خاک‌مالی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

خاک‌مالی یا تَعْفیر، مالیدن خاک به ظرفی که آب دهان سگ با آن برخورد داشته است. برای تطهیر ظرفی که سگ آن را لیسیده و یا در آن آب یا مایعی دیگر خورده است، باید آن را خاک‌مال کرد.[۱] برخی فقها، خاک‌مالی ظرفی که خوک در آن آب خورده است را نیز لازم دانسته‌اند.[۲]

در احکام خاک‌مالی بین فقها اختلاف است. این احکام عبارتند از:

  • به اعتقاد مشهور فقها، تعفیر باید با خاک باشد و با مثل خاکستر، صابون یا مایع ظرف‌شویی صحیح نیست.[۳]
  • به فتوای برخی فقها، خاک در خاک‌مالی باید پاک باشد.[۴]
  • خاکی که در خاک‌مالی استفاده می‌شود، به فتوای برخی مراجع تقلید باید با آب ترکیب شود؛[۵] بدین صورت که ابتدا باید در ظرف خاک ریخت، سپس با ریختن مقداری آب در آن خاک، ظرف را خاک‌مالی کرد.[۶]
  • پس از خاک‌مال کردن، باید ظرف را با آب نیز تطهیر کرد. در تعداد دفعات تطهیر با آب بین فقها اختلاف است. بنابر مشهور باید ابتدا آن را خاک مال کرد سپس دو بار شست.[۷]
  • ظرفی که امکان خاک‌مال کردن آن به هر طریقی وجود ندارد، پاک نمی‌شود.[۸]

تعفیر به معنای برخاک‌نهادن گونه یا طرف پیشانی نیز آمده است. در سجده شکر تعفیر به این معنا مستحب است.[۹]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. نجفی، جواهر الکلام،‌ دار الکتب الاسلامیة، ج۶، ص۳۶۱.
  2. طوسی، الخلاف، مؤسسة النشر الإسلامی، ج۱، ص۱۸۶-۱۸۷.
  3. نجفی، جواهر الکلام،‌ دار الکتب الاسلامیة، ج۶، ص۳۶۳-۳۶۴.
  4. بحرانی، الحدائق الناضرة، مؤسسة النشر الإسلامی، ج۵، ص۴۸۰.
  5. نجفی، جواهر الکلام،‌ دار الکتب الاسلامیة، ج۶، ص۳۶۱-۳۶۳.
  6. خوئی، توضیح المسائل، ۱۴۲۲ق، ص۲۷.
  7. نجفی، جواهر الکلام،‌ دار الکتب الاسلامیة، ج۶، ص۳۶۱.
  8. شیخ انصاری، صراط النجاة، ۱۴۱۵ق، ص۵۲؛ بهجت، استفتائات، ۱۴۲۸ق، ج۱، ص۱۰۴.
  9. هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۵۳۸.

منابع

  • بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۵-۱۴۰۹ق.
  • بهجت، محمد تقی، استفتائات، قم، دفتر حضرت آیت‌الله بهجت، ۱۴۲۸ق.
  • خوئی، سید ابوالقاسم، توضیح المسائل، قم، مؤسسة أحیاء الآثار الامام الخوئی، چاپ دهم، ۱۴۲۲ق.
  • شیخ انصاری، مرتضی بن محمد امین، صراط النجاة(محشّٰی)، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری‌، ۱۴۱۵ق.
  • طوسی، محمد بن حسن، الخلاف فی الاحکام، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۷-۱۴۲۰ق.
  • نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، تهران،‌ دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۶۲-۱۳۶۹ش.
  • هاشمی شاهرودی، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، قم، مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۸۸ش.