پرش به محتوا

سوره حاقه

مقاله نامزد خوبیدگی
از ویکی شیعه
(تغییرمسیر از سوره الحاقه)
سوره حاقه
شماره سوره۶۹
جزء۲۹
نزول
ترتیب نزول۷۸
مکی/مدنیمکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات۵۲
تعداد کلمات۲۶۱
تعداد حروف۱۱۳۳
'حاقه'


سوره حاقه شصت‌ونهمین سوره قرآن و از سوره‌های مکی است که در جزء ۲۹ جای گرفته است.[۱] این سوره در ترتیب نزول، هفتادوهشتمین سوره‌ای است که بر پیامبر(ص) نازل شده است.[۲] سوره حاقه ۵۲ آیه، ۲۶۱ کلمه و ۱۱۳۳ حرف دارد و از سوره‌های مُفَصَّلات به‌شمار می‌رود.[۳] نام این سوره از واژه «الْحَاقَّةُ» در سه آیه نخست گرفته شده است. حاقه به معنای امر حتمی و تحقق‌یافتنی است که در این سوره به روز قیامت اشاره دارد.[۴]

تاکید بر حقانیت و عظمت قرآن و یادآوری قیامت از موضوعات سوره حاقه دانسته شده است.[۵] این سوره به سرنوشت امت‌های گذشته که قیامت را انکار می‌کردند، از جمله قوم عاد، قوم ثمود و فرعون، و نیز احوال قیامت و تقسیم مردم به دو گروه اصحاب یمین و اصحاب شمال می‌پردازد.[۶]

از آیات مشهور سوره حاقه می‌توان به آیه ۱۲ و آیات ۴۴ تا ۴۶ اشاره کرد که به موضوعات فضیلت امام علی(ع) و صداقت پیامبر(ص) در ابلاغ وحی می‌پردازند. در روایتی آمده است که پیامبر(ص) پس از نزول آیه ۱۲، تعبیر «أُذُنٌ واعِیَةٌ؛ گوشی شنوا و نگهدارنده» را به گوش امام علی(ع) تفسیر کرد.[۷] از امیرالمؤمنین(ع) نیز نقل شده است که خود را مصداق گوش شنوا در این آیه دانسته است.[۸] برخی مفسران اهل‌سنت نیز این آیه را درباره امام علی(ع) دانسته‌اند.[۹] آیات ۴۴ تا ۴۶ نیز بر صداقت پیامبر(ص) در ابلاغ وحی دلالت دارند.[۱۰] در روایتی نزول این آیات پس از انکار حدیث غدیر از سوی فردی از قبیله بنی‌عدی گزارش شده است.[۱۱]

از پیامبر(ص) نقل شده است هر کس سوره حاقه را قرائت کند، خداوند در حسابرسیِ او آسان می‌گیرد.[۱۲] از امام باقر(ع) نقل شده است كه سوره حاقّه را بسیار بخوانید؛ زیرا قرائت آن در نمازهای واجب و نافله‌ها از آثار ایمان به خدا و پیامبر اوست و كسی كه آن را بخواند تا روزی كه خدا را ملاقات کند، دینش محفوظ خواهد ماند.[۱۳]

متن و ترجمه سوره حاقه

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

﴿الْحَاقَّةُ ۝١ مَا الْحَاقَّةُ ۝٢ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ ۝٣ كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَعَادٌ بِالْقَارِعَةِ ۝٤ فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ ۝٥ وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ ۝٦ سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًا فَتَرَى الْقَوْمَ فِيهَا صَرْعَى كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍ ۝٧ فَهَلْ تَرَى لَهُمْ مِنْ بَاقِيَةٍ ۝٨ وَجَاءَ فِرْعَوْنُ وَمَنْ قَبْلَهُ وَالْمُؤْتَفِكَاتُ بِالْخَاطِئَةِ ۝٩ فَعَصَوْا رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رَابِيَةً ۝١٠ إِنَّا لَمَّا طَغَى الْمَاءُ حَمَلْنَاكُمْ فِي الْجَارِيَةِ ۝١١ لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ ۝١٢ فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَةٌ وَاحِدَةٌ ۝١٣ وَحُمِلَتِ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً ۝١٤ فَيَوْمَئِذٍ وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ ۝١٥ وَانْشَقَّتِ السَّمَاءُ فَهِيَ يَوْمَئِذٍ وَاهِيَةٌ ۝١٦ وَالْمَلَكُ عَلَى أَرْجَائِهَا وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ ۝١٧ يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لَا تَخْفَى مِنْكُمْ خَافِيَةٌ ۝١٨ فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَءُوا كِتَابِيَهْ ۝١٩ إِنِّي ظَنَنْتُ أَنِّي مُلَاقٍ حِسَابِيَهْ ۝٢٠ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ ۝٢١ فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ ۝٢٢ قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ ۝٢٣ كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ ۝٢٤ وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيَهْ ۝٢٥ وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ ۝٢٦ يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ ۝٢٧ مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيَهْ ۝٢٨ هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيَهْ ۝٢٩ خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ۝٣٠ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ ۝٣١ ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ ۝٣٢ إِنَّهُ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ ۝٣٣ وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ ۝٣٤ فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هَاهُنَا حَمِيمٌ ۝٣٥ وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ ۝٣٦ لَا يَأْكُلُهُ إِلَّا الْخَاطِئُونَ ۝٣٧ فَلَا أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ ۝٣٨ وَمَا لَا تُبْصِرُونَ ۝٣٩ إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ۝٤٠ وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ ۝٤١ وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ ۝٤٢ تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ ۝٤٣ وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِيلِ ۝٤٤ لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ ۝٤٥ ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ ۝٤٦ فَمَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ ۝٤٧ وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِلْمُتَّقِينَ ۝٤٨ وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنْكُمْ مُكَذِّبِينَ ۝٤٩ وَإِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ ۝٥٠ وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ ۝٥١ فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ ۝٥٢﴾

﴿آن رخ دهنده ۝١ چیست آن رخ دهنده ۝٢ و چه دانی که آن رخ دهنده چیست ۝٣ ثمود و عاد آن حادثه کوبنده را تکذیب کردند ۝٤ اما ثمود به [سزای] سرکشی [خود] به هلاکت رسیدند ۝٥ و اما عاد به [وسیله] تندبادی توفنده سرکش هلاک شدند ۝٦ [که خدا] آن را هفت‌شب و هشت روز پیاپی بر آنان بگماشت در آن [مدت] مردم را فرو افتاده می‌دیدی گویی آنها تنه‌های نخلهای میان تهی‌اند ۝٧ آیا از آنان کسی را بر جای می‌بینی ۝٨ و فرعون و کسانی که پیش از او بودند و [مردم] شهرهای سرنگون شده [سدوم و عاموره] مرتکب خطا شدند ۝٩ و از امر فرستاده پروردگارشان سرپیچی کردند و [خدا هم] آنان را به گرفتنی سخت فرو گرفت ۝١٠ ما چون آب طغیان کرد شما را بر کشتی‌سوار نمودیم ۝١١ تا آن را برای شما [مایه] تذکری گردانیم و گوشهای شنوا آن را نگاه دارد ۝١٢ پس آنگاه که در صور یک بار دمیده شود ۝١٣ و زمین و کوه‌ها از جای خود برداشته شوند و هر دوی آنها با یک تکان ریز ریز گردند ۝١٤ پس آن روز است که واقعه [آنچنانی] وقوع یابد ۝١٥ و آسمان از هم بشکافد و در آن روز است که آن از هم گسسته باشد ۝١٦ و فرشتگان در اطراف [آسمان]اند و عرش پروردگارت را آن روز هشت [فرشته] بر سر خود برمی‌دارند ۝١٧ در آن روز شما [به پیشگاه خدا] عرضه می‌شوید [و] پوشیده‌ای از شما پوشیده نمی‌ماند ۝١٨ اما کسی که کارنامه‌اش به دست راستش داده شود گوید بیایید و کتابم را بخوانید ۝١٩ من یقین داشتم که به حساب خود می‌رسم ۝٢٠ پس او در یک زندگی خوش است ۝٢١ در بهشتی برین ۝٢٢ [که] میوه‌هایش در دسترس است ۝٢٣ بخورید و بنوشید گواراتان باد به [پاداش] آنچه در روزهای گذشته انجام دادید ۝٢٤ و اما کسی که کارنامه‌اش به دست چپش داده شود گوید ای کاش کتابم را دریافت نکرده بودم ۝٢٥ و از حساب خود خبردار نشده بودم ۝٢٦ ای کاش آن [مرگ] کار را تمام می‌کرد ۝٢٧ مال من مرا سودی نبخشید ۝٢٨ قدرت من از [کف] من برفت ۝٢٩ [گویند] بگیرید او را و در غل کشید ۝٣٠ آنگاه میان آتشش اندازید ۝٣١ پس در زنجیری که درازی آن هفتاد گز است وی را در بند کشید ۝٣٢ چرا که او به خدای بزرگ نمی‌گروید ۝٣٣ و به اطعام مسکین تشویق نمی‌کرد ۝٣٤ پس امروز او را در اینجا حمایتگری نیست ۝٣٥ و خوراکی جز چرکابه ندارد ۝٣٦ که آن را جز خطاکاران نمی‌خورند ۝٣٧ پس نه [چنان است که می‌پندارید] سوگند یاد می‌کنم به آنچه می‌بینید ۝٣٨ و آنچه نمی‌بینید ۝٣٩ که [قرآن] قطعاً گفتار فرستاده‌ای بزرگوار است ۝٤٠ و آن گفتار شاعری نیست [که] کمتر [به آن] ایمان دارید ۝٤١ و نه گفتار کاهنی [که] کمتر [از آن] پند می‌گیرید ۝٤٢ [پیام] فرودآمده‌ای است از جانب پروردگار جهانیان ۝٤٣ و اگر [او] پاره‌ای گفته‌ها بر ما بسته بود ۝٤٤ دست راستش را سخت می‌گرفتیم ۝٤٥ سپس رگ قلبش را پاره می‌کردیم ۝٤٦ و هیچ‌یک از شما مانع از [عذاب] او نمی‌شد ۝٤٧ و در حقیقت [قرآن] تذکاری برای پرهیزگاران است ۝٤٨ و ما به راستی می‌دانیم که از [میان] شما تکذیب‌کنندگانی هستند ۝٤٩ و آن واقعاً بر کافران حسرتی است ۝٥٠ و این [قرآن] بی‌شبهه حقیقتی یقینی است ۝٥١ پس به [پاس] نام پروردگار بزرگت تسبیح گوی ۝٥٢﴾


سوره پیشین:
سوره قلم
سوره حاقه
سوره‌های مکی • سوره‌های مدنی
سوره پسین:
سوره معارج

۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آل‌عمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس


پانویس

  1. ↑ معرفت، آموزش علوم قرآن، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۱۶۷.
  2. ↑ معرفت، آموزش علوم قرآن، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۱۶۷.
  3. ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۵۸.
  4. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۹، ص۳۹۲.
  5. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۹، ص۳۹۱ و ۳۹۲.
  6. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۹، ص۳۹۱و۳۹۲.
  7. ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۲۳.
  8. ↑ بحرانی، البرهان، ۱۳۸۹ش، ج۵، ص۴۷۱، به نقل از معانی‌الاخبار، ج۱، ص۶۰.
  9. ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۶، ص۲۶۰؛ ثعلبی، الکشف و البیان، ۱۴۲۲ق، ج۱۰، ص۲۸.
  10. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۹، ص۴۰۴.
  11. ↑ بحرانی، البرهان، ۱۳۸۹ق، ج۵، ص۴۸۰.
  12. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۵۱۴.
  13. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۵۱۴.
  14. ↑ خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چ۱، ۱۳۹۲ش.

منابع

  • بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسه البعثه، قسم الدراسات الاسلامیه، ۱۳۸۹ش.
  • ثعلبی، احمد بن محمد، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۲۲ق.
  • خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چاپ اول، ۱۳۹۲ش.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌‌بکر، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی(ره)، ۱۴۰۴ق.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، قم، انتشارات أمیر، چاپ دوم، ۱۳۶۸ش.
  • طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۳ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، به تصحیح فضل‌الله یزدی طباطبایی و هاشم رسولی، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
  • معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، بی‌جا، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۱ش.

پیوند به بیرون