 | |
| شماره سوره | ۹۵ |
|---|---|
| جزء | ۳۰ |
| نزول | |
| ترتیب نزول | ۲۸ |
| مکی/مدنی | مکی |
| اطلاعات آماری | |
| تعداد آیات | ۸ |
| تعداد کلمات | ۳۴ |
| تعداد حروف | ۱۶۲ |
سوره تین یا وَالتِّینِ وَالزَّیْتُونِ، نودوپنجمین سوره قرآن در چینش کنونی مصحف و بیست‌وهشتمین سوره در ترتیب نزول است که در جزء سی‌ام قرار دارد. این سوره دارای ۸ آیه است و از سوره‌های مکی به شمار می‌رود؛ هرچند برخی از مفسران احتمال مدنی بودن آن را نیز مطرح کرده‌اند. نام این سوره از واژه «تین» در آیه نخست گرفته شده است. این سوره با چهار سوگند آغاز می‌شود و موضوعاتی چون آفرینش انسان در نیکوترین ساختار، سرنوشت انسان، رستاخیز و داوری الهی را بیان می‌کند.
در روایات تفسیری شیعه، معانی دیگری برای آیات این سوره نقل شده است؛ از جمله تفسیر «تین» و «زیتون» به امام حسن(ع) و امام حسین(ع) و تفسیر برخی عبارات سوره به ولایت امام علی(ع) و شیعیان ایشان. در تفاسیر، «تین» و «زیتون» به انجیر و زیتون و نیز به مکان‌هایی مانند کوه‌ها، شهرها و مساجد تفسیر شده‌اند.
در منابع روایی، برای تلاوت سوره تین فضائلی از جمله برخورداری از سلامتی و یقین در دنیا و پاداش اخروی نقل شده است. همچنین، در کتاب اقبال‌الاعمال، خواندن این سوره در هر رکعت از نماز دو رکعتی شب سیزدهم ماه شعبان توصیه شده است.
سوره تین یا «وَالتِّینِ وَالزَّیْتُونِ»، نودوپنجمین سوره قرآن در چینش کنونی مُصحَف است که در جزء سی‌ام قرآن قرار دارد.[۱] این سوره در ترتیب نزول، بیست‌وهشتمین سوره‌ای است که بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده است.[۲] نام این سوره از واژه «تین» در آیه نخست گرفته شده است که به معنای انجیر است؛ زیرا خداوند در آغاز سوره به انجیر سوگند یاد می‌کند.[۳] این سوره با نام‌های «زیتون» و «تین و زیتون» نیز شناخته می‌شود.[۴]
سوره تین از سوره‌های مکی به شمار می‌رود؛ بااین‌حال، علامه طباطبایی احتمال مدنی بودن آن را نیز مطرح کرده است.[۵] سوره تین دارای ۸ آیه، ۳۴ کلمه و ۱۶۲ حرف است. این سوره از سوره‌های کوتاه قرآن و در شمار سوره‌های مفصلات است.[۶]
به گزارش پژوهشگران قرآنی، سوره تین با سوگند آغاز می‌شود و خداوند در آیات نخست آن به چهار مورد سوگند یاد می‌کند: انجیر، زیتون، طور سینا و شهر امن مکه.[۷] براساس منابع تفسیری، سوره تین به موضوعاتی همچون رستاخیز، حسابرسی الهی و پاداش اخروی می‌پردازد.[۸] این سوره ابتدا به آفرینش انسان در نیکوترین ساختار اشاره می‌کند و سپس سرنوشت دو گروه را بیان می‌کند: گروهی که بر مسیر ایمان و صلاح باقی می‌مانند و گروهی که به پست‌ترین مراتب سقوط می‌کنند. در پایان نیز با تأکید بر داوری خداوند به‌عنوان «أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ»، بر حکمت الهی در داوری و تفاوت سرانجام این دو گروه تأکید می‌شود.[۹]
جوادی آملی، نویسنده تفسیر تسنیم، در تبیین پیام سوره تین، بر نقش دین در هدایت علمی و عملی انسان تأکید می‌کند. از دیدگاه او، دین هم حکمت نظری، یعنی شناخت هست‌ها و نیست‌های جهان، و هم حکمت عملی، یعنی شناخت بایدها و نبایدها، را در اختیار انسان قرار می‌دهد. انسان با ایمان و عمل صالح می‌تواند به مرتبه «أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ» دست یابد و در صورت سقوط اخلاقی، به «أَسْفَلَ سَافِلِينَ» برسد. در این چارچوب، انسان مسئول شناخت حقیقت و عمل به وظایف خویش است و داوری نهایی نیز از آنِ خداوندی است که «أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ» است.[۱۰]
در تفسیر البرهان، روایاتی درباره تفسیر آیات سوره تین نقل شده است؛ در برخی از آنها، «وَالتِّینِ وَالزَّیْتُونِ» به امام حسن(ع) و امام حسین(ع) تفسیر شده است. همچنین، در روایتی از امام صادق(ع)، واژه «الدِّین» در آیه هفتم به ولایت امیرالمؤمنین علی(ع) و در روایتی از امام رضا(ع)، عبارت «إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ» در آیه ششم به امام علی(ع) و شیعیان ایشان تفسیر شده است. در برخی روایات نیز «بَلَدٍ أَمِينٍ» به پیامبر اکرم(ص) اشاره دارد.[۱۱] در روایتی از امام موسی کاظم(ع)، «تین» به مدینه، «زیتون» به بیت‌المقدس، «طور سینین» به کوفه و «بلد امین» به مکه تفسیر شده است.[۱۲] همچنین، در روایتی ذیل آیه پایانی سوره، «أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ»، بر داوری خداوند درباره دشمنان امیرالمؤمنین(ع) و شفاعت آن حضرت برای یاران، اهل‌بیت(ع) و شیعیانش تأکید شده است.[۱۳]
در تفاسیر برای «تین» و «زیتون»، دیدگاه‌های مختلفی نقل شده است. براساس دیدگاه رایج، این دو واژه به میوه‌های انجیر و زیتون اشاره دارند؛ دیدگاهی که محمد بن جریر بن یزید طبری، از مفسران اهل سنت، آن را به‌دلیل شناخته‌شده‌بودن این معانی نزد عرب ترجیح داده است.[۱۴] امین‌الاسلام طبرسی، از مفسران شیعه، نیز همین تفسیر را نقل کرده و در کنار آن، اقوال دیگری را آورده است که بر اساس آنها، «تین» و «زیتون» به کوه‌ها، شهرها، مساجد یا سرزمین‌هایی اشاره دارند که این دو میوه در آنها می‌رویند. به گفته طبرسی در منابع تفسیری، این دو واژه همچنین به مسجدالحرام و مسجدالاقصی، دمشق و بیت‌المقدس و مکان‌های مرتبط با داستان حضرت نوح(ع) نسبت داده شده‌اند.[۱۵] از دیگر دیدگاه‌های نقل‌شده، تفسیر «تین» به کوه‌های میان حلوان و همدان و «زیتون» به کوه‌های شام است.[۱۶]
فضل بن حسن طبرسی در مجمع‌البیان، به نقل از پیامبر اکرم(ص)، بیان می‌کند که تلاوت سوره تین موجب برخورداری از سلامتی و یقین در دنیا می‌شود و پس از مرگ نیز پاداشی معادل ثواب یک روز روزه، به تعداد تلاوت‌کنندگان این سوره، برای فرد در نظر گرفته می‌شود.[۱۷] فضایل دیگری نیز برای تلاوت این سوره در کتاب ثواب الاعمال نقل شده است.[۱۸] همچنین، در کتاب اقبال الاعمال آمده است که در نماز دو رکعتی شب سیزدهم ماه شعبان، پس از سوره حمد در هر رکعت، سوره تین خوانده می‌شود.[۱۹]
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
﴿وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ ١ وَطُورِ سِينِينَ ٢ وَهَذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ ٣ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ٤ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ ٥ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ ٦ فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ ٧ أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ ٨﴾
﴿سوگند به [کوه] تین و زیتون ١ و طور سینا ٢ و این شهر امن [و امان] ٣ [که] براستی انسان را در نیکوترین اعتدال آفریدیم ٤ سپس او را به پست‌ترین [مراتب] پستی بازگردانیدیم ٥ مگر کسانی را که گرویده و کارهای شایسته کرده‌اند که پاداشی بی‌منت‌خواهند داشت ٦ پس چه چیز تو را بعد [از این] به تکذیب جزا وامی‌دارد ٧ آیا خدا نیکوترین داوران نیست ٨﴾
| سوره پیشین: سوره شرح |
سوره تین سوره‌های مکی • سوره‌های مدنی |
سوره پسین: سوره علق |
|
۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آل‌عمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس | ||
| تقسیمات قرآن |
| ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| صفات سورهها و آیات | |||||||
| ترجمه قرآن |
| ||||||
| تفسیر قرآن |
| ||||||
| علوم قرآن | تجوید • اعجاز قرآن • قرائت • اصالت قرآن • اعجاز عددی قرآن • اعجاز علمی قرآن • نظریه صرفه • غریب القرآن • اسباب نزول • فضائل سور • نزول قرآن • تمثیلات قرآنی • شفابخشی قرآن • اختلاف قرائت ← علوم قرآنی | ||||||
| دانشنامهها و فرهنگها | |||||||
| آیینها | |||||||
| وابسته | مصحف • مصحف علی • مصحف عثمانی • وحی • تلاوت قرآن • ثقلین • جری و انطباق • قرآن و علم • انقطاع وحی • ثقل اکبر • باطن قرآن • نظریه خلق قرآن • فهرست سوره‌های قرآن • فهرست اعلام قرآنی • فصل الخطاب • صیانة القرآن من التحریف • قرآنسوزی • حفظ قرآن • نمایشگاه بینالمللی قرآن کریم • محفل (برنامه تلویزیونی) • درسهایی از قرآن (برنامه تلویزیونی) • خبرگزاری ایکنا • دارالقرآن • تفأل به قرآن • مصحف مشهد رضوی • مصحف صنعای ۱ • قرآن‌پژوهی • تفقه در دین • مهدی خواجهپیری | ||||||
| مفصلات طوال | |
|---|---|
| مفصلات میانه | |
| مفصلات کوتاه | |
