مقاله قابل قبول
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
شناسه ناقص
نارسا
عدم جامعیت

فرهنگ آفتاب (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
جلد فرهنگ افتاب.jpg
جلد کتاب در چاپ اول
اطلاعات کتاب
نویسنده عبدالمجید معادیخواه
موضوع مفاهیم نهج‌البلاغه
سبک فرهنگ‌‌نامه
زبان فارسی
تعداد جلد ۱۰
اطلاعات نشر
ناشر نشر ذره
محل نشر تهران
تاریخ نشر ۱۳۷۲ش

فرهنگ آفتاب با نام کامل فرهنگ آفتاب: فرهنگ تفصیلی مفاهیم نهج‌البلاغه به معرفی و دسته‌بندی مفاهیم مختلف نهج البلاغه پرداخته است. این کتاب توسط عبدالمجید معادیخواه بین سال‌های ۱۳۵۰ش تا ۱۳۷۰ش به فارسی نوشته شد و تا اکنون دو بار چاپ گردیده است.

نویسنده

عبدالمجید معادی‌خواه، متولد ۱۳۲۱ش در قم، روحانی و تاریخ‌پژوه است. او، جایزه نخست کتاب سال ولایت را در اولین دوره آن به خاطر نوشتن فرهنگ آفتاب دریافت کرد.[۱]

نویسنده فرهنگ آفتاب هم‌چنین، سه اثر دیگر درباره نهج‌البلاغه دارد:

  1. خط و فرهنگ حکومت اسلامی (شرح و تفسیری بر فرمان امام علی(ع) به مالک اشتردفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، قم، ۱۳۶۲ش
  2. خط و فرهنگ رژیم‌های استکباری (شرح و تفسیری بر خطبه قاصعه)، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، قم، ۱۳۶۲ش[۲]
  3. خورشید بی‌غروب؛ نهج‌البلاغه (ترجمه نهج‌البلاغه)، نشر ذره، تهران، ۱۳۷۴ش.

او مسئولیت بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی ایران را از ۱۳۶۲ش تاکنون بر عهده دارد.

انگیزه و آغاز

معادی‌خواه معتقد است اولین جرقه‌های فکر نوشتن این کتاب، پس از دیدار و صحبت کوتاه او با مرتضی مطهری در ۱۳۴۷ش پدیدار گشت؛ زمانی که مطهری به آرزوی نوشته شدن معجم معنوی برای نهج‌البلاغه اشاره کرد. سپس در ۱۳۵۰ش پس از تشویق و کمک هاشمی رفسنجانی، او در زندان شهربانی قم اولین صفحه را می‌نویسد. البته در طول بیست سال پس از آن بویژه در دوران انقلاب اسلامی ایران، یادداشت‌ها و فیش‌های تحقیق بارها تغییر کرد و ویرایش شد.[۳]

ساختار و شیوه نگارش

فرهنگ آفتاب، ترتیب الفبایی و شباهت به نمایه‌سازی دارد. معیار اصلی نویسنده در تهيه موضوعات، معانی و مفاهيم نهج البلاغه بوده،[۴] بنابر این مطالب نهج‌البلاغه را در موضوع‌های کلی زیر عنوان‌بندی نموده است:

  • کلام، فلسفه، عرفان، جهان‌بینی: ۶۳ مدخل
  • آداب، اخلاق و فرهنگ: ۷۲ مدخل
  • سیاست: ۳۴ مدخل
  • اقتصاد: ۱۱ مدخل
  • فقه و حقوق: ۲۲ مدخل
  • تاریخ اسلام: ۵۷ مدخل

هر یک از این مداخل نیز، به چند زیرمجموعه و نام‌های جزیی‌تر تقسیم شده‌اند.

زیر نام هر مفهوم، ابتدا متن‌های گزیده نهج‌البلاغه مربوط به آن (بدون اعراب) و سپس ترجمه فارسی (بدون توضیح و شرح) قرار دارد. معادی‌خواه برای ترجمه نهج‌البلاغه، از کتاب خود با نام خورشید بی‌غروب استفاده کرده است.[۵]

در چاپ اول این کتاب، بیش از هزار مفهوم آورده شده که نخستین مدخل، آب و آخرین آن، یهود است.[۶]

چاپ و نشر

فرهنگ آفتاب تا اکنون دو بار توسط نشر ذره در تهران چاپ شده است:

  1. سال ۱۳۷۲ش به تدریج در ۱۰ جلد. جلد دهم این مجموعه به فهرست‌های مختلف آن اختصاص دارد: الفبایی، گفتارها، نوشتارها، ایات قران کریم، حدیث‌های نبوی، اشعار عربی، نام اشخاص، نام قبایل، مکان‌ها و جنگ‌ها
  2. سال ۱۳۸۵ش کتاب در ۱۲ جلد، و پنج مجلد نشر شد: جلدهای یکم تا نهم بدون تغییر، جلد دهم با تغییر برخی عناوین و اضافه شدن مداخل جدید همراه با جلدهای ۱۱ و ۱۲.[۷]

پانویس

  1. مهدوی‌راد،مشعل جاوید، ۱۳۸۰ش، ص۵۵۵-۵۷۸.
  2. سایت موسسه بوستان کتاب.
  3. عراقی‌نژاد، «فرهنگ افتاب، در مصاحبه با حجت‌الاسلام‌والمسلمین معادی‌خواه»، ص۸۰-۸۴.
  4. مصاحبه با معادیخواه؛ «تهیه معجم معنوی برای قرآن و نهج‌البلاغه؛ حاصل ۲۰ سال پژوهش و نگارش»، خبرگزاری ایکنا.
  5. فقهی‌زاده، «تفصیل مفاهیم نهج‌البلاغه در فرهنگ آفتاب»، ص۱۶-۱۹.
  6. معادی‌خواه، فرهنگ آفتاب، ج۱۰.
  7. «فرهنگ آفتاب معادیخواه در ۵ مجلد»، همشهری آنلاین، شنبه ۱۴ مرداد ۱۳۸۵ش.

منابع