث، ص۱۱۰۸
- ↑ آقابزرگ تهرانی٬الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ج۲۴، ص۲۱۰
- ↑ رفاعى، معجم ما كتب عن الرسول و أهل البيت صلوات الله عليهم، ج۵، ص۳۹۵
- ↑ سمعانی،الأنساب، ج۱۲، ص۲۱۰
- ↑ مجلسی٬ بحار الانوار، ج۱، ص۴۳
- ↑ فوات الوفيات و الذيل عليها، همان، ج۴، ص۱۶۰