نفاس

نِفاس یا زَچَِگی یا خُرس خونی است که زن از لحظه آغاز زایمان می‌بیند؛ این خون می‌تواند حتی چند لحظه باشد و حداکثر آن ده روز است، که برخی معتقدند تا آغاز روز دهم و برخی تا پایان روز دهم. زنی که خون نفاس می‌بیند «نُفَساء» نامیده می‌شود و احکام او مشابه احکام زن حائض است. بنابر احتیاط واجب، برخی اعمال مانند توقف در مسجد، عبور از مسجدالحرام و مسجدالنبی، سجده‌های واجب، و تماس با خط قرآن و نام خدا بر نفسا حرام است. در برخی روایات، زنانی که در دوران حیض و نفاس از دنیا می‌روند، شهید محسوب شده و در روز قیامت مورد محاسبه قرار نمی‌گیرند.

بیشتر مراجع، برای زنانی که عادت ماهیانه منظم دارند، نفاس را به اندازه همان عادت یا تا حداکثر ده روز می‌دانند و خون‌های پس از آن را استحاضه محسوب می‌کنند. همچنین در سزارین، حکم نفاس با زایمان طبیعی تفاوتی ندارد و خون خارج‌شده از مجرای طبیعی که خون زخم نباشد نفاس است. در مورد سقط جنین نیز، در نظر بیشتر فقیهان لازم نیست جنین کامل باشد و خون پس از سقط هم می‌تواند نفاس به شمار آید. از نظر فقیهان، در دوقلو‌زایی، آغاز نفاس از تولد فرزند اول حساب می‌شود و پس از ده روز کامل، درباره اضافه‌ی مربوط به فرزند دوم باید میان احکام حائض و مستحاضه جمع کرد. در برخی فرهنگ‌ها رسم است که زن زائو تا چهل روز نماز نمی‌خواند و سپس غسل «چِلِّه» انجام می‌دهد. این رسم در احکام دینی جایگاهی ندارد.

به گفته فقیهان، پس از پایان نفاس، برای نماز و کارهای مشروط به طهارت، غسل نفاس واجب می‌شود و در صورت تردید در قطع خون، باید با پنبه یا مانند آن اطمینان حاصل کرد. به فتوای بیشتر مراجع، این غسل از وضو کفایت نمی‌کند و برای نماز، وضو نیز لازم است. همچنین اگر زن پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود ولی فرصت غسل یا حتی تیمم نداشته باشد، روزه‌اش صحیح است و بعداً غسل می‌کند؛ اما اگر پس از اذان صبح پاک شود، روزه آن روز را نمی‌تواند بگیرد.

در زمان حیض یا نفاس، اگر خورشید یا ماه‌گرفتگی رخ دهد و تا پایان آن پاک نشود، نماز آیات بر زن واجب نیست و قضای آن نیز لازم نیست؛ همین حکم درباره نماز آیاتِ زلزله هم جاری است.

کتاب «گزیده مسائل مبتلابه و استفتائات جدید احکام بانوان» (۱۳۹۶ش، نشر جامعةالزهرا قم) به تبیین و گردآوری احکام و استفتائات جدید مربوط به حیض، استحاضه، نفاس و جنابت می‌پردازد.