مقاله نامزد خوبیدگی

غساله

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

غُساله، آبی که هنگام شستن چیز نجس از آن جدا می‌شود. فقیهان شیعه از غساله و احکام آن در باب طهارت بحث کرده‌اند و در پاک یا نجس بودن آن اختلاف‌نظر دارند؛ اما بیشتر آنان نجاست غساله را پذیرفته‌اند.

تعریف

غساله آبی است که هنگام شستن شیء از آن جدا می‌شود[۱] و در اصطلاح فقهی آبی است که هنگام شستن شیء نجس مانند بدن یا لباس از آن جدا می‎شود.[۲] فقهای شیعه از آن در احکام طهارت سخن گفته‌اند.[۳]

حکم فقهی

از دیدگاه همه فقها غسالۀ آب کثیر پاک است؛ آنچه محل اختلاف است، غساله آب قلیل است. برخی از دیدگاه‌ها در این زمینه عبارت است از:

  • نجاست: برخی از فقیهان، غساله را نجس دانسته و بر این باورند تا زمانی که چیزی پاک نشده، آبی که از آن جدا می‌شود نیز نجس است.[۴] نظر بیشتر فقها همین است.[۵]
  • طهارت: محقق کرکی این دیدگاه را به سید مرتضی، ابن ادریس و شیخ طوسی نسبت داده و گفته است بیشتر فقیهان متقدم این دیدگاه را داشتند؛[۶] صاحب جواهر نیز آن را قوی دانسته است.[۷]
  • تفصیل: برخی از فقیهان بین آبی که با آن عین نجاست برطرف شده و آبی که با آن عین نجاست برطرف نشده تفصیل داده‌اند: در صورت اول، غساله نجس و در صورت دوم احتیاط در دوری کردن از آن است. سید یزدی این نظریه را پذیرفته است.[۸]

احکام مرتبط

  • غساله آبی که برای استنجاء، یعنی شستن مخرج ادرار و مدفوع استفاده می‌شود پاک است.[۹]
  • اگر رنگ، بو یا طعم آب تغییر کرده باشد غساله نجس است.[۱۰]
  • نجاست یا عدم نجاست غساله مبتنی بر مبنایی است که بر پایه آن، آب قلیل در برخورد با نجاست نجس شود.[۱۱]
  • برخی از فقیهان شیعه گفته‌اند بر فرض پاک بودن غساله، وضو و غسل با آن جایز نیست.[۱۲] همچنین، در خصوص اینکه آیا می‌توان با آن نجاست را برطرف کرد یا خیر اختلاف‌نظر وجود دارد.[۱۳]

تک‌نگاری

پانویس

  1. طریحی، مجمع البحرین، ۱۴۱۶ق، ج۵، ص۴۳۴.
  2. شهید ثانی، الروضة البهیه، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۳۱۰.
  3. برای نمونه ر. ک. شیخ انصاری، کتاب الطهاره، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۳۴۴؛ خویی، فقه الشیعه، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۱۶۷.
  4. علامه حلی، منتهی المطلب، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۴۱.
  5. حکیم، مستمسک العروه، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۲۲۹.
  6. محقق کرکی، جامع المقاصد، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۱۲۸.
  7. نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱، ۳۴۸.
  8. سید یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۱، ۴۷.
  9. محقق کرکی، جامع المقاصد، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۱۲۹؛ شیخ انصاری، کتاب الطهاره، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۳۴۴.
  10. علامه حلی، منتهی المطلب، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۴۱.
  11. حکیم، مستمسک العروه، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۲۲۸.
  12. شیخ انصاری، کتاب الطهاره، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۳۴۲.
  13. شیخ انصاری، کتاب الطهاره، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۳۴۲.
  14. رضایی، سید صدرالدین صدر قلعه تواضع، ۱۳۷۷ش، ص۵۸.

منابع

  • رضایی، محمد، «سید صدرالدین صدر قلعه تواضع»، فرهنگ کوثر، شماره ۱۶، ۱۳۷۷ش.
  • حکیم، سید محسن، مستمسک العروة الوثقی، قم، مؤسسة دارالتفسیر، ۱۴۱۶ق.
  • خویی، سید ابوالقاسم، فقه الشیعه-کتاب الطهارة، تقریر: سید محمد مهدی موسوی خلخالی، قم، مؤسسه آفاق، ۱۴۱۸ق.
  • سید یزدی، محمد کاظم، العروة الوثقی فیما تعم به البلوی (المحشّی)،تصحیح: احمد محسنی سبزواری، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۹ق.
  • شهید اول، محمد بن مکی، اللمعة الدمشقیه فی فقه الامامیه، تصحیح: محمدتقی مروارید و علی اصغر مروارید، بیروت، دارالتراث-الدارالاسلامیة، ۱۴۱۰ق.
  • شهید ثانی، زین الدین بن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، حاشیه: سید محمد کلانتر، قم، کتابفروشی داوری، ۱۴۱۰ق.
  • شیخ انصاری، مرتضی، کتاب الطهاره، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، قم، ۱۴۱۵ق.
  • طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تصحیح: سید احمد حسینی، تهران، کتابفوشی موسوی، ۱۴۱۶ق.
  • علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، مشهد، مجمع البحوث الاسلامیه، ۱۴۱۲ق.
  • محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام، ۱۴۱۴ق.
  • نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تصحیح: عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۰۴ق.