سوره ذاریات پنجاه‌ویکمین سورهقرآن و از سوره‌های مکی است که با ۶۰ آیه در اجزای ۲۶ و ۲۷ جای گرفته است.[۱] نام این سوره از واژه «الذاریات» در آغاز آن گرفته شده که به معنای بادهایی است که اشیا را به پرواز درمی‌آورند.[۲] این سوره در ترتیب نزول، شصت‌وهفتمین سوره نازل‌شده بر پیامبر(ص) است و ۳۶۰ کلمه و ۱۵۴۶ حرف دارد.[۳] سوره ذاریات از نظر حجم، در شمار سوره‌های مُفَصَّلات قرار دارد و حدود نیم حزب قرآن را در بر می‌گیرد.[۴]
در تفسیر نمونه، مباحث سوره ذاریات در پنج محور کلی بیان شده است: معاد و مسائل مرتبط با آن؛ توحید و نشانه‌های خداوند در نظام آفرینش؛ داستان میهمانی فرشتگان در خانه حضرت ابراهیم(ع) و مأموریت آنان درباره قوم لوط؛ سرگذشت حضرت موسی(ع) و اشاره به اقوام عاد، ثمود و نوح؛ و مبارزه اقوام متعصب و لجوج با پیامبران گذشته، همراه با دلداری پیامبر(ص) و دعوت او به استقامت در برابر مخالفان.[۵]علامه طباطبائی چهار آیه نخست سوره را ناظر به اسباب و عوامل تدبیر جهان می‌داند؛ به‌گونه‌ای که «وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً» به تدبیر خشکی‌ها، «فَالْجارِياتِ يُسْراً» به دریاها، «فَالْحامِلاتِ وِقْراً» به فضا و «فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً» به فرشتگانِ واسطه در تدبیر امور جهان اشاره دارد. بر این اساس، خداوند به مجموعه عوامل مؤثر در تدبیر عالم سوگند یاد کرده است.[۶]
در مجمع‌البیان از پیامبر(ص)روایت شده است هرکس سوره ذاریات را قرائت کند، به ازای هر بادی که می‌وزد، ده پاداش به او داده می‌شود.[۸] همچنین شیخ صدوق از امام صادق(ع) نقل کرده است هرکس سوره ذاریات را در شب یا روز تلاوت کند، خداوند زندگی او را سامان می‌دهد، روزی‌اش را گسترش می‌بخشد و قبرش را با چراغی که تا روز قیامت می‌درخشد، روشن می‌کند.[۹]
و جن و انس را نیافریدم، جز برای آنکه مرا بپرستند(آیه ۵۶)
﴿پس وای بر کسانی که کافر شده‌اند از آن روزی که وعده یافته‌اند ٦٠﴾
﴿سوگند به بادهای ذره‌افشان ١ و ابرهای گرانبار ٢ و سبک سیران ٣ و تقسیم‌کنندگان کار[ها] ٤ که آنچه وعده داده شده‌اید راست است ٥ و [روز] پاداش واقعیت دارد ٦ سوگند به آسمان مشبک ٧ که شما [درباره قرآن] در سخنی گوناگونید ٨ [بگوی] تا هر که از آن برگشته برگشته باشد ٩ مرگ بر دروغپردازان ١٠ همانان که در ورطه نادانی بی‌خبرند ١١ پرسند روز پاداش کی است ١٢ همان روز که آنان بر آتش عقوبت [و آزموده] شوند ١٣ عذاب [موعود] خود را بچشید این است همان [بلایی] که با شتاب خواستار آن بودید ١٤ پرهیزگاران در باغها و چشمه سارانند ١٥ آنچه را پروردگارشان عطا فرموده می‌گیرند زیرا که آنها پیش از این نیکوکار بودند ١٦ و از شب اندکی را می‌غنودند ١٧ و در سحرگاهان [از خدا] طلب آمرزش می‌کردند ١٨ و در اموالشان برای سائل و محروم حقی [معین] بود ١٩ و روی زمین برای اهل یقین نشانه‌هایی [متقاعدکننده] است ٢٠ و در خود شما پس مگر نمی‌بینید ٢١ و روزی شما و آنچه وعده داده شده‌اید در آسمان است ٢٢ پس سوگند به پروردگار آسمان و زمین که واقعاً او حق است همان گونه که خود شما سخن می‌گویید ٢٣ آیا خبر مهمانان ارجمند ابراهیم به تو رسید ٢٤ چون بر او درآمدند پس سلام گفتند گفت‌سلام مردمی ناشناسید ٢٥ پس آهسته به سوی زنش رفت و گوساله‌ای فربه [و بریان] آورد ٢٦ آن را به نزدیکشان برد [و] گفت مگر نمی‌خورید ٢٧ و [در دلش] از آنان احساس ترسی کرد گفتند مترس و او را به پسری دانا مژده دادند ٢٨ و زنش با فریادی [از شگفتی] سر رسید و بر چهره خود زد و گفت زنی پیر نازا [چگونه بزاید] ٢٩ گفتند پروردگارت چنین فرموده است او خود حکیم داناست ٣٠ [ابراهیم] گفت ای فرستادگان ماموریت‌شما چیست ٣١ گفتند ما به سوی مردمی پلیدکار فرستاده شده‌ایم ٣٢ تا سنگهایی از گل رس بر [سر] آنان فرو فرستیم ٣٣ [که] نزد پروردگارت برای مسرفان نشان‌گذاری شده است ٣٤ پس هر که از مؤمنان در آن [شهرها] بود بیرون بردیم ٣٥ و[لی] در آنجا جز یک خانه از فرمانبران [خدا بیشتر] نیافتیم ٣٦ و در آنجا برای آنها که از عذاب پر درد می‌ترسند عبرتی به جای گذاشتیم ٣٧ و [نیز] در [ماجرای] موسی چون او را با حجتی آشکار به سوی فرعون گسیل داشتیم ٣٨ پس [فرعون] با ارکان [دولت] خود روی برتافت و گفت [این شخص] ساحر یا دیوانه‌ای است ٣٩ [تا] او و سپاهیانش را گرفتیم و آنان را در دریا افکندیم در حالی که او [در آخرین لحظه] نکوهشگر [خود] بود ٤٠ و در [ماجرای] عاد [نیز] چون بر [سر] آنها آن باد مهلک را فرستادیم ٤١ به هر چه می‌وزید آن را چون خاکستر استخوان مرده می‌گردانید ٤٢ و در [ماجرای] ثمود [نیز عبرتی بود] آنگاه که به ایشان گفته شد تا چندی برخوردار شوید ٤٣ تا [آنکه] از فرمان پروردگار خود سر برتافتند و در حالی که آنها می‌نگریستند آذرخش آنان را فرو گرفت ٤٤ در نتیجه نه توانستند به پای خیزند و نه طلب یاری کنند ٤٥ و قوم نوح [نیز] پیش از آن [اقوام نامبرده همین گونه هلاک شدند] زیرا آنها مردمی نافرمان بودند ٤٦ و آسمان را به قدرت خود برافراشتیم و بی‌گمان ما [آسمان]گستریم ٤٧ و زمین را گسترانیده‌ایم و چه نیکو گسترندگانیم ٤٨ و از هر چیزی دو گونه [یعنی نر و ماده] آفریدیم امید که شما عبرت گیرید ٤٩ پس به سوی خدا بگریزید که من شما را از طرف او بیم‌دهنده‌ای آشکارم ٥٠ و با خدا معبودی دیگر قرار مدهید که من از جانب او هشداردهنده‌ای آشکارم ٥١ بدین سان بر کسانی که پیش از آنها بودند هیچ پیامبری نیامد جز اینکه گفتند ساحر یا دیوانه‌ای است ٥٢ آیا همدیگر را به این [سخن] سفارش کرده بودند [نه] بلکه آنان مردمی سرکش بودند ٥٣ پس از آنان روی بگردان که تو در خور نکوهش نیستی ٥٤ و پند ده که مؤمنان را پند سود بخشد ٥٥ و جن و انس را نیافریدم جز برای آنکه مرا بپرستند ٥٦ از آنان هیچ روزیی نمی‌خواهم و نمی‌خواهم که مرا خوراک دهند ٥٧ خداست که خود روزی بخش نیرومند استوار است ٥٨ پس برای کسانی که ستم کردند بهره‌ای است از عذاب همانند بهره عذاب یاران [قبلی]شان پس [بگو] در خواستن عذاب از من شتابزدگی نکنند ٥٩ پس وای بر کسانی که کافر شده‌اند از آن روزی که وعده یافته‌اند ٦٠﴾
.jpg)