بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
﴿لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ ١ إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ ٢ فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ ٣ الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ ٤﴾
سوره قریش
(تغییرمسیر از سوره ايلاف)
 فیل قریش ماعون  | |
 | |
| شماره سوره | ۱۰۶ |
|---|---|
| جزء | ۳۰ |
| نزول | |
| ترتیب نزول | ۲۹ |
| مکی/مدنی | مکی |
| اطلاعات آماری | |
| تعداد آیات | ۴ |
| تعداد کلمات | ۱۷ |
| تعداد حروف | ۷۶ |
سوره قریش یا ایلاف صدوششمین سوره قرآن و از سوره‌های مکی است که در جزء سی‌ام قرار دارد. این سوره را «قریش» نامیده‌اند، زیرا موضوع آن قریش و نعمت‌های خداوند به آنان است؛ «ایلاف» نیز از واژه «لِإیلافِ قُرَیش» در آیه نخست گرفته شده است.[۱] این سوره در ترتیب نزول، بیست‌ونهمین سوره نازل‌شده بر پیامبر(ص) و در ترتیب کنونی مصحف، صدوششمین سوره است.[۲] سوره قریش چهار آیه، ۱۷ کلمه و ۷۶ حرف دارد و از سوره‌های قصار به شمار می‌رود.[۳]
محتوای سوره به نعمت‌های الهی نسبت به قریش و وظیفه آنان در برابر این نعمت‌ها مربوط است. در این سوره، عبادت خداوند، صاحب کعبه، به‌عنوان محور این نعمت‌ها مطرح شده و از تأمین معاش و برقراری امنیت قریش سخن گفته می‌شود.[۴] مقصود از سفرهای تابستانی و زمستانی قریش، سفرهای تجاری آنان به شام و یمن دانسته شده و حرمت کعبه نیز عامل امنیت قریش، کاروان‌های آنان و شهر مکه معرفی شده است.[۵]
برخی از مفسران، با توجه به ارتباط محتوایی سوره فیل و سوره قریش، این دو را یک سوره دانسته‌اند.[۶] در مصحف اُبیّ بن کعب نیز این دو سوره یک سوره تلقی شده، هرچند میان آنها «بسم الله الرحمن الرحیم» نوشته نشده بود.[۷] در میان فقیهان امامیه، به وحدت این دو سوره تصریح شده است[۸] و در احکام نماز، این دو سوره در حکم یک سوره شمرده شده‌اند.[۹]
در روایتی از پیامبر(ص) برای قرائت سوره قریش پاداشی به شمار طواف‌کنندگان و معتکفان مسجدالحرام ذکر شده است.[۱۰] همچنین در روایتی از امام صادق(ع)، برای مداومت بر قرائت آن پاداش اخروی گزارش شده است.[۱۱] در برخی روایات نیز خواصی مانند دفع مسمومیت غذایی و درمان بیماری قلبی برای قرائت آن به شیوه‌ای خاص ذکر شده است.[۱۲]
﴿برای الفت دادن قریش ١ الفتشان هنگام کوچ زمستان و تابستان [خدا پیلداران را نابود کرد] ٢ پس باید خداوند این خانه را بپرستند ٣ همان [خدایی] که در گرسنگی غذایشان داد و از بیم [دشمن] آسوده خاطرشان کرد ٤﴾
| سوره پیشین: سوره فیل |
سوره قریش سوره‌های مکی • سوره‌های مدنی |
سوره پسین: سوره ماعون |
|
۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آل‌عمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس | ||
پانویس
- ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۸.
- ↑ معرفت، آموزش علوم قرآن، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۱۶۶.
- ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۸.
- ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۸-۱۲۹۶.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲۰، ص۳۶۶.
- ↑ طبرسی، مجمع‌البیان، ۱۴۱۵ق، ج۱۰، ص۲۸۷؛ طوسی، التبیان، دار إحیاء التراث العربی، ج۱۰، ص۳۷۱.
- ↑ معرفت، التمهید، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۳۲۳.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: طوسی، الاستبصار، ۱۳۹۰ق، ج۱، ص۳۱۷.
- ↑ روحانی، منهاج الصالحین، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۱۷۷.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۱۰، ص۲۸۷.
- ↑ شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ۱۳۸۲ش، ص۱۲۶.
- ↑ بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۶ق، ج۵، ص۷۵۹.
- ↑ خامه‌گر، ساختار سوره‌های قرآن کریم، ۱۳۹۲ش، ص۱۲۱.
منابع
- قرآن کریم، محمدمهدی فولادوند، تهران، دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۸ق/۱۳۷۶ش.
- بحرانی، هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، تحقیق بنیاد بعثت، واحد تحقیقات اسلامی، قم، بنیاد بعثت، واحد تحقیقات اسلامی، ۱۴۱۶ق.
- خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چاپ اول، ۱۳۹۲ش.
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
- روحانی، محمد حسینی، منهاج الصالحین، العبادات، کویت، مکتبة الألفین، چاپ دوم، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۴م.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، تحقیق: صادق حسن زاده، تهران، ارمغان طوبی، ۱۳۸۲ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۵ق.
- طوسی، محمد بن حسن، الاستبصار فیما اختلف من الأخبار، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۹۰ق.
- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.
- علامه طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۷ق.
- معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآنی، ترجمه ابومحمد وکیلی، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۱ش.
پیوند به بیرون