پرش به محتوا

سوره قارعه

مقاله نامزد خوبیدگی
از ویکی شیعه
(تغییرمسیر از سوره قارعة)
سوره قارعه
شماره سوره۱۰۱
جزء۳۰
نزول
ترتیب نزول۳۰
مکی/مدنیمکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات۱۱
تعداد کلمات۳۶
تعداد حروف۱۶۰
قارعه


سوره قارعه از سوره‌های مکی است و در ترتیب نزول، سی‌امین سوره نازل‌شده بر پیامبر(ص) و در چینش کنونی مصحف، یکصدو‌یکمین سوره قرآن است.[۱] این سوره در جزء سی‌ام قرار دارد و دارای ۱۱ آیه، ۳۶ کلمه و ۱۶۰ حرف است و از سوره‌های مفصلات به شمار می‌رود.[۲] نام سوره از واژه «القارعه» در آیه نخست گرفته شده است. «قارعه» به معنای کوبیدن سخت و از نام‌های قیامت است. در تبیین این نام، گفته شده است که هراس قیامت دل‌ها و عذاب آن دشمنان خدا را می‌کوبد.[۳]

این سوره از آغاز تا پایان به واقعه قیامت، دشواری‌ها و احوال آن و سرنوشت انسان می‌پردازد. براساس آیات سوره، کسانی که اعمال نیکشان بر اعمال بد و گناهانشان غلبه داشته باشد، از زندگی خوش و جاودانه برخوردار می‌شوند و کسانی که اعمال بدشان سنگین‌تر باشد، به دوزخ بازمی‌گردند و در آتشی سوزان گرفتار می‌شوند.[۴] علامه طباطبایی سنگینی میزان را به ارزش و منزلت اعمال نزد خداوند، مانند ایمان و طاعت، و سبکی آن را به اعمالی مانند کفر و گناه مرتبط می‌داند که به‌ترتیب به سعادت یا شقاوت اخروی می‌انجامند.[۵]

در تفسیر البرهان ذیل سوره قارعه، روایتی درباره سنگینی ترازوی اعمال با صلوات بر محمد و آل‌محمد نقل شده است.[۶] همچنین، در برخی روایات، عبارت «فَأَمَّا مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ» به امیرالمؤمنین(ع) یا پذیرش ولایت او و عبارت «وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ» به انکار ولایت آن حضرت تفسیر شده است.[۷]

در حدیثی از اُبَی بن کعب، برای تلاوت این سوره، سنگینی پرونده اعمال در روز قیامت و در روایتی از امام باقر(ع)، در امان ماندن از فتنه دجّال و چرک جهنم در قیامت نقل شده است.[۸]

در حکایتی از سلمان فارسی، وی در پاسخ به شخصی که او را تحقیر کرده بود، گفت: «آغاز من و تو نطفه و پایانمان مردار است؛ اما در قیامت، هر کس میزان اعمالش سنگین باشد، کریم و گرامی داشته می‌شود و هر کس میزان اعمالش سبک باشد، خوار و سرزنش خواهد شد.».

(حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۶۶۰.)

متن و ترجمه سوره قارعه

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

﴿الْقَارِعَةُ ۝١ مَا الْقَارِعَةُ ۝٢ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ ۝٣ يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَرَاشِ الْمَبْثُوثِ ۝٤ وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ ۝٥ فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ ۝٦ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ ۝٧ وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ ۝٨ فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ ۝٩ وَمَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ ۝١٠ نَارٌ حَامِيَةٌ ۝١١﴾

﴿کوبنده ۝١ چیست کوبنده ۝٢ و تو چه دانی که کوبنده چیست ۝٣ روزی که مردم چون پروانه[های] پراکنده گردند ۝٤ و کوه‌ها مانند پشم زده‌شده رنگین شود ۝٥ اما هر که سنجیده‌هایش سنگین برآید ۝٦ پس وی در زندگی خوشی خواهد بود ۝٧ و اما هر که سنجیده‌هایش سبک بر آید ۝٨ پس جایش هاویه باشد ۝٩ و تو چه دانی که آن چیست ۝١٠ آتشی است‌سوزنده ۝١١﴾


سوره پیشین:
سوره عادیات
سوره قارعه
سوره‌های مکی • سوره‌های مدنی
سوره پسین:
سوره تکاثر

۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آل‌عمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس


پانویس

  1. ↑ معرفت، آموزش علوم قرآن، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۱۶۶.
  2. ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۷.
  3. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۹۷۴م، ج۲۰، ص۳۸۴.
  4. ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۷.
  5. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۹۷۴م، ج۲۰، ص۳۴۹.
  6. ↑ بحرانی، البرهان، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۷۴۰.
  7. ↑ بحرانی، البرهان، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۷۴۰.
  8. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۸۰۶.
  9. ↑ خامه‌گر، ساختار سوره‌های قرآن کریم، ۱۳۹۲ش، ص۱۱۶.

منابع

  • بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسة البعثة، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
  • حویزی، عبد علی، تفسیر نورالثقلین، تحقیق و تصحیح: سید هاشم رسولی محلاتی، ناشر اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
  • خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چاپ اول، ۱۳۹۲ش.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
  • طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات،‌ چاپ دوم،‌ ۱۹۷۴م.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق و مقدمه محمد جواد بلاغی، تهران، انتشارات ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
  • عبدالباقی، محمد فؤاد، المعجم المفهرس لاافاظ القرآن الکریم، بیروت، دارالمعرفه، چاپ چهارم، ۱۴۰۴ق.
  • معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، بی‌جا، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۱ش.

پیوند به بیرون