مقاله نامزد خوبیدگی

سید عبدالله شبر

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید عبدالله شبر
سید عبدالله شبر.jpg
اطلاعات فردی
نام کامل: سید عبدالله بن سید محمدرضا شُبّر حسینی
لقب: شُبّر
تاریخ تولد: ۱۱۸۸ق
زادگاه: نجف
تاریخ وفات: رجب سال ۱۲۴۲ق
محل دفن: حرم کاظمین
شهر وفات: کاظمین، عراق
اطلاعات علمی
استادان: سید محسن اعرجی  • شیخ جعفر نجفی • شیخ احمد بن زین الدین احسایی  • اسدالله شوشتری و...
شاگردان: احمد بلاغی  • محمد اسماعیل خالصی  • سید هاشم اعرجی و...
اجازه روایت از: شیخ جعفر نجفی • شیخ احمد بن زین الدین احسایی  • اسدالله شوشتری و...
تألیفات: جامع المعارف و الاحکام، مصباح الظلام، الجوهر الثمین فی تفسیر القرآن المبین، الاخلاق و ...
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی

سید عبدالله بن سید محمدرضا شُبّر حسینی نجفی کاظمی عالم شیعه در قرن سیزدهم هجری قمری، محدث موثق امامیه، عالم اخلاق و نویسنده تفسیر شبر است. او در نجف متولد گردید. وی پس از تحصیلات مقدماتی راهی کاظمین شد و تا آخر عمر در آنجا به تدریس و تألیف مشغول بود. شبر تألیفات بسیاری از خود به جای گذاشت و به همین جهت به مجلسی ثانی شهرت یافته است. سید عبدالله شبر در سال ۱۲۴۲ق در کاظمین درگذشت. آرامگاه او در یکی از حجرات حرم کاظمین در کنار مزار پدرش قرار دارد.

زندگی‌نامه

سید عبدالله شبر در سال ۱۱۸۸ ه‍.ق در نجف اشرف متولد شد. پس از تولد او پدرش سید محمدرضا به کاظمین نقل مکان کرد و تا هنگام وفات در آنجا مشغول تدریس و تالیف بود. خاندان شبر از خانواده‌های سرشناس و مشهور در عراق بودند.[۱]

حسن بن محمد بن حمزه از اجداد او که با ۹ واسطه نسبش به امام علی بن الحسین(ع) می‌رسد، شبر خوانده می‌شُد. پدرش سیدمحمدرضا شبر نزد مؤمنان کاظمیه به «صاحب الدعوه المستجابه» شهرت داشت.

شش فرزند به نام‌های حسین، حسن (م ۱۲۴۶ق)، محمد (م ۱۲۵۲ق)، جعفر، موسی (م ۱۲۴۶ق) و محمدجواد (م ۱۲۴۶ق) از سید عبدالله بر جای مانده است.

صفات اخلاقی و کرامات

او بسیار عابد، زاهد و باتقوا بود. اخلاق و اوصاف حمیده و پسندیده‌ای داشت. در انجام عبادات دینی مانند زیارت ائمه، نوافل، زیارت برادران دینی و برآوردن حوائج مسلمین بسیار تلاش می‌کرد. پدرش به او سفارش کرد: اگر از اموالی که به تو می‌دهم برای تعلیم و تعلم استفاده نکنی، هر چند یک روز باشد، بر تو حلال نمی‌کنم. او روزی قلم‌دان خویش را برای تهیه غذا فروخت و دوستانش علت کار را جویا شدند. سید پاسخ داد: امروز کسالتی داشتم که در پی آن از مطالعه مستمر ناتوان بودم، لذا دلیلی نیافتم تا در آن روز به خود اجازه دهم که از اموال پدرم چیزی بخورم.[۲][۳]

سید عبدالله شبر، خود درباره کثرت تألیفاتش می‌گوید: فراوانی تألیفات من به خاطر عنایت موسی بن جعفر(ع) است. آن امام در رؤیا فرمود: «اُکتُب وَ صَنّف فَاِنّهُ لا یجفُ قلمُکَ حتّی تَموت! «بنویس و کتاب پدید آور! همانا قلمت تا هنگام مرگ خشک نخواهد شد.»[۴]

اساتید

سید عبدالله نزد پدرش مدت زیادی تحصیل کرد و در همان زمان خدمت سید محسن اعرجی صاحب کتاب المحصول فی الاصول تلمذ نمود. شیخ جعفر نجفی صاحب کاشف الغطاء، شیخ احمد بن زین الدین احسایی پیشوای شیخیه و شیخ اسدالله شوشتری صاحب مقابس به او اجازه اجتهاد داده بودند.[۵][۶]

شاگردان

نزاع اصولی و اخباری

سده یازدهم تا سیزدهم هجری را می‌توان دوران رونق سه جریان اخباری، اصولی و فلسفی نامید. از مهم‌ترین دانشمندانی که در دوره نزاع میان اصولی و اخباری سهم فراوانی داشت، سید عبد الله شبر دانشمند پرکار امامیه بود که به نگارش کتاب‌هایی در نقد دیدگاهها و مبانی اخباری‌گری اقدام نمود که از مهم‌ترین آنها می‌توان به کتاب «منیة المحصلین فی حقیة طریقة المجتهدین» اشاره نمود.[۸]

تألیفات

سید عبدالله شبرآثار علمی و تألیفات بسیاری در این علوم داشت. به طوری که در سرعت و کیفیت تألیف به مجلسی دوم مشهور شد[۹] و بیش از هفتاد عنوان اثر، از خود به جا گذاشت. وی به قدری تندنویس بوده که در پایان برخی نوشته‌هایش نگاشته است: اوایل شب نوشتن این رساله را آغاز نمودم و نزدیک نیمه شب به پایان رسید.[۱۰]

برخی از این آثار عبارتند از:

  1. جامع المعارف و الاحکام، ۲۰ جلد.
  2. مصباح الظلام، ۸ جلد.
  3. المصباح الساطع، ۶ جلد.
  4. صفوة التفاسیر، ۴ جلد.
  5. الجوهر الثمین فی تفسیر القرآن المبین، ۲ جلد.
  6. روضة العابدین، ۲ جلد.
  7. مصابیح الانوار فی حل مشکلات الاخبار، ۲ جلد.
  8. البرهان المبین فی فتح ابواب علوم الائمه المعصومین.
  9. جامع المقال فی معرفه الرواة و الرجال.
  10. حق الیقین فی معرفه اصول الدین.
  11. الدرر المنثوره و المواعظ المأثوره عن الله تعالی و النبی و الائمه الطاهرین و الحکما.
  12. الاخلاق
  13. الانوار اللامعة فی شرح الجامعة شرحی بر زیارت جامعه کبیره.
  14. مهیج الاحزان

از دیدگاه دانشمندان

شیخ عبدالنبی کاظمی صاحب تکملة الرجال می‌گوید: سید عبدالله شبر در همه زمینه‌های معارف اسلامی از تخصص کافی برخوردار بود و در بیشتر زمینه‌ها از تفسیر، فقه، حدیث، لغت، اخلاق، اصول دین و مانند آن تصنیف نمود. هیچ‌کس مانند او در تندنویسی و درست و محکم‌نگاری وجود نداشت.

سید محمد معصوم در مقدمه تفسیر او می‌نویسد: امام شبر از شخصیت‌های پر خیر و برکتی است که تاریخ او را جوادانه خواهد کرد. او دارای سرمایه‌ای علمی، حافظه‌ای نادر و اطلاعی گسترده بود. ما در برابر شخصیت ایشان جز اینکه سر تعظیم فرود آوریم کار دیگری نمی‌توانیم اجام دهیم.

محدث قمی در الکنی و الالقاب می‌نویسد: سید عبدالله شبر حسینی کاظمی، فاضلی هوشیار، محدثی عالی‌مقام، فقیهی متبحر و دانشمندی الهی بود... او کتاب‌های زیادی در زمینه تفسیر، حدیث، فقه، اصول دین و... دارد.

محمد حسین ذهبی از بزرگان اهل سنت می‌گوید: سید عبدالله فرزند محمدرضا علوی حسینی مشهور به شبر، فقیه محدث، مفسری بسیار دانا و دارای دانش فراوان است. او در علم اخلاق مرد بزرگی بود و در عمر کوتاه خود کتاب‌های زیادی نوشت.

مدرس تبریزی هم در کتاب ریحانة الادب به تفصیل از سید عبدالله شبر تجلیل می‌کند.

حامد حفنی داوود استاد دانشکده ادبیات در دانشگاه الازهر مصر در مقدمه تفسیر وی نوشته است: اگر صفحات نوشته‌هایش بر سال‌های زندگی‌اش تقسیم شود، برآورد می‌شود که به طور متوسط هر روز یک جزوه تالیف کرده است.

سید محسن امین می‌گوید: خاندان شبر از خانواده‌های دانشمند و معروف عراق هستند و سید عبدالله شبر، محدث و نویسنده‌ای پر تالیف است.[۱۱]

وفات و مدفن

سید در سن ۵۴ سالگی، شب پنج‌شنبه رجب سال ۱۲۴۲ ه‍.ق در کاظمین وفات یافت و سید حسن فرزند سید عبدالله بر جنازه‌ پدر نماز گزارد. پیکرش را در حرم کاظمین کنار مزار پدرش دفن کردند.[۱۲] سید محمد معصوم می‌نویسد: هنگامی که خبر رحلت سید به گوش اهالی کاظمین و بغداد رسید، همچون موج، گریان و نالان به سوی خانه ایشان سرازیر شدند... تمام شهرهای عراق و ایران در عزا و ماتم فرو رفت و صاحب جواهر در نجف برای او مجلس ترحیم گرفت.[۱۳]

پانویس

  1. امین عاملی، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۸، ص۸۲.
  2. منیره زریو، علامه شبر و روش تفسیری او، ۱۳۸۴ ش.
  3. امین عاملی، اعیان الشیعه، ج ۸، ص۸۲.
  4. قمی، الکنی و الالقاب، ج ۲، ص۳۵۲.
  5. امین عاملی، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۸، ص۸۲.
  6. شبر، ترجمه الاخلاق شبر، ۱۳۷۸ ش، ص۲۲.
  7. امین عاملی، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج۸، ص۸۲ و ۸۳.
  8. حدیث نت.
  9. قمی، الکنی و الالقاب، ج ۲، ص۳۵۲.
  10. امین عاملی، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۸، ص۸۳.
  11. میرزا علیزاده، آشنایی با تفسیر شبر، ۱۳۷۵ش.
  12. امین عاملی، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۲، ص۸۲.
  13. میرزا علیزاده، آشنایی با تفسیر شبر، ۱۳۷۵ش.

منابع

  • شبر، عبدالله شبر، الاخلاق، ترجمه محمدرضا جباران، قم، هجرت، ۱۳۷۸ ش.
  • امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعة، بیروت، دارالتعارف، ۱۴۲۱ق.
  • قمی، عباس، الکنی و الالقاب، تهران، مکتبة الصدر.
  • زریو، منیر، علامه شبر و روش تفسیری او، بینات، ۱۳۸۴ ش، شماره ۴۸.
  • علیزاده، میرزا، آشنایی با تفسیر شبر، علوم و معارف قرآن، ۱۳۷۵ش، شماره ۲.

پیوند به بیرون