کاربر:S.bahrami/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{احکام}} | {{احکام}} | ||
'''قضای عبادت''' اصطلاح فقهی بهمعنای انجام دادن اعمال عبادی | '''قضای عبادت''' اصطلاح فقهی بهمعنای انجام دادن اعمال عبادی در خارج از وقت آن است. بهجا آوردن عبادت در خارج از وقت امری شرعی دانسته شده که هم شامل عبادات واجب میشود و هم مستحب. | ||
قضای عبادت در ابواب فقهیِ نماز، روزه و حج وارد شده و بخشی از احکام شرعی را به خود اختصاص داده است. بهگفته صاحب جواهر، عدم بلوغ، دیوانگی، بیهوشی (زمانی که تمام وقت انجام عبادت را در بر گیرد)، حیض، نفاس و کفر از جمله عواملی هستند که به واسطه آنها عبادت از عهده مکلف خارج شده و قضائی هم ندارد. | |||
==مفهومشناسی و مشروعیت== | ==مفهومشناسی و مشروعیت== | ||
انجام برخی از عبادات همچون نمازهای یومیه دارای وقت معینی است<ref>مکارم شیرازی، دائرة المعارف فقه مقارن، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۴۲۹.</ref> که اگر در آن وقت انجام نشود، به گفته فقیهان شیعه بایستی قضای آن در خارج از وقت انجام شود.<ref>نگاه کنید: نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۳، ص۲؛ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۷، ص۴۶؛ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۵۱.</ref> | انجام برخی از عبادات همچون نمازهای یومیه دارای وقت معینی است<ref>مکارم شیرازی، دائرة المعارف فقه مقارن، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۴۲۹.</ref> که اگر در آن وقت انجام نشود، به گفته فقیهان شیعه بایستی قضای آن در خارج از وقت انجام شود.<ref>نگاه کنید: نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۳، ص۲؛ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۷، ص۴۶؛ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۵۱.</ref> | ||
نسخهٔ ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۳۸
| بخشی از احکام عملی و فقهی |
|---|
 |
قضای عبادت اصطلاح فقهی بهمعنای انجام دادن اعمال عبادی در خارج از وقت آن است. بهجا آوردن عبادت در خارج از وقت امری شرعی دانسته شده که هم شامل عبادات واجب میشود و هم مستحب.
قضای عبادت در ابواب فقهیِ نماز، روزه و حج وارد شده و بخشی از احکام شرعی را به خود اختصاص داده است. بهگفته صاحب جواهر، عدم بلوغ، دیوانگی، بیهوشی (زمانی که تمام وقت انجام عبادت را در بر گیرد)، حیض، نفاس و کفر از جمله عواملی هستند که به واسطه آنها عبادت از عهده مکلف خارج شده و قضائی هم ندارد.
مفهومشناسی و مشروعیت
انجام برخی از عبادات همچون نمازهای یومیه دارای وقت معینی است[۱] که اگر در آن وقت انجام نشود، به گفته فقیهان شیعه بایستی قضای آن در خارج از وقت انجام شود.[۲]
سید محسن حکیم در کتاب مستمسک العروة الوثقی با استناد به روایات مربوط به این باب و استصحاب وجوب فعل بعد از خروج از وقت، به مشروعیت قضای عبادت فتوا داده است.[۳] صاحب جواهر اسبابی همچون عدم بلوغ، دیوانگی، بیهوشی (زمانی که تمام وقت انجام عبادت را در بر بگیرد)، حیض، نفاس و کفر را از جمله عواملی میداند که بواسطه آنها انجام عبادت از عهده مکلف ساقط شده و قضائی هم بر عهده او نخواهد بود.[۴] علامه حلی بر این باور است که خواب، مستی و ارتداد باعث ساقط شدن تکلیف از عهده مکلف نخواهد شد.[۵]
اقسام
صاحب جواهر از فقیهان قرن سیزدهم هجری قمری، قضای عبادت را به دو قسم تقسیم کرده است:[۶]
- قضای عبادت واجب: اگر انجام عبادتی در وقت معین واجب بوده قضای آن هم واجب است.[۷] نمازهای یومیه و بخشی از اجزاء نماز همچون سجده[۸] و تشهد[۹]، نماز آیات،[۱۰] حج[۱۱] و روزه[۱۲] از جمله عباداتی به شمار رفتهاند که در صورت انجام نشدن در وقت معین قضای آنها واجب است.
- قضای عبادت مستحب: اگر انجام عبادتی مستحب بوده قضای آن هم مستحب است.[۱۳] همچون نماز شب[۱۴] و نافلههای روزانه[۱۵]
احکام فقهی
فقیهان شیعه پیرامون قضای عبادت و نحوه انجام آن احکام شرعی ذکر کردهاند:[۱۶]
- تعجیل در به جا آوردن عبادتی که قضا شده امری مستحب است نه واجب.[۱۷]
- با اینکه مکلف دارای نماز قضای واجب است میتواند قضای نمازهای مستحبی که از فوت شده است را نیز بخواند.[۱۸]
- رعایت ترتیب بین نمازهای قضا شده واجب است؛ مثلا: بین نماز ظهر و عصر بایستی ابتدا نماز ظهر و سپس عصر خوانده شود و بین نماز مغرب و عشاء ابتدا نماز مغرب خوانده شود.[۱۹]
- اگر نماز در سفری که وظیفه به جمع خواندن نماز است قضا شد، مکلف وظیفه دارد نماز را به صورت جمع قضا کند.[۲۰]
- تا زمانی که شخصی زنده است نمیتواند برای انجام عباداتی که از او قضا شده نائب بگیرد.[۲۱]
- تمرین دادن کودکان ممیز بر انجام عبادات قضا شده مستحب است.[۲۲]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، دائرة المعارف فقه مقارن، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۴۲۹.
- ↑ نگاه کنید: نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۳، ص۲؛ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۷، ص۴۶؛ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۵۱.
- ↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۷، ص۴۶.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۳، ص۲-۱۱.
- ↑ علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۳۴۹.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۳، ص۱۴.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۳، ص۱۴.
- ↑ موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت(ع)، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهلبیت(ع)، ۱۳۸۲ق، ج۴، ص۳۹۸.
- ↑ موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت(ع)، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهلبیت(ع)، ۱۳۸۲ق، ج۲، ص۴۹۴.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۵۱.
- ↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۱۰، ص۲۰۶-۲۰۷.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۶۳۵.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۳، ص۱۴.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۳، ص۱۵.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۶۴.
- ↑ نگاه کنید:حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۷، ص۹۸؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۳، ص۱۴؛ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۵۸.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۷۴.
- ↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۷، ص۹۸.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۳، ص۱۴.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۶۳.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۷۳.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۷۴.
منابع
- حکیم، سید محسن، مستمسک العروة الوثقی، قم، دارالتفسیر، ۱۴۱۶ق.
- حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، قم، موسسة آل البیت(ع) لاحیاء التراث، ۱۴۱۶ق.
- نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۶۲ش.
- علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، قم، موسسة آل البیت(ع) لاحیاء التراث، ۱۴۱۴ق.
- مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت(ع)، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهلبیت(ع)، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهلبيت (ع)، ۱۳۸۲ق.
- طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی، قم، جامعه مدرسین (موسسه نشر اسلامی)، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، دائرة المعارف فقه مقارن، قم، مدرسة الامام علی بن ابیطالب(ع)، ۱۳۸۵ش.