علی دوانی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
علی دوانی
علی دوانی.jpg
اطلاعات فردی
لقب علامه دوانی
تاریخ تولد ۵ مهر ۱۳۰۸ش
زادگاه دَوان از توابع کازرون
محل زندگی نجفقمتهران
تاریخ وفات ۱۸ دی ۱۳۸۵ش
محل دفن حرم حضرت معصومه(س)
شهر وفات تهران
اطلاعات علمی
استادان آیت‌الله بروجردیامام خمینیعلامه طباطبایی
محل تحصیل نجف • قم
تألیفات مفاخر اسلام • نهضت روحانیون ایران
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی تبلیغ و مبارزه علیه حکومت پهلوی

علی رجبی دَوانی مشهور به علامه دوانی (۱۳۰۸-۱۳۸۵ش) روحانی شیعه و از پژوهشگران و نویسندگان اهل ایران. شهرت دوانی به همکاری در مجله مکتب اسلام و مؤسسه دار التبلیغ قم و تألیف کتاب‌های دینی، تاریخی و شرح‌حال عالمان شیعه بازمی‌گردد.

دوانی دروس حوزوی را در نجف و قم گذراند و بیشتر به نوشتن، تبلیغ و شرکت در نشست‌ها و کنگره‌های علمی می‌پرداخت. وی آثار نوشتاری فراوانی دارد که دو مجموعه نهضت روحانیون ایران و مفاخر اسلام از جمله آثار مشهور او است. دوانی در سال ۱۳۸۵ش درگذشت و در حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.

زندگی‌نامه

علی دوانی در ۵ مهر ۱۳۰۸ش (۲۳ ربیع‌الثانی ۱۳۴۸ق) در دَوان از توابع کازرون (در استان فارس) در ایران به‌دنیا آمد.[۱] وی هفت سال در زادگاهش و هفت سال هم در آبادان زندگی کرد و در این مدت، دوران ابتدایی را گذراند و با زبان انگلیسی آشنا شد.[۲] دوانی در سال ۱۳۲۸ش با دختر احمد آل‌آقا، از نوادگان وحید بهبهانی ازدواج کرد.[۳]

عزیمت به نجف

دوانی در ۱۴ سالگی به نجف رفت و حدود شش سال در حوزه علمیه نجف بود.[۴] او این مدت را در مدرسه شربیانی و مدرسه سید یزدی ساکن بود.[۵] دوانی در این سال‌ها دروس مقدمات و سطح حوزه را نزد این اساتید گذراند:

  • شیخ کاظم تبریزی،
  • شیخ علی نجفی کاشانی،
  • میرزا علی فلسفی تنکابنی،
  • شیخ محمدرضا طبسی نجفی،
  • شیخ عبدالحسین خراسانی،
  • شیخ محمد غروی،
  • میرزا محمد اردبیلی،
  • حاج‌آقا حسین قمی.[۶]

علی دوانی همچنین با بزرگان نجف نظیر سید ابوالحسن اصفهانی، سید محسن حکیم، سید عبدالهادی شیرازی، سید محمود شاهرودی و میرزا آقا اصطهباناتی مراوداتی داشت.[۷]

بازگشت به ایران

Ali davani.jpg

دوانی در سال ۱۳۲۷ش به‌علت بیماری به ایران برگشت و پس از اقامتی یک‌ساله در تهران و مشهد، در زمان مرجعیت آیت‌الله بروجردی به قم رفت[۸] و در جلسات درسی مشکینی، فاضل لنکرانی، صدوقی، لاکانی گیلانی، عبدالجواد اصفهانی، مرتضی حائری، مرعشی نجفی، طباطبایی سلطانی، سیدرضا صدر و علامه طباطبایی حضور می‌یافت.[۹] امام خمینی، آیت‌الله بروجردی، سید محمد محقق داماد و سید محمدرضا گلپایگانی، استادان درس خارج فقه و اصول او در قم بودند.[۱۰] وی در مدت ۱۲ سال حضورش در قم به تبلیغ و خطابه مشغول بود و برای تبلیغ به خارج از ایران خصوصاً کویت می‌رفت.[۱۱]

اقامت در تهران

علی دوانی در سال ۱۳۵۰ش از قم به تهران مهاجرت کرد و تا آخر عمر در آنجا زندگی کرد.[۱۲] به‌گفته دوانی، این مهاجرت به‌دنبال غرض‌ورزی‌ها بر ضد دارالتبلیغ و خستگی مفرط صورت گرفته است.[نیازمند منبع] او در تهران به ادامه کارهای علمی از جمله تألیف، تدریس در دانشگاه‌ها و شرکت در کنگره‌های داخلی و خارجی و ارائه مقالات مشغول بود.[۱۳]

وفات

علی دوانی در ۱۸ دی ۱۳۸۵ش مصادف با عید غدیر ۱۴۲۷ق از دنیا رفت و پس از تشییع در تهران و قم، جعفر سبحانی بر او نماز گزارد و در حرم حضرت معصومه(س) به‌خاک سپرده شد.[۱۴]

فعالیت‌های علمی و سیاسی

از فعالیت‌های علمی دوانی، مشارکت در تأسیس مجله دینی و علمی مکتب اسلام و مؤسسه دارالتبلیغ بوده است[۱۵] که با همکاری برخی بزرگان حوزه مانند ناصر مکارم شیرازی، امام موسی صدر، جعفر سبحانی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، مجدالدین محلاتی، حسین نوری همدانی، محمد واعظ‌زاده خراسانی و سید مرتضی جزائری شکل گرفت.[۱۶] علی دوانی تا مدت‌ها عضو اصلی هیئت تحریریه مکتب اسلام بود و پس از شکل‌گیری دارالتبلیغ، در آنجا تدریس می‌کرد.[۱۷]

دوانی همچنین در قم، «انجمن قائمیه ولی‌عصر» را در خانه خود تأسیس کرد و با همکاری شیخ غلامحسین عابدی قمی و میرزا حسن نوری همدانی، به تربیت جوانان پرداخت.[۱۸] او جلساتی را هم به‌صورت هفتگی علیه فرقه بهایی در خانه‌اش تشکیل داد و به تربیت مبلغان در این حوزه پرداخت.[۱۹]

علی دوانی در دوران پهلوی به تبلیغ و مبارزه علیه حکومت پهلوی می‌پرداخت و در جریان ملی شدن صنعت نفت، در آبادان و خرمشهر سخنرانی می‌کرد و چندین بار ممنوع‌المنبر و ممنوع‌الخروج شد.[۲۰]

تألیفات و آثار

کتاب «نهضت روحانیون ایران»

علی دوانی در ۲۳ سالگی اولین کتابش را در شرح زندگی جلال‌الدین دوانی، متکلم شیعه قرن نهم هجری، نوشت.[۲۱] دوانی بیشتر به نگارش شرح احوال عالمان دینی می‌پرداخت و بر همین اساس، کتاب‌های «مفاخر اسلام» را تألیف کرد. در همین زمینه، «شرح زندگانی استاد کل وحید بهبهانی»، دیگر کتابی است که از جانب سید حسین بروجردی، مرجع تقلید شیعیان، مورد تشویق قرار گرفت.[۲۲] ترجمه جلد ۱۳ بحار الانوار، نوشته علامه مجلسی، در شرح احوال امام زمان(عج)، از دیگر اقدامات دوانی بود که به دستور آیت‌الله بروجردی انجام گرفت و به نام «مهدی موعود» انتشار یافت.[۲۳] دوانی، کتاب نهضت روحانیون ایران را که در ۱۰ جلد و توسط وی نگاشته شده، بزرگ‌ترین و جامع‌ترین تاریخ انقلاب اسلامی ایران خوانده است.[۲۴]

از علی دوانی، ۱۱۰ اثر علمی در قالب‌های تصحیح، تحقیق، ترجمه و تألیف بر جای مانده است.[۲۵] همچنین یک سال پس از درگذشت دوانی، کتابخانه وی که حاوی بیش از شش هزار عنوان کتاب در موضوعات قرآن، حدیث، رجال، فقه شیعه و سنی، و تاریخ بود به دانشکده علوم حدیث اهدا شد.[۲۶]

کتاب‌ها درباره وی

کتاب «نقد عمر: زندگانی و خاطرات»، شامل زندگی‌نامه علی دوانی که به قلم خودش نوشته شده است، در سال ۱۳۸۲ در یک جلد و ۸۲۰ صفحه به چاپ رسید[۲۷] و چاپ دوم آن در دو جلد در سال ۱۳۹۷ انتشار یافت.[۲۸] وی در جلد اول این کتاب به دوران کودکی خود در کازرون، تحصیل همراه با کار در شرکت نفت آبادان، مهاجرت به نجف برای تحصیلات حوزوی و ادامه تحصیل در قم پرداخته[۲۹] و در جلد دوم، به شرح تألیفات خود پرداخته، به آشنایی خود با شخصیت‌هایی از جمله سید کاظم شریعتمداری، امام خمینی، مرتضی مطهری و سید محمد حسین بهشتی اشاره کرده و همچنین گزارشی از شرکت در همایش‌های علمی و سفرهای خود ارائه کرده است.[۳۰]

کتاب «پدرم علامه دوانی»، نوشتهٔ فاطمه رجبی، دختر علی دوانی، در سال ۱۳۸۵ش انتشار یافته است.[۳۱]

بزرگداشت‌ها

نخستین مراسم بزرگداشت علی دوانی، شامگاه ۲۱ اسفند ۱۳۹۲ش با سخنرانی علی لاریجانی، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، در کازرون برگزار شد.[۳۲] مراسم بزرگداشت دیگری نیز ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ش، در فرهنگسرای رازی تهران انجام شد.[۳۳]

پانویس

  1. انصاری قمی، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، ص۸۹۱.
  2. «گفتگو با علامه محقق، علی دوانی»، در فصلنامه گنجینه اسناد، ص۹۳.
  3. «گفتگو با علامه محقق، علی دوانی»، در فصلنامه گنجینه اسناد، ص۹۳.
  4. انصاری قمی، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، ص۸۹۱؛ «گفتگو با علامه محقق، علی دوانی»، در فصلنامه گنجینه اسناد، ص۹۰.
  5. انصاری قمی، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، ص۸۹۱؛ «گفتگو با علامه محقق، علی دوانی»، در فصلنامه گنجینه اسناد، ص۹۰.
  6. «گفتگو با علامه محقق، علی دوانی»، در فصلنامه گنجینه اسناد، ص۹۰.
  7. «یاد یار: یادبود استاد علی دوانی»، در مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، ص۲۰۲.
  8. انصاری قمی، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، ص۵۶.
  9. انصاری قمی، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، ص۵۶.
  10. ادهم‌نژاد، «علامه دوانی: اسوه پژوهش و تبلیغ»، ص۱۳۷و۱۳۸.
  11. «یاد یار: یادبود استاد علی دوانی»، در مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، ص۲۰۳.
  12. «گفتگو با حجت‌الاسلام والمسلمین استاد علی دوانی»، در مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، ص۱۴۱.
  13. انصاری قمی، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، ص۵۷.
  14. انصاری قمی، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، ص۵۷.
  15. «یاد یار: یادبود استاد علی دوانی»، در مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، ص۲۰۳.
  16. جعفریان، جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی سیاسی ایران، ۱۳۹۰ش، ص۳۰۷.
  17. انصاری قمی، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، ص۵۶.
  18. انصاری قمی، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، ص۵۷.
  19. «زندگی‌نامه و مصاحبه با استاد علامه آیت‌الله علی دوانی»، سایت علما و عرفا به‌نقل از نشریه افق حوزه.
  20. انصاری قمی، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، ص۵۶.
  21. «یاد یار: یادبود استاد علی دوانی»، در مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، ص۲۰۳.
  22. «گفتگو با حجةالاسلام والمسلمین استاد علی دوانی»، در مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، ص۱۴۰و۱۴۱.
  23. «گفتگو با حجةالاسلام والمسلمین استاد علی دوانی»، در مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، ص۱۴۰و۱۴۱.
  24. «گفتگو با حجةالاسلام والمسلمین استاد علی دوانی»، در مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، ص۱۴۰و۱۴۱.
  25. «اهدای کتب کتابخانه علامه دوانی به دانشکده علوم حدیث»، خبرگزاری مهر.
  26. «اهدای کتب کتابخانه علامه دوانی به دانشکده علوم حدیث»، خبرگزاری مهر.
  27. «نقد عمر: زندگانی و خاطرات»، سایت خانه کتاب.
  28. «نقد عمر: زندگانی و خاطرات»، سایت خانه کتاب.
  29. «نقد عمر: زندگانی و خاطرات»، سایت خانه کتاب.
  30. دوانی، نقد عمر: زندگانی و خاطرات، ۱۳۹۷ش، ج۲، ص۵-۱۱.
  31. «پدرم علامه دوانی»، سایت خانه کتاب.
  32. «با فعالیت احزاب مخالف نیستیم»، خبرگزاری ایلنا؛ «نخستین بزرگداشت علامه دوانی در کازرون برگزار می‌شود»، خبرگزاری ایکنا.
  33. «آیین نکوداشت مرحوم استاد علی دوانی برگزار شد»، خبرگزاری رسا.

منابع

  • ادهم‌نژاد، محمدتقی، «علامه دوانی: اسوه پژوهش و تبلیغ»، در ماهنامه مبلغان، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۷ش، شماره ۱۰۲.
  • انصاری قمی، ناصرالدین، «درگذشت نویسنده، مورخ و محقق اسلامی: استاد علی دوانی»، در مجله مکتب اسلام، سال ۴۶، اسفند ۱۳۸۵ش، شماره ۱۲.
  • «اهدای کتابخانه استاد دوانی به دانشکده علوم حدیث»، سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۱ بهمن ۱۳۸۶ش، تاریخ بازدید: ۱۴ آبان ۱۳۹۹ش.
  • «پدرم علامه دوانی»، سایت خانه کتاب، تاریخ بازدید: ۱۵ آبان ۱۳۹۹ش.
  • جعفریان، رسول، جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی سیاسی ایران، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی و سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۹۰ش.
  • دوانی، علی، نقد عمر: زندگانی و خاطرات، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۷ش.
  • «زندگی‌نامه و مصاحبه با استاد علامه آیت‌الله علی دوانی»، سایت علما و عرفا به‌نقل از نشریه افق حوزه، تاریخ بازدید: ۱۹ آبان ۱۳۹۹ش.
  • «گفتگو با حجةالاسلام والمسلمین استاد علی دوانی»، در مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، زمستان ۱۳۸۰ و بهار ۱۳۸۱ش، شماره ۲ و ۳.
  • «گفتگو با علامه محقق، علی دوانی»، تدوینگر: محمدحسن رجبی دوانی، مصاحبه‌گر: فاطمه نورائی‌نژاد، در فصلنامه گنجینه اسناد، بهار ۱۳۸۶ش، شماره ۶۵.
  • «نقد عمر: زندگانی و خاطرات»، سایت خانه کتاب، تاریخ بازدید: ۱۵ آبان ۱۳۹۹ش.
  • «یاد یار: یادبود استاد علی دوانی»، در مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، بهار ۱۳۸۶ش، شماره ۱۹ و ۲۰.

پیوند به بیرون