نجاست سگ

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

نجاست سگ به معنای نجس بودن سگ و همه اجزای آن حتی اجزای بی‌روح مانند مو و پنجه است. سگ از نجاسات ده‌گانه، و عین نجاست است که با هیچ یک از مطهرات، پاک نمی‌شود. همچنین خرید و فروش آن، به جز سگ شکاری و سگ نگهبان حرام است. استفاده از پوست آن برای خوردن و آشامیدن و کارهایی که به طهارت نیاز دارد جایز نیست. ظرفی را که با زبان سگ تماس داشته باید خاک‌مال کرد. نگه‌داشتن سگ در منزل کراهت دارد. حکم نجاست سگ شامل سگ آبی نمی‌شود.

مفهوم‌شناسی

نجس به معنای ناپاک، آلوده و غیر طاهر است.[۱] در اصطلاح فقهی نجس به چیزی گفته می‌شود که پاک نباشد[۲] و برای مسلمان واجب است که از آن دوری کند، مخصوصا برای انجام برخی از اعمال که در انجام آن‌ها طهارت شرط است.[۳]

سگ حیوانی چهارپا از پستانداران گوشت‌خوار است.[۴] نجاست سگ یعنی اینکه که بدن سگ و همه اجزائش حتی اجزائی که در آنها روح وجود ندارد مانند مو، پنجه،‌ ناخن و تمام رطوبت‌های آن، نجس است.[۵] سگ عین نجاست است، از این رو امکان پاک شدنش وجود ندارد و با هیچ کدام از مطهرات نمی‌توان آن را پاک کند.[۶] اگر چیزی بدن سگ را لمس کند در صورتی که رطوبتی از بدن سگ به آن چیز منتقل شود، آن چیز نجس می‌شود.[۷]

سگ آبی

به نظر بسیاری از فقها حکم نجاست سگ، مختص به سگی است که در خشکی زندگی می‌کند و این حکم شامل سگی که در آب زندگی می‌کند(سگ آبی) نمی‌شود و سگ آبی نجس نیست.[۸]

پوست سگ

خوردن و آشامیدن از ظرفی که با پوست سگ ساخته شده، حرام است.[۹] همچنین برخی از فقها عنوان کرده‌اند که باید از استفاده چنین ظرفی، برای کارهایی که طهارت در آن لازم است، مانند وضو و غسل خودداری کرد.[۱۰] بسیاری از فقها معتقدند؛ که از چرم سگ و خوک حتی برای کارهای غیر از خوردن و آشامیدن نیز نباید استفاده کرد.[۱۱]

ظرفی که با زبان سگ تماس داشته

نوشتار اصلی: خاک‌مالی

اگر ظرفی با زبان سگ تماس پیدا کند، برای پاک کردنش، لازم است که یک‌بار خاک‌مال شود و سپس با آب قلیل یا کر شسته شود.[۱۲] بر این اساس، ظرفی که امکان خاک‌مال کردن آن به هر طریقی وجود ندارد، پاک نمی‌شود.[۱۳] برخی از فقها عنوان کرده‌اند که حتی مواد شوینده‌ای همچون صابون، مایع ظرف‌شویی، پودر لباس‌شویی نیز نمی‌تواند جایگزین خاک‌‌‎مال کردن ظرف شود.[۱۴]

خرید و فروش سگ

به نظر فقها خرید و فروش عین نجاست حرام است چرا که عین نجاست ارزش مالی ندارد و چیزی که ارزش مالی ندارد را نمی‌توان خرید و فروش کرد.[۱۵] اما برخی از سگها از این حکم استثنااند.[۱۶] فقها سگ‌ها را بر اساس استفاده‌هایی که از آنها می‌شود به سه دسته تقسیم کرده‌اند که در میان آنها فقط سگ ولگرد و بدون صاحب را نمی‌توان خرید و فروش کرد.[۱۷]

  1. سگ شکاری: سگی است که برای شکار کردن تعلیم دیده است. خرید و فروش این سگ به دلیل منافعی که دارد اشکالی ندارد.
  2. سگ محافظ: خرید و فروش سگ محافظ (محافظ خانه یا زرع و بستان) نیز به دلیل اینکه صاحب دارد و منافعی دارد اشکالی ندارد.
  3. سگ بدون صاحب یا سگ ولگرد: همه فقها قائل به حرمت خرید و فروش این نوع از سگ‌ها هستند.[۱۸]

نگه‌داشتن سگ در منزل

برخی از فقها معتقدند که نگهداری سگ در منزل مناسب شأن مسلمانان نیست و از جهات شرعی مشکلات زیادی ایجاد می‌کند.[۱۹] عده‌ای دیگر، نگهداشتن سگ در منزل را مکروه دانسته‌اند.[۲۰]

تعدادی از فقها تصریح کرده‌اند دلیلی برای اینکه نجاست سگ به خاطر ولگرد بودن و کثیف بودنش باشد، وجود ندارد؛ بنابراین تمیز کردن و واکسن زدن به سگ باعث طهارت آن نمی‌شود.[۲۱]

پانویس

  1. دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ۱۳۷۷ش، ج۱۴، ص۲۲۳۴۸.
  2. مشکینی اردبیلی، مصطلحات الفقه، ۱۴۱۹ق، ص۵۳۰؛ غدیری، القاموس الجامع للمصطلحات الفقهیة، ۱۴۱۸ق، ص۵۷۵.
  3. غدیری، القاموس الجامع للمصطلحات الفقهیة، ۱۴۱۸ق، ص۵۷۵.
  4. دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ۱۳۷۷ش، ج۹، ص۱۳۷۰۰.
  5. مکارم، رساله توضیح المسائل، ۱۴۲۹ق، ص۳۵؛ شبیری زنجانی، رساله توضیح المسائل، ۱۴۳۰ق، ص۲۸.
  6. مشکینی اردبیلی، مصطلحات الفقه، ۱۴۱۹ق، ص۴۴۶.
  7. مشکینی اردبیلی، مصطلحات الفقه، ۱۴۱۹ق، ص۴۴۶.
  8. نراقی، أنیس التجار، ۱۴۲۵ق، ۳۶-۳۷؛ مکارم، رساله توضیح المسائل، ۱۴۲۹ق، ص۳۵؛ شبیری زنجانی، رساله توضیح المسائل، ۱۴۳۰ق، ص۲۸؛ وحید خراسانی، رساله توضیح المسائل، ۱۴۲۸ق، ص۲۴؛ سبحانی تبریزی، رساله توضیح المسائل، ۱۴۲۹ق، ص۱۲۷.
  9. امام خمینی، توضیح المسائل، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۱۳۵.
  10. امام خمینی، توضیح المسائل، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۱۳۵.
  11. امام خمینی، توضیح المسائل، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۱۳۵.
  12. امام خمینی، توضیح المسائل، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۱۰۱.
  13. شیخ انصاری، صراط النجاة، ۱۴۱۵ق، ص۵۲؛ بهجت، استفتائات، ۱۴۲۸ق، ج۱، ص۱۰۴؛ امام خمینی، توضیح‌المسائل، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۱۰۱.
  14. بهجت، استفتائات، ۱۴۲۸ق، ج۱، ص۱۰۲-۱۰۳.
  15. شیخ انصاری، المکاسب، ۱۴۱۰ق، ج۱، ۵۴-۵۷؛ مشکینی اردبیلی، مصطلحات الفقه، ۱۴۱۹ق، ص۴۴۷.
  16. مشکینی اردبیلی، مصطلحات الفقه، ۱۴۱۹ق، ص۴۴۷.
  17. مشکینی اردبیلی، مصطلحات الفقه، ۱۴۱۹ق، ص۴۴۷؛ بهبهانی، رساله عملیه متاجر وحید بهبهانی، ۱۳۱۰، ص۱۷-۱۸؛ نراقی، أنیس التجار، ۱۴۲۵، ۳۶-۳۷.
  18. مشکینی اردبیلی، مصطلحات الفقه، ۱۴۱۹ق، ص۴۴۷؛ بهبهانی، رساله عملیه متاجر وحید بهبهانی، ۱۳۱۰، ص۱۷-۱۸؛ نراقی، أنیس التجار، ۱۴۲۵، ۳۶-۳۷.
  19. مکارم، استفائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۳، ص۲۶.
  20. بهجت، استفتائات، ۱۴۲۸ق، ج۴، ص۵۷۴.
  21. موسوی گلپایگانی، مجمع المسائل، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۳۹.

منابع

  • امام خمینی، سید روح الله، توضیح المسائل(المحشی)، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌، ۱۴۲۴ق.
  • بهبهانی، محمدباقر بن محمد اکمل‌، رساله عملیه متاجر وحید بهبهانی(با تعلیقات میرزای شیرازی)، تهران، حاج شیخ رضا تاجر تهرانی، ۱۳۱۰ق.
  • بهجت، محمد تقی، استفتائات، قم، دفتر حضرت آیت‌الله بهجت، ۱۴۲۸ق.
  • دانش پژوه، محمد تقی، «الرسالة الشرقیة فی تقاسیم العلوم العقلیة»، فصلنامه تحقیقات اسلامی، شماره ۱و۲، ۱۳۷۰ش.
  • دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش.
  • سبحانی تبریزی، جعفر، رساله توضیح المسائل، قم، انتشارات موسسه امام صادق(ع)، ۱۴۲۹ق.
  • شبیری زنجانی، سید موسی، رساله توضیح المسائل، قم، انتشارات سلسبیل، ۱۴۳۰ق.
  • شیخ انصاری، مرتضی بن محمد امین، صراط النجاة(محشّٰی)، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری‌، ۱۴۱۵ق.
  • شیخ انصاری، مرتضی، المکاسب، محقق محمد کلانتر، قم، دارالکتاب، ۱۴۱۰ق.
  • غدیری، عبدالله عیسی ابراهیم، القاموس الجامع للمصطلحات الفقهیة، بیروت، دار الحجه البیضاء،۱۴۱۸ق.
  • مشکینی اردبیلی، علی، مصطلحات الفقه و معظم عناوینه الموضوعیة، قم، نشر الهادی، ۱۴۱۹ق.
  • مکارم، ناصر مکارم، استفائات جدید، قم، انتشارات امام علی بن ابیطالب(ع). ۱۴۲۷ق.
  • مکارم، ناصر مکارم، رساله توضیح المسائل، قم، انتشارات امام علی بن ابیطالب(ع)، ۱۴۲۹ق.
  • موسوی گلپایگانی، سید محمد رضا، مجمع المسائل، قم،‌دار القرآن الکریم، ۱۴۰۹ق.
  • نراقی، مولی محمد مهدی بن ابی ذر‌، أنیس التجار(محشّٰی)، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم‌، ۱۴۲۵ق.
  • وحید خراسانی، حسین، رساله توضیح المسائل، قم، انتشارات مدرسه امام باقر(ع)، ۱۴۲۸ق.