سید کلب‌عابد نقوی
| عالم شیعه هند | |
 | |
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | سید کلب عابد بن کلب حسین بن ولی محمد حسین الجائسی اللکهنوی |
| لقب | صفوَةُ العُلَماء |
| زادروز | اول جمادی‌الثانی سال ۱۳۴۱ق (۱۹ ژانویه ۱۹۲۳م) |
| شهر تولد | لکهنو |
| کشور تولد | هند |
| تاریخ درگذشت | ۱۳ دسامبر ۱۹۸۶م (۱۰ ربیع‌الثانی ۱۴۰۷ق) |
| آرامگاه | حسینیه غفران‌مآب |
| خویشاوند سرشناس | سید کلب‌صادق نقوی (برادر) • سید کلب‌جواد نقوی (فرزند) |
| مذهب | شیعه |
| اطلاعات سیاسی | |
| مناصب | امام جمعه لکهنو • مؤسس مجمع علمای شیعه هند • رئیس دانشکده الهیات شیعه در دانشگاه مسلمانان علیگره • نایب‌رئیس هیئت حقوق شخصی مسلمانان • عضویت در کمیته مرکزی حج و آکادمی زبان اردو |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| اساتید | سید محمود حسینی شاهرودی • سید محسن حکیم • سید مهدی حسینی شیرازی |
| تألیفات | عماد التحقیق |
سید کلب عابد نقوی (۱۹۲۳م) مشهور به صفوَةُ العُلَماء، عالم شیعه، امام جمعه لکهنو و از خاندان اجتهاد در هند بود. او تحصیلات خود را در مدرسه سلطان‌المدارس لکهنو به پایان رساند، برای تکمیل علوم دینی به عراق رفت و از محضر استادانی چون سید محمود حسینی شاهرودی و سید محسن حکیم بهره برد. پس از بازگشت، سال‌ها در سلطان‌المدارس تدریس و اداره امور کرد و از ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۳م ریاست گروه الهیات شیعی دانشگاه اسلامی علیگره (AMU) را بر عهده داشت. او امامت جمعه مسجد آصفی را نیز بر عهده گرفت و شاگردان بسیاری تربیت کرد. از آثار او «عماد التحقیق» است.
در عرصه اجتماعی و سیاسی، او نایب‌رئیس هیئت حقوق شخصی مسلمانان سراسر هند، عضو کمیته مرکزی حج، آکادمی اردو و دادگاه دانشگاه مسلمانان بود. نقوی از رهبران اصلی جنبش حفظ مدرسه سلطان‌المدارس به‌شمار می‌رفت و در سال ۱۹۶۰م مجمع علمای هند را تأسیس کرد؛ سازمانی اسلامی-شیعی با مرکزیت لکهنو که هدفش نمایندگی ملی، حمایت از حقوق بشر، آموزش جوانان، حفاظت از اموال وقف، وحدت اسلامی و مقابله با تروریسم و ظلم جهانی است. مدرسه یادبود کلب عابد نیز در سال ۲۰۰۰م به‌همت انجمن آموزشی و رفاهی کلب عابد و به‌یاد او تأسیس شد.
صفوةالعلماء؛ عالم شیعه لکهنو
مولانا سید کلب عابد نقوی مشهور به صفوة العلماء، عالم شیعه و امام جمعه لکهنو از خاندان اجتهاد در هند بود.[۱] نام کامل او «سید کلب عابد بن کلب حسین بن ولی محمد حسین الجائسی اللکهنوی» گزارش شده است.[۲]
شبیه‌الحسن نونهروی، از عالمان و مبلغان هند، کلب عابد نقوی را دارای جدیت و متانت از کودکی، شخصیتی جذاب با حلقه دوستان گسترده و مورد اعتماد همگان در نیک‌نفسی و خیرخواهی توصیف کرده است. به‌گفته او، محبت صادقانه و ساده او به دوستان و بزرگان چنان بود که بازدیدکنندگان را مبهوت می‌کرد و این ویژگی‌ها را میراثی از پدرش «عمدةالعلماء» دانسته است.[۳]
مدرسه یادبود کلب عابد، یک مدرسه انگلیسی‌زبان در لکهنو که در ژوئیه ۲۰۰۰م تحت انجمن آموزشی و رفاهی کلب عابد تأسیس شد. این مدرسه بر طبق ضوابط هیئت آموزش اوتارپرادش فعالیت می‌کند.[۴]
تأسیس مجمع علمای هند
مجمع علمای هند، سازمانی اسلامی-شیعی است که سید کلب‌عابد در سال ۱۹۶۰م تأسیس کرد و در ۲۰۰۷م پسرش سید کلب‌جواد نقوی آن را بازسازی کرد. مرکز آن در لکهنو است و اهدافی مانند نمایندگی ملی، حمایت از حقوق بشر، آموزش جوانان، حفاظت از اموال وقف، وحدت اسلامی و مقابله با تروریسم و ظلم جهانی را دنبال می‌کند. این سازمان سمینارها، کنفرانس‌های وحدت شیعه-سنی، کلاس‌های آموزشی جوانان، کنفرانس‌های مطبوعاتی، وب‌سایت خبری، جنبش حفاظت از وقف و کمپ‌های امدادی برگزار کرده و اعتراضات آن علیه تروریسم، نسل‌کشی شیعیان، تخریب بقیع، اشغال فلسطین و نقض حقوق مسلمانان در جهان شناخته شده است.[۵]
زندگینامه
مولانا سید کلب عابد نقوی در اول جمادی‌الثانی سال ۱۳۴۱ق (۱۹ ژانویه ۱۹۲۳م) در لکهنو به دنیا آمد.[۶] پدرش کلب حسین مشهور به عمدةالعلماء از عالمان خاندان غفران‌مآب بود.[۷] در سال ۱۹۴۳م با دختر سید محمدباقر رضوی لکنوی مشهور به باقرالعلوم ازدواج کرد.[۸] از این ازدواج سه دختر و دو پسر به دنیا آمد. پسران او کلب‌جواد و کلب‌نقی معروف به تنویر گفته شده‌اند.[۹] سید کلب‌جواد عالم و رئیس جمعیت شیعه در لکهنو معرفی شده است و برادر کوچک‌تر‌ش کلب صادق عالم و دارنده جایزه ملی پادما بوشان[یادداشت ۱] بود.[۱۰]
کلب عابد نقوی در سال ۱۹۳۰م در مدرسه سلطان‌المدارس ثبت‌نام کرد و در سال ۱۹۴۵م با کسب رتبه اول، مدرک «صدرالافاضل» را گرفت. در سال ۱۹۴۶م به عراق رفت و از محضر سید مهدی حسینی شیرازی، سید محسن حکیم، سید محمود شاهرودی و دیگر استادان بهره برد.[۱۱]
درگذشت
کلب عابد نقوی در ۱۳ دسامبر ۱۹۸۶م (۱۰ ربیع‌الثانی ۱۴۰۷ق) در سانحه تصادف درگذشت.[۱۲] «تاج‌العلماء سید محمد زکی» نماز میت را بر او اقامه کرد. گفته شده که نمازی هم در مسجد تپه که مسجد اهل سنت بود، توسط مولانا فضل‌الرحمن، امام جمعه و جماعت اهل‌سنت، اقامه شد. بدن کلب عابد را در امام‌باره غفران‌مآب و در کنار پدرش دفن کردند.[۱۳]
فعالیت‌های علمی و آموزشی
سیدکلب عابد نقوی پس از بازگشت از عراق، از دسامبر ۱۹۵۰ تا ژوئن ۱۹۷۲م در مدرسه سلطان‌المدارس به‌عنوان نائب‌مدرس اعلی کارهای تدریس و اداری را انجام می‌داد. گاهی در مسجد آصفی و در غیاب پدرش نماز جمعه اقامه می‌کرد.[۱۴] مدتی بعد به‌عنوان رئیس گروه الهیات شیعی دانشگاه اسلامی علیگره (AMU) دعوت شد و از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۳م این سمت را داشت.[۱۵] پس از وفات پدرش، امامت جمعه مسجد آصفی را به‌طور مستمر بر عهده گرفت.[۱۶]
فهرست شاگردان او طولانی گزارش شده است. از جمله آن‌ها می‌توان به مولانا آغا جعفر (پاکستان)، مولانا رضی جعفر (پاکستان)، مولانا میرزا محمد عالم، مولانا میرزا محمد اطهر، مولانا سید حسن نقوی، مولانا افتخار حسین (کشمیر)، مولانا منظور محسن و دیگران اشاره کرد. کتاب «عماد التحقیق»از زمره آثار او شمرده شده است.[۱۷]
فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی
سید کلب عابد نقوی نایب‌رئیس هیئت حقوق شخصی مسلمانان سراسر هند بود که ریاست آن را مولانا ابوالحسن علی‌حسنی نَدْوی بر عهده داشت و برای حفظ و پیگیری قوانین شخصی مسلمانان (ازدواج، طلاق، ارث و...) فعالیت می‌کرد. عضویت در کمیته مرکزی حج و آکادمی زبان اردو هم از جمله فعالیت‌های او گزارش شده است. در ۱۱ و ۱۲ آوریل ۱۹۶۴م که چهل‌وچهارمین اجلاس سالانه کنفرانس شیعه سراسر هند در حسینیه غفران‌مآب لکهنو برگزار شد، ریاست کمیته استقبالیه اجلاس با صفوةالعلماء بود. او در هیئت‌امنای دانشگاه مسلمانان نیز عضویت داشت.[۱۸]
جنبش حفظ مدرسه سلطان‌المدارس از جمله فعالیت‌های سیاسی او شمرده شده است که در آن نقش رهبری داشت. این جنبش تلاش جامعه شیعه شبه‌قاره (به‌ویژه لکهنو) برای حفظ این مدرسه دینی کهن در برابر تهدیدهایی چون تصرف زمین، تخریب دیوارها و مداخله دولت بود.[۱۹]
در سال ۱۹۷۸م که بر دسته‌های محرم محدودیت اعمال شد، با رهبری او، هزاران نفر از جمعیت با شکستن حکومت نظامی از خانه‌ها بیرون ریختند. او از ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۶م هر سال در روز عاشورا از امام‌باره آصفی، برای اعتراض، تن به بازداشت می‌داد.[۲۰]
پانویس
- ↑ «Kalbe Abid Memorial School»، سایت مدرسه یادبود کلب عابد؛ جعفرآقایی، زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسن قرائتی، ۱۳۸۹ش، ص۹۵.
- ↑ نقوی، تراجم مشاهیر علماء الهند، ۱۴۳۵ق، ص۳۰۱
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «Kalbe Abid Memorial School»، سایت مدرسه یادبود کلب عابد.
- ↑ «About Us»، سایت Majlis-e-Ulama-e-Hind.
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ صدرالافاضل، مطلع انوار، ۱۳۷۴ش، ص۴۶۳؛ «Kalbe Abid Memorial School»، سایت مدرسه یادبود کلب عابد.
- ↑ حسینی کشمیری، تذکره علمای کشمیر، ۱۳۹۲ش، ص۱۷۳؛ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «Kalbe Abid Memorial School»، سایت مدرسه یادبود کلب عابد.
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «Kalbe Abid Memorial School»، سایت مدرسه یادبود کلب عابد.
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «Department of Shia Theology»، سایت دانشگاه اسلامی علیگر (Aligarh Muslim University).
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه.
یادداشت
- ↑ جایزه‌ای در هند به افرادی اعطا می‌شود که خدمات ارزنده‌ای انجام داده باشند
منابع
- جعفرآقایی، محمدرضا، زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسن قرائتی، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۱۳ آبان ۱۴۰۵ش.
- «حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی؛ چهره‌ای درخشان از علم و دیانت در لکهنو»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ انتشار: ۲۷ مهر ۱۴۰۴ش.
- حسینی کشمیری، سید محسن، تذکره علمای کشمیر، تهران، سفیر اردهال، ۱۳۹۲ش.
- صدرالافاضل، مرتضی حسین، مطلع انوار؛ احوال دانشوران شیعه پاکستان و هند، مشهد، آستان قدس رضوی. بنياد پژوهشهای اسلامى، ۱۳۷۴ش.
- نقوی، علی نقی، تراجم مشاهیر علماء الهند، کربلا، العتبة العباسية المقدسة. قسم الشؤون الفکریة و الثقافیة. مکتبة و دار مخطوطات، ۱۴۳۵ق.
- «Kalbe Abid Memorial School»، سایت مدرسه یادبود کلب عابد، تاریخ بازدید: ۱۳ آبان ۱۴۰۵ش.
- «Department of Shia Theology»، سایت دانشگاه اسلامی علیگر (Aligarh Muslim University)، تاریخ بازدید: ۱۳ آبان ۱۴۰۵ش.
- «About Us»، سایت Majlis-e-Ulama-e-Hind، تاریخ بازدید: ۱۳ آبان ۱۴۰۵ش.