محمد سند بحرانی

محمد سند

اطلاعات فردی
نام کامل	محمد سند بحرانی
لقب	آیت‌الله
تاریخ تولد	سال ۱۳۸۲ق (۱۳۴۱ش)
محل زندگی	نجف
خویشاوندان سرشناس	سید محمود دهسرخی (پدر همسرش)
اطلاعات علمی
استادان	سید محمدرضا گلپایگانی • میرزا هاشم آملی • میرزا جواد تبریزی • حسین وحید خراسانی • عبدالله جوادی آملی • حسن حسن‌زاده آملی
محل تحصیل	بحرین • انگلیس • حوزه علمیه قم
تألیفات	سند العروة الوثقی • سند الأصول • الإمامة الإلهیه • أسس النظام السیاسی عند الامامیه والحاكمیه
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
وبگاه رسمی	https://m-sanad.com/

محمد سَنَد بحرانی معروف به شیخ محمد السَّنَد (متولد ۱۳۸۲ق (۱۳۴۱ش))، فقیه، اصولی، متکلم و استاد درس خارج در حوزه علمیه قم و نجف و ساکن نجف است. دولت بحرین در سال ۱۳۹۱ش به دلیل فعالیت‌های سیاسی تابعیتش را سلب کرد.

محمد سند در چهارده سالگی برای تحصیل دانشگاهی با بورسیه به انگلیس رفت، اما با مشاهده شبهه‌افکنی علیه شیعه تحصیل را رها کرد و به قم سفر کرد. در قم نزد استادانی چون سید محمدرضا گلپایگانی، میرزا هاشم آملی، میرزا جواد تبریزی، حسین وحید خراسانی، عبدالله جوادی آملی و حسن حسن‌زاده آملی علوم مختلف را فراگرفت. از سال ۱۳۶۹ش تدریس درس خارج را در قم آغاز کرد و در ۱۳۸۷ش به نجف رفت و به تدریس درس خارج، به‌ویژه فقه معاصر مشغول شد.

محمد سند اصول فقه را مادرِ علوم اسلامی می‌داند و «نظام حجیت» را در اصول پایه‌ریزی کرده است. به‌نظر او خبر واحد در اعتقادات نیز حجت است. او نویسنده پرکاری است که در علوم فقه، اصول فقه، علوم قرآن، کلام اسلامی، فلسفه اسلامی و علم رجال نزدیک به صد کتاب تألیف کرده است. سند العروة الوثقی در ۲۰ جلد ازجمله آثار اوست.

جایگاه و اهمیت

محمد سند بحرانی (شیخ محمد السّند) از فقها، اصولیان و متکلمان شیعه و از اساتید دروس خارج حوزه علمیه است. حافظه و استعداد بالا، بهره‌گیری از اساتید فراوان، تألیفات گسترده در موضوعات مختلف علوم اسلامی، اهتمام به مسائل مستحدثه و فقه معاصر و پاسخگویی به شبهات دینی از ویژگی‌های او دانسته شده است. دولت بحرین در سال ۱۳۹۱ش به دلیل فعالیت‌های سیاسی و به اتهام ضربه‌زدن به امنیت کشور تابعیت او و چند تن از علمای بحرین را سلب کرد.

زندگی‌نامه علمی

محمد سند در سال ۱۳۸۲ق (۱۳۴۱ش) در بحرین متولد شد. در چهار و نیم سالگی وارد دبستان و در چهارده سالگی از دبیرستان فارغ‌التحصیل شد. سپس با بورسیه به انگلستان رفت و در امپریال کالج لندن (Imperial College London) یک سال تحصیل کرد و مدرک کاردانی خود را اخذ نمود؛ اما با مشاهده شبهه‌افکنی علیه شیعه، تحصیل دانشگاهی را رها کرده و همزمان با انقلاب اسلامی به ایران رفت و در قم ساکن شد.

در قم علاوه بر تحصیل حوزوی، مدرک کارشناسی ارشد دانشگاهی گرفت و طی سه و نیم سال دوره سطح را گذراند و در ۲۱ سالگی وارد درس خارج شد. او ۱۱ سال در حوزه علمیه قم تحصیل کرد و در این مدت علوم مختلف را از اساتید گوناگونی فراگرفت:

• مکاسب و کفایه: احمد پایانی، محمد تقی ستوده، مرتضی حائری و محقق کابلی؛
• خارج فقه: سید محمدرضا گلپایگانی، میرزا هاشم آملی، میرزا جواد تبریزی، مرتضی حائری، میرزا کاظم تبریزی و سید تقی قمی؛
• خارج اصول: حسین وحید خراسانی، سید محمد روحانی؛
• تفسیر: محمدحسین موحدی حججی، محمدحسین صدقی مازندرانی و عبدالکریم نیّری بروجردی؛
• حدیث و رجال: سید محمود دهسرخی (پدر همسرش)؛
• فلسفه، کلام و علم هیئت: جوادی آملی، حسن‌زاده آملی، یحیی انصاری و سید محمدجواد تهرانی؛

محمد سند از سید علی فانی اصفهانی علوم مختلفی ازجمله فقه، تفسیر، حدیث و فلک را آموخت.

او با درخواست اساتیدش (آملی و روحانی) از سال ۱۴۱۱ق (۱۳۶۹ش) تدریس درس خارج را در قم آغاز کرد و در سال ۱۴۳۰ق (۱۳۸۷ش) به حوزه علمیه نجف منتقل شد کرد و در آنجا به تدریس ابواب مختلف فقه، به‌ویژه فقه معاصر و اصول پرداخت.

آراء و پیشنهادات

محمد سند بحرانی علم اصول فقه را مادر علوم اسلامی می‌داند و معتقد است هر چه تسلط بر علم اصول بیشتر باشد، استدلال در معارف دینی قوی‌تر خواهد بود. او همچنین نگاهی جدید به مباحث این علم و تقسیمات آن دارد و نظامی به‌نام «نظام حجیت» را در اصول پایه‌ریزی کرده است. سند برخلاف مشهور خبر واحد را در اعتقادات حجت می‌داند. او روش رجالی سید ابوالقاسم خویی را ناصحیح می‌شمارد و معتقد است با این روش، مسائل مستحدثه بی‌جواب می‌ماند.

استخراج قوانینی که حقوق‌دانان شیعه ایرانی از انقلاب مشروطه به بعد از میان متون فقه شیعی استخراج و به صورت قانون درآورده‌اند و همچنین فیش‌بندی مباحثات شورای نگهبان و تبدیل آن به ابواب سنتی و ترجمه این متون به عربی و تدوین آن به زبان حقوقی از پیشنهادات محمد سند است.

آثار

كتاب منهاج الصالحين از مؤلفات محمد سند

كتاب الإمامة الإلهيه از مؤلفات محمد سند در پنج جلد

مقالهٔ اصلی: فهرست آثار محمد سند

شیخ محمد سند نزدیک به صد عنوان کتاب در موضوعات فقه، اصول، قرآن، کلام، فلسفه، رجال، درایه، سیره، اخلاق، عرفان، منطق و فقه معاصر تألیف کرده است. از جمله این کتاب‌ها می‌توان به منهاج الصالحین (۳ جلد)، سند العروة الوثقی (۲۰ جلد)، الموسوعة القضائیه، فقه المصارف و البنوک، سند الأصول، الامامة الالهیه، الإمام المهدی(ع) و الظواهر القرآنیه، أسس النظام السیاسی عند الامامیه و الحاكمیه اشاره کرد.

نرم افزار (مجموعه آثار آیت الله شیخ محمد سند) مجموعه‌ای متشکل از تألیفات اوست.