تجمعات خیابانی در ایران در جنگ رمضان
 | این مقاله یا بخشی از آن، یک رویداد روز را در بر دارد. با گذشت زمان، ممکن است اطلاعات بهسرعت تغییر کند. گزارشهای اولیه میتواند نادقیق یا ناقص باشد و آخرین بهروزرسانیهای این مقاله شاید همه تحولات مرتبط با این رویداد را بازتاب ندهد. |
 تصویری از تجمعات شبانه مردم در میدان انقلاب تهران | |
| نامهای دیگر | تجمعات شبانه |
|---|---|
| شرح ماجرا | مجموعهای از تجمعات مردمی که همزمان با جنگ رمضان آغاز شد |
| طرفین | مردم شرکتکننده در تجمعات؛ جمهوری اسلامی ایران |
| زمان | از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا اکنون |
| دوره | جنگ رمضان |
| مکان | شهرها و روستاهای مختلف ایران |
| اهداف | سوگواری و خونخواهی رهبر و شهیدان جنگ؛ تجدید بیعت با آرمانهای انقلاب اسلامی؛ ابراز همبستگی و انسجام ملی؛ حمایت از کشور و نظام |
| عاملان | مردم و گروههای مردمی |
| پیامدها | تداوم تجمعات شبانه در طول جنگ و پس از آن؛ واکنش و حمایت برخی مراجع و نهادهای مذهبی |
| واکنشها | حمایت و تقدیر برخی مراجع تقلید؛ فراخوان و حمایت رهبر جمهوری اسلامی ایران؛ بازتاب گسترده در رسانهها |
| مرتبط | جنگ رمضان؛ جمهوری اسلامی ایران؛ شهادت رهبر جمهوری اسلامی ایران؛ تجمعات شبانه؛ میدان خیابان |
تجمعات خیابانی در ایران، مجموعهای از گردهماییهای شبانه مردمی است که پس از اعلام خبر شهادت آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، از اسفند ۱۴۰۴ش، در شهرهای مختلف ایران آغاز شد. این تجمعات با حضور مردم در میدانها، خیابانها و دیگر اماکن عمومی در طول جنگ رمضان بهصورت شبانه ادامه یافت. حضور شبانه در خیابان، به یکی از نمودهای حضور اجتماعی مردم در شرایط جنگی تبدیل شد و بهعنوان نمادی از همبستگی ملی، تجدید بیعت با آرمانهای انقلاب اسلامی و حمایت از جبهه مقاومت معرفی شده است.
تجمعات خیابانی با نمادها و آیینهای مذهبی، از جمله سوگواری، نوحهخوانی، اجرای سرودهای حماسی، حمل پرچمهای ایران و عزا و تصاویر رهبر جمهوری اسلامی ایران همراه بود. بر اساس گزارشهای رسمی، این تجمعات در بیش از ۴۰۰ شهر و بسیاری از روستاهای ایران برگزار شد و میلیونها نفر در آن مشارکت داشتند. برگزاری تجمعات همچنین با حمایت شماری از مراجع تقلید و نهادهای دینی همراه بود و بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی یافت.
زمینه شکلگیری
پس از حمله آمریکا و اسرائیل به بیت رهبری و شهادت رهبر جمهوری اسلامی ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، موضوع حضور مردم در خیابانها به یکی از محورهای واکنش اجتماعی به شرایط جنگی تبدیل شد. به گفته محمدباقر قالیباف، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، پس از انتشار زودهنگام خبر شهادت رهبر جمهوری اسلامی توسط رسانههای خارجی، از مردم برای حضور در خیابانها دعوت شد. وی این حضور را در قالب مفهومی با عنوان «میدانِ خیابان» و در کنار عرصههای نظامی، دیپلماسی و خدمت تبیین کرد.[۱]
در برخی تحلیلهای منتشرشده، این تجمعات بهعنوان یکی از جلوههای انسجام اجتماعی در دوره جنگ معرفی شده است.[۲] همچنین مفاهیمی مانند خونخواهی شهیدان جنگ رمضان، مقاومت مردمی، تجدید بیعت و مقابله با تلاش دشمن برای ایجاد شکاف داخلی، از اهداف و کارکردهای این حضور بیان شده است.[۳]
برخی منابع، حضور مردم در این تجمعات را با تعابیری مانند «بعثت مردم» توصیف کرده[۴] و آن را نشانه احساس مسئولیت اجتماعی در شرایط حساس جنگی دانستهاند.[۵] سید علی خامنهای پس از حوادث دی ۱۴۰۴ ایران، با اشاره به نقش مردم در خنثیکردن نقشه دشمن، گفته بود اگر در آینده چنانچه حادثهای برای کشور پیش بیاید، خدا این مردم را برای مقابله با حوادث مبعوث خواهد کرد و مردم کا را تمام خواهند کرد.[۶]
روند برگزاری
نخستین تجمعات پس از اعلام خبر شهادت رهبر جمهوری اسلامی در تهران و برخی شهرهای دیگر شکل گرفت. در تهران، میدان انقلاب و دانشگاه تهران از جمله محلهای اصلی تجمع بود. شرکتکنندگان با حضور در فضاهای عمومی، به سوگواری، سردادن شعارهای مذهبی و سیاسی و اعلام حمایت از نیروهای مسلح پرداختند.[۷]این تجمعات شبانه در ایام جنگ ۴۰ روزه با وجود بمباران در شهرهای ایران، برگزار میشد و پس از پایان درگیریهای مستقیم نیز همچنان ادامه یافت.[۸]
-
اجتماع و رزمایش دختران جانفدای تهرانی (جمعه ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش). -
جنگ رمضان. تجمعات شبانه مردمی ایران در حمایت از نیروهای مسلح و محکومیت جنگ. -
تجمعات مردمی ایران در حمایت از نیروهای مسلح. -
تجمعات مردمی در حمایت از نیروهای مسلح. -
جنگ رمضان. تجمع مردم اهواز در شب میلاد امام رضا(ع).
.jpg)
ویژگیها و نمادها
وجه مذهبی و آیینی از ویژگیهای این تجمعات بود. سوگواری، نوحهخوانی، اجرای سرودهای حماسی، حمل پرچمهای ایران و عزا و تصاویر رهبران جمهوری اسلامی ایران، از جمله عناصر نمادین این تجمعات بهشمار میرفت. شعارهای مذهبی و سیاسی مانند اللهاکبر، هیهات منا الذله، مرگ بر آمریکا و «مرگ بر اسرائیل» نیز در این تجمعات سر داده شد.[۹]
موسیقی آیینی و حماسی، از جمله نوحهها، سرودها و نماهنگها، نقش مهمی در شکلدهی به فضای عاطفی و معنوی تجمعات داشت. این آثار با مضامینی مانند شهادت، ایمان، ولایت، مقاومت، امید و پیوند میان دین و وطن، به ابزاری برای سوگواری جمعی، ابراز هویت دینی و تقویت روحیه مشارکتکنندگان تبدیل شدند. آثاری مانند «حسبیالله»، «شیعه خانه بقیةالله»، «فرمانده کل قوا»، «خدا، مادر، وطن»، «مادرم ایران» و «جانفدا» از جمله آثاری بودند که در این تجمعات مورد استفاده قرار گرفتند.
در برخی تحلیلها، نوحهها و سرودهای مذهبی و حماسی در این تجمعات دارای کارکردی فراتر از سوگواری دانسته شده و بهعنوان ابزاری برای بازنمایی مفاهیمی مانند مقاومت، همبستگی اجتماعی و مطالبهگری سیاسی معرفی شدهاند.[۱۰]
واکنشها
برگزاری تجمعات با واکنش برخی مراجع تقلید و شخصیتهای دینی همراه شد. ناصر مکارم شیرازی اشاره داشت که با ابراز قدردانی از مردم، این حضور را جهاد و مقاومت مقدس و تاریخی توصیف کرد.[۱۱] حسین نوری همدانی نیز این حضور را مایه قدردانی از نیروهای مسلح و عامل به زانو درآوردن دشمن دانست.[۱۲]
دفتر سید علی سیستانی در استفتائی، شرکت در تجمعات برای مقابله با فتنه و آشوبها را واجب کفایی اعلام کرد[۱۳] و عبدالله جوادی آملی نیز شرکتکنندگان را تحسین کرد و آنان را «فرشتگان خدا روی زمین» خواند.[۱۴] همچنین عبدالله جوادی آملی[۱۵] و جعفر سبحانی، بهدلیل حضور طلاب و روحانیان در این تجمعات، جلسات درس خارج خود را تعطیل کردند.[۱۶]
در ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش و پس از ۱۲ روز از تجمعات مردمی، نخستین فراخوان از سوی رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران، سید مجتبی خامنهای، در حمایت از تجمعات صادر شد. در این پیام تأکید شده بود که نباید میدان برای دشمن خالی بماند.[۱۷]
بازتاب رسانهای
بر اساس گزارش Iran Media Observatory، رسانههای رسمی ایران از روزهای نخست، پوشش گستردهای از این تجمعات ارائه کردند و آن را در چارچوبهایی مانند سوگواری، مقاومت مردمی و تجدید بیعت بازتاب دادند[۱۸] حضور زنان ایرانی بهعنوان نمادی از مشارکت اجتماعی و هویت جمعی مورد توجه برخی رسانهها قرار گرفت.[۱۹] در مقابل، برخی رسانههای بینالمللی پوشش محدودتری از این تجمعات داشتند و آن را در چارچوبهایی متفاوت، از جمله شرایط اجتماعی ناشی از جنگ، گزارش کردند. برای نمونه، بیبیسی فارسی در گزارشی، تصاویر حضور مردم در سطح شهر را در چارچوب زندگی روزمره و شرایط ناشی از بمباران بررسی کرد.[۲۰]
آمارها
بر اساس گزارشهای آماری، تجمعات مردمی در همه استانهای ایران برگزار شد. در یکی از نظرسنجیها، ۴۸ درصد از شرکتکنندگان اعلام کردند که در همه تجمعات حضور داشتهاند و ۸۱ درصد نیز اظهار داشتند که تا پایان جنگ در این تجمعات شرکت خواهند کرد.[۲۱] در خرداد ۱۴۰۵ش، برخی گزارشهای رسمی شمار شرکتکنندگان را حدود ۴۰ میلیون نفر در بیش از ۴۰۰ شهر و بیشتر روستاهای ایران برآورد کردند و از ثبتنام ۳۰ میلیون نفر در پویش «جانفدا» خبر دادند. همچنین، بر اساس همین گزارشها، حدود ۷۰ درصد شرکتکنندگان در تجمعات را زنان تشکیل میدادند.[۲۲]
پانویس
- ↑ «روایت قالیباف از اعلام خبر شهادت رهبر انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «روایت تسنیم از 10 دستاورد راهبردی جنگ رمضان»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «شصت و دومین شب؛ سنگر خیابان در مشت ملت ایران»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «تجمعات شبانه نشانهای از زنده بودن روح مشارکت اجتماعی…»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «بیانات آیتالله سید علی خامنهای در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.
- ↑ «حماسهای از جنس مردم؛ تهران سوگوار رهبر انقلاب اسلامی»، خبرگزاری آنا.
- ↑ «تجمعات شبانه تهران؛ آزمون نانوشته شهروندی»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «پلاکاردهای خاص با نوشتههای خاص در تجمعات شبانه…»، خبرآنلاین.
- ↑ «موسیقیِ میدان؛ بازآفرینی حافظه جمعی در لحظه بحران»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «آیتالله مکارم شیرازی: فهمها از درک مقاومت مقدس مردم ناتوانند»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «تقدیر آیتالله نوری همدانی از مردم و نیروهای مسلح»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «حکم مهم آیت الله سیستانی برای حضور میدانی مردم»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ «مردم در صحنه، جزء فرشتگان زمیناند»، پایگاه اطلاعرسانی اسراء.
- ↑ «اطلاعیه حضرت آیتالله جوادی آملی…»، خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «تعطیلی دروس حضرت آیت الله سبحانی تا اطلاع ثانوی»، خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «اولین پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای…»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «Iran: Religious Mobilization & Streets", Iran Media Observatory.
- ↑ «روایت بانوان خارجی دربارهٔ رستاخیز زنان…»، شهرآرا نیوز.
- ↑ «Iran: Religious Mobilization & Streets", Iran Media Observatory.
- ↑ «آمار جالب از جمعیت مردم در تجمعهای شبانه»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «۵۶درصد مردم حداقل یک بار درجنبش حضور شبانه مردم…»، خبرگزاری مهر.
منابع
- «بیانات آیتالله سید علی خامنهای در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.
- «حماسهای از جنس مردم؛ تهران سوگوار رهبر انقلاب اسلامی»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «آمار جالب از جمعیت مردم در تجمعهای شبانه»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ خرداد ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «روایت قالیباف از اعلام خبر شهادت رهبر انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «روایت تسنیم از ۱۰ دستاورد راهبردی جنگ رمضان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «تجمعات شبانه نشانهای از زنده بودن روح مشارکت اجتماعی در جامعه است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «اولین پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «۵۶درصد مردم حداقل یک بار درجنبش حضور شبانه مردم درخیابانها حضورداشتند»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «شصت و دومین شب؛ سنگر خیابان در مشت ملت ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «پلاکاردهای خاص با نوشتههای خاص در تجمعات شبانه/ مرگ بر سازشگر؛ مذاکره نداریم؛ از آمریکا بیزاریم؛ خرج که از کیسه میدان بُود...»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «آیتالله مکارم شیرازی: فهمها از درک مقاومت مقدس مردم ناتوانند»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «تقدیر آیتالله نوری همدانی از مردم و نیروهای مسلح»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «مردم در صحنه، جزء فرشتگان زمیناند»، پایگاه اطلاعرسانی اسراء، تاریخ درج مطلب: ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «اطلاعیه حضرت آیتالله جوادی آملی درباره شرکت اساتید و فضلا در پویش جان فدای ایران، درس استاد تا اطلاع ثانوی تعطیل است»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «تعطیلی دروس حضرت آیت الله سبحانی تا اطلاع ثانوی»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «حکم مهم آیت الله سیستانی برای حضور میدانی مردم»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «روایت بانوان خارجی درباره رستاخیز زنان؛ جنگ رمضان تصویر زن ایرانی را در جهان تغییر داد»، شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «موسیقیِ میدان؛ بازآفرینی حافظه جمعی در لحظه بحران»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «تجمعات شبانه تهران؛ آزمون نانوشته شهروندی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۰ تیر ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «Iran: Religious Mobilization & Streets", Iran Media Observatoryُ، 3 march 2026، visit in 2 agust 2026.