ارشاد الاذهان الی احکام الایمان (کتاب)

اطلاعات کتاب
عنوان اصلی	ارشاد الاذهان الی احکام الایمان
نویسنده	علامه حلی
موضوع	فقه
زبان	عربی
مجموعه	چهار جلد
اطلاعات نشر
ناشر	جامعه مدرسین
تاریخ نشر	۱۴۱۰ق

إرشادُ الاذهان إلی أحکام الایمان کتابی فقهی و به زبان عربی نوشته علامه حلی و از معروف‌ترین و معتبرترین مصادر فقه امامیه است. ارشاد الاذهان از کتب فقه فتوایی شمرده شده که از طهارت تا دیات را در بردارد. این اثر به جهت جایگاه و مرتبه عالی‌اش همواره مورد توجه علما و فقهای پس از خود بوده است.

درباره مؤلف

مقالهٔ اصلی: علامه حلی

ابومنصور جمال‌الدین، حسن بن یوسف بن مطهّر حلّی معروف به علامه حلّی، عالم برجسته شیعی قرن هفتم است. پس از مرگ محقق حلی در سال ۶۷۶ قمری که مرجعیت شیعیان را بر عهده داشت، مردم علامه حلی را برای این امر مهم مناسب یافتند و او در ۲۸ سالگی زعامت و مرجعیت شیعیان را بر عهده گرفت. مناظرات و آثار او موجب گرایش سلطان محمد خدا بنده به تشیع و رواج مذهب شیعه در ایران گردید. علامه حلی درفقه، اصول، عقاید، فلسفه و منطق دارای تالیفات است.

نام‌های دیگر کتاب

اسم کتاب بنابر اتفاق محققان و آنچه در کتب دیگر آمده به نام «ارشاد الاذهان الی احکام الایمان» مشهور است مگر علامه مجلسی و سید حسن صدر از آن به اسم «ارشاد الاذهان فی احکام الایمان» یاد کرده‌اند. شیخ حر عاملی هم عنوان کتاب را «ارشاد الاذهان فی علم الایمان» می‌نامد.

انگیزه تألیف

علامه حلی در مقدمه کتاب، علت تألیف را به درخواست فرزندش «محمد» نگاشته و می‌نویسد: همچنان‌که خداوند متعال اطاعت پدر و مادر را بر فرزند واجب کرده است، همچنین بر ایشان واجب کرده که نسبت به فرزند شفقت داشته و خواسته‌های مشروعش را برآورده سازند.

منزلت و جایگاه کتاب

به دلیل شأن و منزلت والای این کتاب در نزد فقهای عظام از عصر مؤلف تا همین اواخر، در حوزه‌های علمیه تدریس می‌شده است و بیش از ۵۰ شرح و حاشیه بر آن زده شده که در الذریعة نام آنها ذکر شده است.

شروح

از مشهورترین این شروح می‌توان این‌ها را نام برد:

• غایة المراد فی شرح نکت الإرشاد، تألیف شهید اوّل(م ۷۸۶ ق)،
• روض الجنان فی شرح إرشاد الأذهان، تألیف شهید ثانی(م ۹۶۶ ق)،
• مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، تألیف محقق اردبیلی(م ۹۹۱ ق)،
• ذخیرة المعاد فی شرح الإرشاد، تألیف محقق سبزواری(م ۱۰۹۰ ق)،
• نهج السداد فی خلافیات الإرشاد، تألیف شیخ یوسف بحرانی.

از دیگر بزرگانی که به این کتاب شرح زده‌اند می‌توان به فخر المحققین(م ۷۷۱ ق)، شیخ ابراهیم بن سلیمان قطیفی(زنده در ۹۴۵ ق)، فاضل تونی صاحب الوافیة(م ۱۰۷۱ ق)، محقق کرکی(م ۹۴۰ ق)، ابن فهد حلّی(م ۸۴۱ ق) و شیخ انصاری(م ۱۲۸۱ ق) اشاره نمود.

نسخ کتاب

در مقدمه کتاب به ۴۶ نسخه اشاره شده است:

• ۶ نسخه از کتابخانۀ آستان قدس رضوی
• ۵ نسخه از کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی
• ۸ نسخه از کتابخانۀ آیة اللّه عظمی نجفی مرعشی
• ۲ نسخه از کتابخانۀ سالار جنگ در حیدرآباد
• ۲ نسخه از کتابخانۀ شاه چراغ در شیراز
• نسخۀ کتابخانۀ‌دار الکتب ملی در تبریز
• نسخۀ کتابخانۀ ملا محمد علی خوانساری
• ۲ نسخه از کتابخانۀ عمومی امیر المؤمنین(ع) در نجف
• ۳ نسخه از کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران
• نسخۀ کتابخانۀ مدرسۀ آیة اللّه بروجردی در نجف
• ۲ نسخه از کتابخانۀ ملک در تهران
• ۲ نسخه از کتابخانۀ مدرسۀ آیة اللّه گلپایگانی
• نسخۀ کتابخانۀ الهیات مشهد
• نسخۀ کتابخانۀ طوب قبو در استامبول
• نسخۀ کتابخانۀ ملی در تهران
• نسخۀ کتابخانۀ آیة اللّه حکیم در نجف
• ۲ نسخه از کتابخانۀ سپهسالار در تهران
• نسخۀ کتابخانۀ شوشتریه در نجف
• نسخۀ کتابخانۀ عمومی در اصفهان
• نسخۀ کتابخانۀ خصوصی در یزد
• نسخۀ کتابخانۀ مسجد جامع در گوهرشاد.

ترجمه ارشاد الاذهان

ترجمه کتاب

کتاب ارشاد توسط شیخ مهدی نجفی اصفهانی مسجدشاهی متوفای ۱۳۹۳ق به زبان فارسی ترجمه شده است. او این کتاب را به امر پدرش شیخ محمدعلی نجفی اصفهانی معروف به ثقة الاسلام ترجمه کرده و فتاوای خود را در حاشیه آن نوشته است.

چاپ

در کتاب «مقدمه‌ای بر فقه شیعه» به دو چاپ از کتاب در سال‌های ۱۲۷۲ در تهران و ۱۴۰۳ در قم اشاره نموده است. کتاب موجود در سال ۱۴۱۰ق در انتشارات جامعۀ مدرسین در حوزۀ علمیۀ قم در دو مجلد چاپ شده است. محقق و مصحح کتاب شیخ فارس حسون می‌باشد.

پانویس

الگوی پانویس غیرفعال شده است. لطفا از الگوی پانوشت استفاده شود

منابع

• حلی، حسن بن یوسف، ارشاد الاذهان الی احکام الایمان، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۱۰ق.
• طباطبایی، سیدحسین، مقدمه‌ای بر فقه شیعه، مترجم: محمد آصف فکرت، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی، ۱۴۱۰ق.