مقاله متوسط
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
شناسه ارزیابی نشده

مکاسب محرمه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

مکاسب مُحَرَّمه به تجارت‌هایی گفته می‌شود که دین آنها را حرام اعلام کرده است. در فقه از تجارت‌های حرام با عنوان مکاسب محرّمه یادمی‌شود. خرید و فروش مشروبات الکلی، خوک و آلات قمار و همچنین رشوه و فروش سلاح به دشمنان دین، از مکاسب محرمه است. در کتاب‌های فقهی ، از پنج نوع از مکاسب محرمه، نام برده می‌شود.

تعریف

فقیهان ‌موضوع تجارت را به لحاظ حکم شرعی، به سه دستهٔ حرام و مکروه و مباح تقسیم کرده‌اند. به آن دسته از تجارت‌ها که دین آنها را حرام اعلام کرده است، تجارت‌ها یا کسب‌های حرام گفته می‌شود.[۱] در فقه از تجارت‌های حرام با عنوان مکاسب محرّمه یادمی‌شود. خرید و فروش مشروبات الکلی، خوک و آلات قمار و همچنین رشوه و فروش سلاح به دشمنان دین، از مکاسب محرمه است.[۲]

انواع مکاسب محرمه

تجارت‌های حرام، بخش بزرگی از مبحث مکاسب یا تجارت‌ها را در فقه در برگرفته است. این بخش با نام مکاسب محرمه شناخته می‌شود. کتاب‌های فقهی، مکاسب محرمه را در پنج دسته، بررسی کرده‌اند:

  • نوع اول: تجارت چیزی که در شرع، عین نجس، به شمار می‌آید؛ مانند: خرید و فروش بَول(ادرار)، خون نجس، منی، مردار، سگ و خوک و مشروبات الکی؛
  • نوع دوم: تجارت چیزی که استفادهٔ حرام از آن قصد شده است؛ مانند خرید و فروش آلات قمار، فروش انگور به کسی که قصد دارد آن را تبدیل به شراب کند و فروش سلاح به دشمنان دین؛
  • نوع سوم: تجارت چیزی که فایده چندانی ندارد؛
  • نوع چهارم: تجارت با عمل حرام؛ مانند نوشتن کتاب‌های گمراه‌کننده، رشوه، دشنام‌دادن به مؤمنان، جادوگری و قمار؛
  • نوع پنجم تجارت با کارهایی که انجام آن بر انسان واجب است؛ مانند پول‌گرفتن برای خواندن نماز، دفن مَیِّت.[۳]

کتاب‌های مکاسب محرمه

عنوان مکاسب محرمه برای برخی از کتاب‌های فقهی که به این موضوع پرداخته‌اند، به کار رفته است. از جمله:

  • مکاسب محرمه، از شیخ انصاری. این کتاب بخشی از کتاب مکاسب او و جلد اول آن است که به نام مکاسب محرمه شهرت یافته است؛
  • المکاسب المحرمه، از امام خمینی؛
  • المکاسب المحرمه، از محمد علی اراکی؛
  • دراسات فی المکاسب المحرمة، از حسینعلی منتظری.

پانویس

  1. باقری، احمد، فرهنگ فقه فارسي ، ج۱۴، ص۵۷۷۵.
  2. باقری، احمد، فرهنگ فقه فارسي ، ج۱۴، ص۵۷۷۵.
  3. محقق حلی، شرایع الإسلام، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۳تا۵؛ شیخ انصاری، مکاسب، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۱۵و۱۰۹و۱۵۳و۱۶۳ وج۲، ص۱۲۵.

منابع

  • انصاری، مرتضی، المکاسب، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
  • باقری، احمد، فرهنگ فقه فارسي، مؤسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي.
  • محقق حلّى، نجم الدين، جعفر بن حسن، شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام، تحقیق و تصحیح عبدالحسين محمدعلى بقال‌، قم، مؤسسه اسماعيليان، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.‌