شیراز

شیراز

مرقد احمد بن موسی(ع)
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	فارس
مساحت	۱۲۶۸ کیلومتر مربع
ادیان	اسلام
مذهب	شیعه
اماکن
زیارتگاه	حرم شاه‌چراغ • حرم سید علاء الدین حسین
حوزه علمیه	مدرسه خان • مدرسه آقابابا خان
مساجد	مسجد نصیر الملک • مسجد وکیل
مؤسسات	کتابخانه شاه‌چراغ

شیراز از شهرهای باستانی و بزرگ ایران، مرکز استان فارس و محل حرم شاه‌چراغ، برادر امام رضا(ع) است. این شهر مرکز حکومت سلسله زندیه(۱۱۲۹ – ۱۱۷۴ش/۱۷۵۱ ـ‌ ۱۷۹۴م) بود و آثار تاریخی فراوانی را از آن دوران در خود به یادگار دارد. مقبره سعدی و حافظ دو شاعر برجسته فارسی‌زبان در این شهر واقع است.

موقعیت جغرافیایی

استان فارس در جنوب منطقه مرکزی ایران، از شمال با اصفهان و یزد، از مغرب با کهگیلویه و بویراحمد و بوشهر، از جنوب با هرمزگان و از شرق با کرمان همسایه است. شهر شیراز، مرکز استان فارس به طول ۴۰ کیلومتر و عرضی متفاوت بین ۱۵ تا ۳۰ کیلومتر با مساحت ۱۲۶۸ کیلومتر مربع به شکل مستطیل در بخش مرکزی فارس قرار دارد.

تاریخچه

نام شیراز در کتیبه‌های هخامنشی تخت جمشید خوانده شده است، اشیاء وظروف تاریخی و مسکوکاتی که هم اکنون در موزه مترو پولیتن نیویورک موجود است از عظمت شیراز در عهد سلوکی‌ها، اشکانیان و ساسانیان گواهی می‌دهد. طبق روایات اساطیری شیراز در زمان فرزند تهمورث دومین پادشاه پیشدادی ساخته شده است. پس از حمله اعراب، صفاریان(۲۴۷ ـ ۳۹۴ق) و آل بویه(۳۲۲ تا ۴۴۸ق) بر آبادانی شیراز افزودند. در سال ۱۰۷۹ق شیراز بر اثر جاری شدن سیل سهمگین ویران شد و بسیاری از آثار تاریخی آن از میان رفت. همچنین این شهر در زمان حمله افغان‌ها(۱۱۳۳ ـ ۱۱۴۲ق) خرابی‌های بی‌شماری را متحمل شد. شیراز طی چند دهه اخیر توسعه و گسترش یافته است.

اماکن زیارتی

حرم شاه‌چراغ

آرامگاه شاه‌چراغ

مقالهٔ اصلی: حرم شاه‌چراغ

شاه‌چراغ آرامگاهی است که در آن احمد فرزند امام موسی کاظم(ع) معروف به شاه چراغ و برادر امام رضا(ع) دفن شده است. او حدود ۲۰۳ق شاهچراغ به شیراز هجرت کرد و در آنجا درگذشت. گفته شد احمد در راه پیوستن به برادر خود به سوی خراسان سفر نمود ولی در راه توسط افراد مأمون خلیفه عباسی در شهر شیراز کشته شد. این بنا در دوره اتابکان فارس در قرن ۶ قمری ساخته شد. این آرامگاه که بزرگ‌ترین زیارتگاه مذهبی شیراز است، در زمان اتابک سعدبن زنگی، امیر مقرب‌الدین مسعود بدرالدین وزیر وی بقعه و گنبدی بر فراز قبر وی ساخت و اتابک نیز رواقی بر آن افزود.

سپس تاشی خاتون مادر شاه اسحاق اینجو در سال ۷۴۵ هجری قمری تعمیرات اساسی در آن انجام داد و بقعه،بارگاه، مدرسه عالی و مدفنی در جنوب آن برای خود ساخت. بنای آرامگاه در ادوار مختلف مورد ترمیم و بازسازی قرار گرفته است از جمله زمان حکومت شاه اسماعیل صفوی، نادر شاه افشار و فتحعلی شاه قاجار. درون حرم با به کار بردن آینه‌های ریز رنگین، به سبکی هنرمندانه، آینه کاری شده و انواع خط‌های زیبای فارسی و عربی، تزیین کننده نمای اطراف آینه‌ها و کاشی‌ها است.

بنای حرم، مشتمل بر ایوانی در جلو و حرمی گسترده در پشت ایوان است که در ۴ جانب حرم، ۴ شاه نشین قرار گرفته و مسجدی نیز در پشت حرم ساخته شده است. ضریح آن در شاه نشین زیر گنبد قرار دارد و از نقره ساخته شده است.حیاط شاهچراغ دارای ۲ در اصلی ورودی است که در سمت جنوب و شمال حرم از زیر ۲ سر در بزرگ کاشیکاری شده گذشته و وارد حیاط وسیع حرم میشویم.

حرم سید علاءالدین حسین

آرامگاه سید علاء الدین حسین(ع)

آرامگاه سید علاء الدین حسین در شمال پل قدیمی دروازه اصفهان و نزدیک رودخانه خشک قرار دارد. این بنا یکی از بقعه‌هایی است که در روزگار گذشته، در بیرون از برج و باروی شهر شیراز قدیم قرار داشته است. بیشتر تاریخ نویسان، آن حضرت را فرزند حمزه فرزند امام موسی کاظم(ع) دانسته‌اند. گویا ایشان در اثر ستم حکومت عباسی به همراه شماری از نزدیکان و اعضای خانواده در سال ۲۲۰ هجری قمری به شیراز مهاجرت کرده و با هیزم شکنی و فروش آن، زندگی میکرد تا اینکه به دست مزدوران عباسی کشته شد.

در زمان عضدالدوله دیلمی که علاقه زیادی به سادات علوی داشت، موقوفات زیادی به آرامگاه علی بن حمزه اختصاص داده شد. بعدها در زمان صفویه، زندیه و قاجاریه تعمیرات اساسی انجام گرفت و در حال حاضر به طرز نیکویی نگهداری می‌شود و بنا و محوطه زیبایی دارد.

آرامگاه امامزاده سید تاج الدین غریب

مردم این امامزاده را سید حاجی غریب می‌نامند. اسم او جعفر بن فضل بن جعفر بن علی بن ابی طالب است. چون آن جناب دو لقب داشته، مردم گمان کرده‌اند در محل مقبره وی دو نفر، یکی سید حاجی و دیگری محمد بن حسن مُثَنّیٰ‌ مدفون هستند. این بقعه شریفه، محل استجابت دعاست و مردم در منازعه و مرافعه به آن تربت رفته، قسم می‌خورند. بقعه این امامزاده در کوچه‌ای واقع در بازارچه دروازه کازرون شیراز قرار دارد.

قبرستان دارالسلام

مقالهٔ اصلی: قبرستان دارالسلام (شیراز)

قبرستان دارُالسّلام شیراز یکی از قدیمی‌ترین گورستان‌های تاریخی ایران است که قدمت آن به قرن سوم و چهارم هجری می‌رسد.دارالسلام محل دفن بسیاری از شخصیت‌های علمی، عرفانی و مذهبی است و از نظر معماری، دارای سنگ‌مزارهای ارزشمندی با خطوط کوفی، ثلث و نستعلیق و نقوش نمادین مرتبط با شغل و جایگاه اجتماعی متوفیان است.

آرامگاه بابا کوهی

شیخ عبدالله محمد بن عبدالله معروف به بابا کوهی از بزرگان و مشایخ صوفیه اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم ه‍.ق است. او در سال ۴۴۲ از دنیا رفته است و در کوهی نزدیک دروازه قرآن شیراز به خاک سپرده شده است. مقبرهای او زیارتگاه عده زیادی از مردم شیراز میباشد و برخی نیز برای تفریح وکوهنوردی به آنجا میروند.

آرامگاه سیبویه

این آرامگاه در محله سنگ سیاه شیراز واقع است و محل دفن دانشمند بزرگ نحوی، ابو بشر عمرو بن عثمان بن قنبر فارسی بیضاوی است که بین سالهای ۱۶۲ تا ۱۸۲ ه‍.ق از دنیا رفته است.

آرامگاه شیخ نور بخش

آرامگاه شمس الدین محمد شیرازی ابن یحیی لاهیجی گیلانی نور بخش متخلص به خدایی، مروج سلسله نور بخشیه در حوالی دروازه شاه داعی شیراز واقع است. وی در سال ۹۱۲ یا ۹۲۱ق از دنیا رفته است.

آرامگاه خواجوی کرمانی

این آرامگاه در جانب غربی دروازه قرآن شیراز در دامنه کوه واقع است. خواجوی کرمانی از شعرا و عرفای زمان سلطان ابو سعید مغول بوده است.

آرامگاه شاه شجاع

در شیراز و در شمال غربی حافظیه در نزدیکی هفت تنان در کنار بلوار هفت تن قرار دارد. شاه شجاع قبل از مرگ (۷۸۶ق) وصیت کرده بود که جسد وی را در زمین‌های مصلی و در جوار قبر شیخ محمود قطب الدین دفن نموده و سپس توسط امیراختیارالدین کرمانی جنازه را به مدینه برده در آنجا به خاک سپارند. پس از مرگ وی به دلیل اختلافاتی که بین جانشینان او به وجود آمد، وصیت او عملی نشد و در همان جا باقی ماند.

آرامگاه امامزاده بی‌بی دختران

نام این امامزاده بی‌بی خدیجه (ام عبدالله) است که از اولاد امام زین العابدین(ع) است. ساختمان بقعه که در کوچه‌ای منشعب از خیابان شهید دستغیب قرار دارد، دارای گنبدی بلند و دَوّار است و در چهار گوشه صحن، چهار شاه نشین ساخته شده است.

آرامگاه شاه داعی

آرامگاه نظام الدین محمود الحسینی ملقب به داعی الی الله از سادات حسینی، عالم، عارف و شاعر شیرازی با ۳۸ جلد اثر فارسی و عربی است که در جنوب شیراز، در شرق گورستان معروف دارالسلام و خارج از دروازه شاه‌داعی واقع شده است.

آرامگاه علی بن حمزه

این بقعه درکنار پل دروازه اصفهان قرار گرفته و محل دفن یکی از امامزادگان است که صحن وحرمی بزرگ و زیبا دارد.

آرامگاه شیخ کبیر

این آرامگاه پشت بازار وکیل شیراز واقع است. صاحب آرامگاه شیخ ابو عبدالله محمد بن خفیف شیرازی معروف به شیخ الاسلام از بزرگترین مشایخ و عرفای قرن سوم و چهارم ه‍.ق و سر سلسله فرقه خفیفیه یکی از فرق صوفیه میباشد. آرامگاه او زیارتگاه اهل حقیقت و طریقت و متصوفه بوده است.

آرامگاه شیخ روز بهان

این آرامگاه در انتهای خیابان شرقی لطفعلی خان زند واقع است. صاحب آرامگاه شیخ ابو محمد روزبهان از دانشمندان و عرفاء بزرگ در نیمه دوم قرن ششم هجری قمری است.

دروازه قرآن

مقالهٔ اصلی: دروازه قرآن

تصویر قدیمی از دروازه قرآن شیراز که به دستور عضدالدوله دیلمی ساخته شد.

دروازه قرآن شیراز یکی از ۶ دروازه باقیمانده این شهر و یکی از آثار دیدنی شیراز به شمار می‌رود.دروازه قرآن از زمان آل‌بویه در همین مکان فعلی بارها ویران و تجدید بنا شده است.ویران شدن این بنا در سال ۱۳۱۵ ه‍.ق به دستور والی وقت یکی از این نمونه‌هاست.دروازه قرآن کنونی را فردی به نام حسین ایگار ساخته است.

در بالای طاق بزرگ این دروازه اطاقی تعبیه شده که دو قرآن کتابت شده به دست سلطان ابراهیم نوه شاهرخ تیموری در آن نگهداری می‌شده است. مردم شیراز قدیم، اول هر ماه قمری با عبور از زیر قرآن که آن را به امام علی علیه‌السلام منتسب می‌دانستند خود را در برابر خطرها و بلاها بیمه می‌کردند.آنها عقیده داشتند که کلام‌الله مجید تا پایان ماه آنان را از هر بلایی حفظ می‌کند. این دو قرآن که در اصطلاح آن را قرآن هفده‌ منی می‌نامیدند هم اینک در موزه پارس شیراز در معرض دید علاقه‌مندان قرار دارد و یکی از شاهکارهای نگارش کتاب آسمانی مسلمانان جهان به شمار می‌رود.

بقعه چهل‌تنان

بقعه چهل‌تنان در جنوب بلوار هفت تنان قرار دارد. در این تکیه قبور چهل تن از زاهدان و عارفان شیراز نیز وجود دارد که معروف‌ترین آنها شیخ اسحاق شیرازی معروف به «بُسحاق اطمعه» (ابواسحاق‌ حلاج‌ شیرازی‌) می‌باشد.

قدمگاه حضرت عباس شیراز

این مکان در خیابانی به نام قدمگاه، واقع شده است و ساختمان و گنبد و بارگاهی دارد، و مورد توجه مردم شیراز است.

مشاهیر شیراز

سعدی شیرازی

مقالهٔ اصلی: سعدی شیرازی

سعدی یکی از بزرگترین شعرای ایران و زبان فارسی دانسته شده است. ولادت سعدی در سال‌های اول سده هفتم هجری قمری در شهر شیراز رخ داده است. خانواده سعدی از عالمان دین بودند و پدرش از مُقرَّبان دربار اتابک سعد بن زنگی بود. سعدی از همان دوران کودکی تحت تعلیم و تربیت پدرش قرار گرفت ولی در همان دوران کودکی پدرش را از دست داد و تحت تَکَفُّل جد مادری خود قرار گرفت.

او مقدمات علوم شرعی و ادبی خود را در شیراز آموخت و سپس در دوران جوانی به بغداد رفت که این سفر، آغاز سفرهای طولانی سعدی بود. او در بغداد در مدرسه نظامیه مشغول به تحصیل شد. آنچه قابل توجه و ذکر است، این است که معروفیت سعدی فقط مختص ایران نبوده حتی در زمان خودش به مرزهای خارج از ایران مانند هندوستان و آسیای صغیر نیز رسیده بود و خودش در چند جا به این شهرت اشاره داشته، که این شهرت سعدی معلول چند ویژگی است.

حافظ

مقالهٔ اصلی: حافظ شیرازی

خواجه شمس الدین محمد، حافظ شیرازی، یکی از بزرگترین شاعران نغز گوی ایران و از گویندگان بزرگ جهان است که در شعرهای خود «حافظ» تخلص نموده است. ولادت حافظ در ربع قرن هشتم هجری در شیراز اتفاق افتاد، بعد از وفات پدرش، حافظ که خردسال بود با مادر خود در شیراز ماند و روزگار آن دو به تهیدستی می‌گذشت تا آنکه عشق به تحصیل و کمالات او را به مکتبخانه کشانید و به تفصیلی که در تذکره میخانه امده است، وی چند گاهی ایام را بین کسب معاش و آموختن سواد می‌گذرانید و بعد از آن زندگانی حافظ تغییر کرد و در جرگه طالبان علم درآمد و مجلس‌های درس عالمان و ادیبان زمان را در شیراز درک کرد.

سیبویه

ابوبشر عمروابن عثمان ابن قنبر مشهور به سیبویه عالم معروف ایرانی در نحو زبان عربی و مؤلف کتاب «الکتاب»(نخستین و معتبرترین کتاب در نحو)، متولد بیضاء بوده ولی تاریخ زندگی او به درستی مشخص نیست.

عبدالله خفیف (شیخ کبیر)

ابو عبدالله شیخ محمدبن خفیف معروف به شیخ کبیر از بزرگان عرفا و دارای کرامات بسیار بوده است؛ علت شهرت او به خفیف این است که دارای روحی سبک، غذایی سبک و دنیایی سبک بوده است. شیخ علاوه بر ریاضت، عبادت در علم و دانش و فضیلت، مقامی شامخ نیز داشته و کتاب‌هایی را تألیف کرده است. سعدی در مورد مقام و منزلت شیخ چنین گفته است:

به ذکر و فکر و عبادت به روح شیخ کبیر

به حق روز بهان و به حق پنج نماز

سید عبدالحسین دستغیب

مقالهٔ اصلی: سید عبدالحسین دستغیب

آیت الله سید عبدالحسین دستغیب در شب عاشورای ۱۲۹۲ شمسی در شیراز، در یک خانواده روحانی پای به عرصه وجود گذاشت. ولادت او در شب عاشورا، سبب گردید که به «عبدالحسین» مسمی شود. پدرش، سید محمد تقی فرزند میرزا هدایت الله، فقیه بود که به هنگام تولد فرزندش در کربلا بسر می‌برد. او در ۱۲ سالگی پدرش را از دست داد. خاندان دستغیب از خاندان‌های قدیمی استان فارس و شیراز است که سابقه‌ای ۸۰۰-۷۰۰ ساله و افراد مشهوری دارد. این خاندان با ۳۳ واسطه به امام سجاد(ع) می‌رسد.

هم‌چنین ببینید: بهاءالدین محلاتی

سید منیرالدین حسینی الهاشمی

محمدصادق حائری شیرازی

مساجد بزرگ

مساجد بزرگ شیراز از این قرار است:

مسجد جامع عتیق

مقالهٔ اصلی: مسجد جامع عتیق شیراز

مسجد عتیق

مسجد جامع عتیق، کهن‌ترین مسجد شیراز و سومین مسجد ایران از لحاظ دیرینگی است که چسبیده به حرم شاهچراغ قرار دارد. این مسجد در ۲۸۱ق به‌دستور عمرو لیث صفاری ساخته شده و در دوران حکومت‌های گوناگون همچون صفویه و قاجار، تعمیرات و الحاقات زیادی در آن انجام شده است. عمارتی به نام خدای خانه در میانۀ صحن این مسجد قرار دارد که در دیگر مساجد کهن دیده نمی‌شود. کتیبه‌ای دربردارندۀ نام امامان شیعه در سردر شمالی مسجد در روزگار شاه عباس نگاشته شده و هم‌اکنون نیز این سردر را به نام سردر دوازده امام می‌شناسند. مسجد جمعه، مسجد جامع و مسجد آدینه از نام‌های دیگر این مسجد است.

مسجد نصیرالملک

مقالهٔ اصلی: مسجد نصیرالملک

مسجد نصیرالملک

این مسجد در دوران قاجاریه، سال ۱۲۹۳ قمری توسط حسن‌علی نصیرالملک ساخته شد و حیاط وسیع با حوض بزرگ در وسط آن دارد. در سمت شمال حیاط طاق مروارید، در سمت شرق شبستان با هفت ستون سنگی، در سمت جنوب دو گلدسته و در سمت غرب شبستان اصلی قرار دارد که دارای دریچه‌های با شیشه‌های رنگی است.

کاشی‌کاری و مُقرنس کاری بسیاری در این مسجد به‌کار رفته است. مسجد دارای صحن وسیعی می‌باشد که در سمت شمال آن قرار دارد. درِ ورودی دارای طاق نمایی بزرگ است که سقف آن با کاشی‌های رنگارنگ تزیین شده است. مسجد دارای دو شبستان شرقی و غربی است. شبستان غربی پوشش آجری دارد و تزیینات بیشتری دارد. طاق این شبستان روی ستون‌ها سنگی و با طرح مارپیچ روی آن در دو ردیف شش‌تایی و به تعداد ۱۲ عدد به نیت ۱۲ امام قرار گرفته است.در سمت شمالی مسجد طاق نمایی به نام طاق مروارید وجود دارد که تمام سقف داخل و بیرون آن کاشی کاری رنگارنگ شده است و روی آن آیات قرآنی نوشته شده است. در دو طرف این طاق‌نما ۲ طاق کوچکتر نیز وجود دارد.

مسجد وکیل

مقالهٔ اصلی: مسجد وکیل (شیراز)

مسجد وکیل

مسجد وکیل به دستور کریم‌خان زند در مجموعه زندیه در مرکز شهر شیراز و در کنار بازار وکیل و حمام وکیل ساخته شده است. این مسجد که با نام مسجد سلطانی وکیل نیز شناخته می‌شود، در غرب بازار وکیل و در انتهای راسته شمشیرگرها قرار دارد و بر اساس منابع، دارای طرح دو ایوانی و دو شبستان جنوبی و شرقی است. همچنین این مجموعه در پیوند با ساختار شهری دوره زندیه و در ارتباط مستقیم با فضاهای اقتصادی و اجتماعی بازار شکل گرفته است.

در گزارش‌ها آمده است که شبستان جنوبی مسجد دارای ۴۸ ستون سنگی یکپارچه با تزیینات مارپیچ است که از شاخصه‌های مهم معماری ایرانی به شمار می‌رود. در بخش شمالی بنا، طاق بلندی به نام «طاق مروارید» قرار دارد که با کتیبه‌ای از آیات قرآن به خط ثلث تزیین شده است. همچنین در منابع تأکید شده که طراحی مسجد به گونه‌ای انجام شده تا ضمن رعایت جهت قبله، هماهنگی بصری با بازار و ساختار شهری حفظ شود و زاویه‌دار بودن صحن در نگاه اول محسوس نباشد.

مسجد نو

مسجد نو در نزدیکی حرم شاهچراغ واقع شده و بنای اولیه آن در فاصله سال‌های ۵۹۷ تا ۶۱۵ق به دستور اتابک سعد بن زنگی، حاکم فارس ساخته شده است. بر اساس گزارش‌ها، این مسجد در طول تاریخ بارها بازسازی و تعمیر شده و به همین دلیل از بنای اولیه اتابکی آن آثار اندکی باقی مانده و شکل فعلی بنا حاصل دوره‌های مختلف مرمت است. این مسجد در گذشته «اتابکی» نام داشته اما به دلیل نوسازی‌های گسترده و در مقایسه با مسجد عتیق شیراز، به «مسجد نو» شهرت یافته است.

در منابع تاریخی آمده است که مسجد نو در سال ۹۹۵ق توسط خواجه سعدالدین شیرازی (شاه‌نوازخان)، و در سال ۱۱۸۳ق توسط صادق‌خان برادر کریم‌خان زند تعمیر و تجدید بنا شد. همچنین در زلزله ۱۲۶۹ق بخش‌های زیادی از آن تخریب گردید و سپس در سال‌های ۱۲۷۱ تا ۱۲۷۳ق به همت حاجی میرزا علی‌اکبر قوام‌الملک شیرازی بازسازی شد. در ادامه، در سال ۱۳۰۱ق شبستان مقصودیه بازسازی و در سال ۱۳۵۰ق نیز سردر و بخش‌هایی از مسجد مرمت شد و در دوره‌های معاصر نیز تعمیرات اساسی توسط اداره باستان‌شناسی انجام گرفته است..

مدارس علمیه

مدرسه خان

تعدادی از مهمترین مدارس علمیه شهر شیراز عبارتند از:

1. مدرسه خان
2. مدرسه آقابابا خان
3. مدرسه محمودیه
4. مدرسه منصوریه
5. مدرسه حکیم
6. مدرسه مقیمیه
7. مدرسه قوام

مدرسه خان

مدرسه خان از مدارس بزرگ و مهم دوره صفویه در محله اسحاق‌بیگ شهر شیراز گزارش شده است. بنابر منابع، این بنا به دستور الله‌وردی‌خان افشار آغاز و در سال ۱۰۲۴ق به همت امام‌قلی‌خان تکمیل شد. مدرسه در زمینی حدود ۵۰۰۳ متر مربع با زیربنای نزدیک به ۷۶۸۶ متر مربع در دو طبقه ساخته شده و دارای حدود ۱۰۰ حجره برای طلاب بوده که بخشی از آن‌ها تاکنون باقی مانده است. صحن آن نیز با حوض هشت‌گوش مرکزی و چهار باغچه پیرامونی طراحی شده و ابعاد آن ۵۱ در ۴۵ متر ذکر شده است.

در گزارش‌ها آمده است که این مجموعه دارای تزئینات کاشی‌کاری و کتیبه‌های قرآنی با خط ثلث است و در گذشته در دو سوی جبهه غربی آن دو مناره بلند آجری وجود داشته که در دوره زندیه تخریب شده‌اند. همچنین گفته می‌شود تالاری در بالای دالان ورودی وجود داشته که ملاصدرا در آن به تدریس فلسفه و علوم اسلامی می‌پرداخته است. در جمع‌بندی منابع، اهمیت مدرسه خان به جایگاه علمی آن و حضور ملاصدرا نسبت داده شده و همچنین به کاربرد نمادین اعداد در ساخت بنا، از جمله عدد پنج و چهارده، اشاره شده است..

پیوند به بیرون

• آستان مقدس احمدی و محمدی
• شهرداری شیراز
• فرمانداری شیراز