علی دوانی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
علی دوانی
علی دوانی.jpg
اطلاعات فردی
لقب: علامه دوانی
تاریخ تولد: ۵ مهر ۱۳۰۸ش
زادگاه: دَوان از توابع کازرون
محل زندگی: نجفقمتهران
تاریخ وفات: ۱۸ دی ۱۳۸۵ش
محل دفن: حرم حضرت معصومه(س)
شهر وفات: تهران
اطلاعات علمی
استادان: آیت‌الله بروجردیامام خمینیعلامه طباطبایی
محل تحصیل: نجف • قم
تألیفات: مفاخر اسلام • نهضت روحانیون ایران
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی: تبلیغ و مبارزه علیه حکومت پهلوی

علی رجبی دَوانی مشهور به علامه دوانی (۱۳۰۸-۱۳۸۵ش) روحانی شیعه و از پژوهشگران و نویسندگان اهل ایران بود. شهرت دوانی به همکاری در مجله مکتب اسلام و مؤسسه دار التبلیغ قم و تألیف کتاب‌های دینی، تاریخی و شرح‌حال عالمان شیعه بازمی‌گردد. او دروس حوزوی را در نجف و قم گذراند و بیشتر حیات خود را به نوشتن، تبلیغ و شرکت در نشست‌ها و کنگره‌های علمی سپری کرد. علی دوانی آثار نوشتاری فراوانی دارد که دو مجموعه نهضت روحانیون ایران و مفاخر اسلام از جمله آثار مشهور او است. وی در سال ۱۳۸۵ش درگذشت و مزارش در حرم حضرت معصومه(س) است.

زندگی‌نامه

علی دوانی در ۵ مهر ۱۳۰۸ش (۲۳ ربیع‌الثانی ۱۳۴۸ق) در دَوان از توابع کازرون به‌دنیا آمد.[۱] وی هفت سال در زادگاهش و هفت سال هم در آبادان زندگی کرد و در این مدت، دوران ابتدایی را گذراند و با زبان انگلیسی آشنا شد. او در سال ۱۳۲۸ش با دختر احمد آل‌آقا یکی از نوادگان وحید بهبهانی ازدواج کرد.[۲]

عزیمت به نجف

دوانی در ۱۴ سالگی به نجف رفت و حدود شش سال در حوزه علمیه نجف بود. او این مدت را در مدرسه شربیانی و مدرسه سید یزدی ساکن بود.[۳] [۴] دوانی در این سال‌ها دروس مقدمات و سطح حوزه را نزد این اساتید گذراند:

  • شیخ کاظم تبریزی،
  • شیخ علی نجفی کاشانی،
  • میرزا علی فلسفی تنکابنی،
  • شیخ محمدرضا طبسی نجفی،
  • شیخ عبدالحسین خراسانی،
  • شیخ محمد غروی،
  • میرزا محمد اردبیلی،
  • حاج آقا حسین قمی.[۵]

او همچنین با بزرگان نجف نظیر سید ابوالحسن اصفهانی، سید محسن حکیم، سید عبدالهادی شیرازی، سید محمود شاهرودی و میرزا آقا اصطهباناتی مراوداتی داشت.[۶]

بازگشت به ایران

Ali davani.jpg

دوانی در سال ۱۳۲۷ش به‌علت بیماری به ایران برگشت و پس از اقامتی یک‌ساله در تهران و مشهد، در زمان مرجعیت آیت‌الله بروجردی به قم رفت[۷] و از دروس مشکینی، فاضل لنکرانی، صدوقی، لاکانی گیلانی، عبدالجواد اصفهانی، مرتضی حائری، مرعشی نجفی، طباطبایی سلطانی، سیدرضا صدر و علامه طباطبایی بهره برد. امام خمینی، آیت‌الله بروجردی، سید محمد محقق داماد و سید محمدرضا گلپایگانی، استادان درس خارج فقه و اصول او در قم بودند.[۸] وی در مدت ۱۲ سال حضورش در قم به تبلیغ و خطابه مشغول بود و برای تبلیغ به خارج از ایران خصوصاً کویت می‌رفت.[۹]

اقامت در تهران

به‌گفته دوانی، به‌دنبال غرض‌ورزی‌ها بر ضد دارالتبلیغ و خستگی مفرط در قم، در سال ۱۳۵۰ش به تهران رفت و تا آخر عمر در آن شهر ساکن شد.[۱۰] او در تهران به ادامه کارهای علمی از جمله تألیف، تدریس در دانشگاه‌ها و شرکت در کنگره‌های داخلی و خارجی و ارائه مقالات مشغول بود.[۱۱]

وفات

علی دوانی در ۱۸ دی ۱۳۸۵ش مصادف با عید غدیر ۱۴۲۷ق از دنیا رفت و پس از تشییع در تهران و قم، جعفر سبحانی بر او نماز گزارد و در حرم حضرت معصومه(س) به‌خاک سپرده شد.[۱۲]

فعالیت‌های علمی و سیاسی

از فعالیت‌های دوانی می‌توان به مشارکت در تأسیس مجله دینی و علمی مکتب اسلام و مؤسسه دارالتبلیغ اشاره کرد[۱۳] که با همکاری برخی بزرگان حوزه مانند ناصر مکارم شیرازی، امام موسی صدر، جعفر سبحانی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، مجدالدین محلاتی، حسین نوری همدانی، محمد واعظ‌زاده خراسانی و سید مرتضی جزائری شکل گرفت.[۱۴] علی دوانی تا مدت‌ها عضو اصلی هیئت تحریریه مکتب اسلام بود و پس از شکل‌گیری دارالتبلیغ، در آنجا تدریس می‌کرد.[۱۵]

وی همچنین در قم، «انجمن قائمیه ولی‌عصر» را در خانه خود تأسیس کرد و با همکاری شیخ غلامحسین عابدی قمی و حسین نوری همدانی به تربیت جوانان مؤمن و متدین همت گماشت. او جلساتی را هم به‌صورت هفتگی با موضوع ضد فرقه بهایی در خانه‌اش تشکیل داد و به تربیت مبلغان در این حوزه پرداخت.[۱۶]

علی دوانی در دوران پهلوی به تبلیغ و مبارزه علیه حکومت پهلوی می‌پرداخت و در جریان ملی شدن صنعت نفت، در آبادان و خرمشهر سخنرانی می‌کرد و چندین بار ممنوع‌المنبر شد.[۱۷]

تألیفات و آثار

کتاب «نهضت روحانیون ایران»

دوانی در ۲۳ سالگی به نویسندگی روی آورد و اولین کتابش را با عنوان «شرح زندگانی جلال‌الدین دوانی» نوشت.[۱۸] رشته تخصصی علی دوانی، شرح احوال عالمان دین بود و چند مجموعه از آن را با نام «مفاخر اسلام» به چاپ رساند. «شرح زندگانی استاد کل وحید بهبهانی» دیگر کتابی است که از جانب آیت‌الله بروجردی مورد تشویق قرار گرفت. ترجمه جلد ۱۳ بحارالانوار نوشته علامه مجلسی در شرح احوال امام زمان(عج)، از دیگر نوشته‌های او بود که به دستور آیت‌الله بروجردی انجام گرفت و به نام «مهدی موعود» انتشار یافت. به‌گفته خودش، او به کتاب «نهضت روحانیون ایران» در ۱۰ جلد که بزرگ‌ترین و جامع‌ترین تاریخ انقلاب اسلامی ایران است، بیش از همه علاقه دارد.[۱۹]

۱۱۰ اثر علمی از جمله فعالیت‌های علی دوانی (تصحیح، تحقیق، ترجمه و تألیف) است.[۲۰]

چاپ کتاب خاطرات

کتاب «نقد عمر، زندگانی و خاطرات» شامل زندگی‌نامه علی دوانی که به قلم خودش نوشته شده است. او در این کتاب به جزئیات زندگی خویش در زمان طلبگی در حوزه‌های نجف و قم و به برخی حوادث زمان رضاخان پهلوی، جنگ جهانی دوم و ملی شدن صنعت نفت می‌پردازد. دوانی به‌طور مفصل به انگیزه و علل تأسیس مکتب اسلام و دار التبلیغ اسلامی نیز پرداخته است.[۲۱]

بزرگداشت

نخستین بزرگداشت علی دوانی در ۲۱ اسفند ۱۳۹۲ش در کازرون برگزار شد.[۲۲] مراسم بزرگداشت دیگری هم در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ش در تهران گزارش شده است.[۲۳]

پانویس

  1. انصاری قمی، درگذشت نویسنده مورخ و محقق اسلامی استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۸۹۱.
  2. گفتگو با علامه محقق، علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۹۳.
  3. انصاری قمی، درگذشت نویسنده مورخ و محقق اسلامی استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۸۹۱.
  4. گفتگو با علامه محقق، علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۹۰.
  5. گفتگو با علامه محقق، علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۹۰.
  6. یاد یار: یادبود استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۲۰۲.
  7. انصاری قمی، درگذشت نویسنده مورخ و محقق اسلامی استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۸۹۲.
  8. ادهم‌نژاد علامه دوانی اسوه پژوهش و تبلیغ، ۱۳۸۷ش، ص۱۳۷و۱۳۸.
  9. یاد یار: یادبود استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۲۰۳.
  10. گفتگو با حجةالاسلام و المسلمین علی دوانی، ۱۳۸۱ش.
  11. انصاری قمی، درگذشت نویسنده مورخ و محقق اسلامی استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۸۹۳.
  12. انصاری قمی، درگذشت نویسنده مورخ و محقق اسلامی استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۸۹۳.
  13. یاد یار: یادبود استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۲۰۳.
  14. جعفریان، جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی سیاسی ایران، ۱۳۹۰ش، ص۳۰۷.
  15. انصاری قمی، درگذشت نویسنده مورخ و محقق اسلامی استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش.
  16. انصاری قمی، درگذشت نویسنده مورخ و محقق اسلامی استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش.
  17. انصاری قمی، درگذشت نویسنده مورخ و محقق اسلامی استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش.
  18. یاد یار: یادبود استاد علی دوانی، ۱۳۸۶ش، ص۲۰۳.
  19. گفتگو با حجةالاسلام و المسلمین علی دوانی، ۱۳۸۱ش، ص۱۴۰و۱۴۱.
  20. کتب شخصی مرحوم حجةالاسلام والمسلمین علی دوانی به دانشکده علوم حدیث.
  21. گفتگو با حجةالاسلام و المسلمین علی دوانی، ۱۳۸۱ش.
  22. نخستین بزرگداشت علامه دوانی در کازرون برگزار می‌شود.
  23. بزرگداشت «علی دوانی» برگزار می‌شود.

منابع

  • جعفریان، رسول، جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی سیاسی ایران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی و سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۹۰ش.
  • مصاحبه‌شونده: دوانی، علی، گفتگو با حجةالاسلام و المسلمین علی دوانی، پژوهش‌های نهج‌البلاغه، زمستان ۱۳۸۰ و بهار ۱۳۸۱ش، شماره ۲ و ۳.
  • یاد یار: یادبود استاد علی دوانی، پژوهش‌های نهج‌البلاغه، بهار ۱۳۸۶ش، شماره ۱۹ و ۲۰.
  • انصاری قمی، ناصرالدین، درگذشت نویسنده مورخ و محقق اسلامی استاد علی دوانی، مکتب اسلام، سال چهل و ششم، اسفند ۱۳۸۶ش، شماره ۱۲.
  • رجبی دوانی، محمد حسن، مصاحبه‌شونده: دوانی، علی، مصاحبه‌کننده: نورایی‌نژاد، فاطمه، گفتگو با علامه محقق، علی دوانی، گنجینه اسناد، بهار ۱۳۸۶ش، شماره ۶۵.
  • ادهم‌نژاد، محمد تقی، علامه دوانی اسوه پژوهش و تبلیغ، مبلغان، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۷ش، شماره ۱۰۲.
  • اهدای کتب شخصی مرحوم حجةالاسلام والمسلمین علی دوانی به دانشکده علوم حدیث، مجله محدث، دی ۱۳۸۶ش، شماره ۱۴.

پیوند به بیرون