قبرستان دارالسلام (شیراز)
 | |
| اطلاعات اوليه | |
|---|---|
| بنيانگذار | شیخ ابوالصائب |
| تأسیس | قرن اول و دوم هجری |
| کاربری | قبرستان |
| مکان | شیراز |
| نام‌های دیگر | گورستان شیخ ابوسَلم، دارالسلام، یا صُفّه تربت |
| مشخصات | |
| مساحت | ۱۰ هکتار |
| وضعیت | غیرفعال |
| معماری | |
| سبک | ایرانی اسلامی |
قبرستان دارُالسّلام از آرامستان‌های تاریحی شهر شیراز،[۱] با مساحت ده هکتار است که قدیمی‌ترین سنگ‌قبر آن به شیخ ابوالصائب (متوفی ۴۴۶ق)، از عارفان قرن سوم و چهارم هجری قمری تعلق دارد.[۲] وجه‌تسمیه آن با روایاتی از انتقال خاک کربلا توسط شیخ سَلَم[۳] یا دستور کریم‌خان زند برای دفن شیخ عبدالنبی، از امامان جماعت در شیراز، در خاکی متبرک پیوند خورده است.[۴] این مکان تا پیش از توسعه شهری در عصر پهلوی در خارج از شهر بود که با احداث خیابان سیبویه آسیب دید[۵] و دفن اموات در آن تا پیش از تأسیس «دارالرحمه» (۱۳۵۷ش) متوقف شد.[۶] گفته شده وجود مقبره‌های برخی از اندیشمندان و فرهیختگان، آن را به محلی برای پژوهش‌های تاریخی و فرهنگی نیز تبدیل کرده است.[۷] کارشناسان معتقدند مرمت و حفاظت اصولی این قبرستان تاریخی، می‌تواند به معرفی فرهنگ و تمدن اسلامی ایران در سطح جهانی کمک کند.[۸]
صفه تربت، عنوانی است برای بخشی در جنوب گورستان که طبق روایات شفاهی مردم[۹] حاوی خاک کربلا و نجف است.[۱۰] فرصت‌الدوله شیرازی (درگذشت: ۱۲۹۹ش)، از مورخان، این مکان را فضایی مقدس و مدفن پیامبران، اولیا و بزرگان دانسته است.[۱۱]
سنگ‌مزارهای دارالسلام، به‌ویژه آثار به‌جامانده از دوره قاجار، شاهکار هنر حجاری ایرانی-اسلامی دانسته شده است[۱۲] که با خطوط کوفی، ثلث، نسخ و نستعلیق مزین شده‌اند.[۱۳] نقوش متنوع روی سنگ‌ها شامل آیات قرآن، اشعار فارسی و اسماء‌الله[۱۴] ابزارهای شغلی[۱۵] نقوش گیاهی نظیر نیلوفر و سرو،[۱۶] انسانی مانند سوارکار[۱۷] و گل‌به‌دست[۱۸] و حیوانی نظیر شیر و پرندگان[۱۹] است که گویای تنوع طبقات اجتماعی[۲۰] و مشاغل متوفیان از جمله علما و دراویش تا معماران، پیشه‌وران، کشاورزان و پهلوانان است.[۲۱]
قبرستان دارالسلام شیراز آرامگاه چهره‌های و مشاهیر متعددی از ادوار مختلف تاریخی است که از آن جمله می‌توان به بی‌بی خدیجه، از نوادگان امام حسن مجتبی(ع)،[۲۲] شیخ عبدالنبی، امام جماعت دوره زندیه،[۲۳] عارفان صوفی قرن هفتم هجری نظیر محمود و معین‌الدین دهدار،[۲۴] ابوالصائب، مدفون‌شده با تار موی منسوب به پیامبر(ص)،[۲۵] شاه داعی‌الله و پسرش از مشاهیر علمی و از بزرگان سادات حسینی،[۲۶] مشیرالملک، از وزرای دوره قاجار[۲۷] و همچنین تنی چند از دانشمندان و ائمه جمعه شیراز اشاره کرد.[۲۸]
پانویس
- ↑ چاریی، نقش‌های سنگ مزارهای گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۳۵-۱۳۶.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین ونقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۳.
- ↑ دارالسلم شیراز؛ سومین قبرستان قدیمی جهان اسلام، تسنیم.
- ↑ با سومین قبرستان تاریخی جهان اسلام در شیراز آشنا شوید، ایمنا.
- ↑ پارسایی و همکاران، پژوهشی بر نمادهای گرافیکی گورستان دارالسلام شیراز، ص۶۹.
- ↑ پارسایی و همکاران، پژوهشی بر نمادهای گرافیکی گورستان دارالسلام شیراز، ص۶۹.
- ↑ دارالسلام شیراز؛ سایت گردشگری پنهان و ناشناخته، خبرگزاری فارس.
- ↑ دارالسلام شیراز؛ سایت گردشگری پنهان و ناشناخته، خبرگزاری فارس.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۳.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۳.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۳؛ چاریی، نقش‌های سنگ مزارهای گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۳۴.
- ↑ رضالو و همکاران، تأثیر باستان‌گرایی و ملی‌گرایی بر نگاره‌های سنگ قبور دورۀ قاجار گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۷۰
- ↑ چاریی، نقش‌های سنگ مزارهای گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۳۶.
- ↑ رضالو و همکاران، تأثیر باستان‌گرایی و ملی‌گرایی بر نگاره‌های سنگ قبور دورۀ قاجار گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۷۴-۱۷۵.
- ↑ شیبانی و دیگران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۶.
- ↑ رضالو و همکاران، تأثیر باستان‌گرایی و ملی‌گرایی بر نگاره‌های سنگ قبور دورۀ قاجار گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۶۶-۱۶۸.-
- ↑ رضالو و همکاران، تأثیر باستان‌گرایی و ملی‌گرایی بر نگاره‌های سنگ قبور دورۀ قاجار گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۷۰
- ↑ رضالو و همکاران، تأثیر باستان‌گرایی و ملی‌گرایی بر نگاره‌های سنگ قبور دورۀ قاجار گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۷۰
- ↑ رضالو و همکاران، تأثیر باستان‌گرایی و ملی‌گرایی بر نگاره‌های سنگ قبور دورۀ قاجار گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۷۰-۱۷۳.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۶.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۶.
- ↑ بی بی خدیجه (س) نگینی در دل شهر شیراز، شیرازه.
- ↑ دارالسلم شیراز؛ سومین قبرستان قدیمی جهان اسلام، تسنیم.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۳.، چاریی، نقش‌های سنگ مزارهای گورستان دارالسلام شیراز،ص ۱۳۴.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۳؛ چاریی، نقش‌های سنگ مزارهای گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۳۴.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۳؛ چاریی، نقش‌های سنگ مزارهای گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۳۴.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۳؛ چاریی، نقش‌های سنگ مزارهای گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۳۴.
- ↑ شیبانی و همکاران، شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز، ص۳؛ چاریی، نقش‌های سنگ مزارهای گورستان دارالسلام شیراز، ص۱۳۴.
منابع
- پارسایی، مهدی و دیگران، «پژوهشی بر نمادهای گرافیکی گورستان دارالسلام شیراز»، کتاب ماه هنر، شماره ۱۵۶، شهریور ۱۳۹۰ش.
- چارئی، عبدالرضا، «هنرهای سنتی: نقش‌های سنگ مزارهای گورستان دارالسلام شیراز»، مجلۀ آینه خیال، شمارۀ ۶، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۷ش.
- شیبانی، حمیدرضا و دیگران، «شناخت و بررسی مضامین و نقوش تصویری گورستان دارالسلام شیراز»، کنفرانس پژوهش‌های معماری و شهرسازی اسلامی و تاریخی ایران، ۱۳۹۶ش.
- رضالو، رضا و دیگران، «تأثیر باستان‌گرایی و ملی‌گرایی بر نگاره‌های سنگ قبور دورۀ قاجار گورستان دارالسلام شیراز»، فصلنامه علمی مطالعات باستان‌شناسی پارسه، شماره ۱۳، سال چهارم، پاییز ۱۳۹۹ش.
- با سومین قبرستان تاریخی جهان اسلام در شیراز آشنا شوید، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ فروردین ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲۵ دی ۱۴۰۳ش.
- شیراز؛ سومین قبرستان قدیمی جهان اسلام، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۳ آبان ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۲۵ دی ۱۴۰۳ش.
- دارالسلام شیراز؛ سایت گردشگری پنهان و ناشناخته، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۳ دی ۱۴۰۳ش.
- آرامستان «دارالسلام» جاذبه گردشگری و تاریخی شیراز است، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۰۴ مرداد ۱۳۹۵ ش، تاریخ بازدید: ۲۵ دی ۱۴۰۳ ش.
- زنگ خطر نابودی آرامستان تاریخی شیراز، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱۱ بهمن ۱۴۰۳ش.
- بی بی خدیجه (س) نگینی در دل شهر شیرازشیرازه، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۱۱ بهمن ۱۴۰۳ش.