حزب مؤتلفه اسلامی
 | |
| رئیس | حبیبالله عسگراولادی تا سال ۱۳۸۳ش |
|---|---|
| رهبر فعلی | از ۱۴۰۳ش محمدعلی امانی بهعنوان دبیرکل |
| بنیانگذار(ان) | سه هیئت مذهبی در تهران |
| شخصیتهای برجسته | مرتضی مطهری، سید محمد حسینی بهشتی و محمدجواد باهنر |
| تأسیس | ۱۳۴۲ش |
| سابق | جمعیت یا هیئتهای مؤتلفه اسلامی |
| روزنامه | هفته نامه شما |
| وبگاه | «پایگاه اطلاع رسانی حرب موتلفه» اسلامی |
| کشور | ایران |
حزب مؤتلفه اسلامی، تشکیلاتی سیاسی-اجتماعی با هویت دینی است[۱] که در سال ۱۳۴۲ش با عنوان «هیئتهای مؤتلفه اسلامی» تشکیل شد[۲] و در سال ۱۳۸۲ش نام آن به «حزب مؤتلفه اسلامی» تغییر یافت.[۳] این حزب از احزاب باسابقه[۴] و تأثیرگذار جریان اصولگرایی در جمهوری اسلامی ایران دانسته شده است.[۵] از ویژگیهای آن، ارتباط مستمر با روحانیت[۶] و بهرهگیری از شورای روحانیت برای هدایت فکری تشکیلات بود؛ افرادی همچون محمدجواد باهنر[۷]، مرتضی مطهری و بهشتی در این زمینه نقش داشتند.[۸]
هیئتهای مؤتلفه از ادغام سه هیئت مذهبی در تهران، شامل هیئت مسجد شیخ علی، هیئت مسجد امینالدوله و هیئت اصفهانیهای مقیم تهران،[۹] پدید آمد.[۱۰] اعضای اصلی این تشکل را بازاریان مذهبی تشکیل میدادند که سابقه همکاری با فدائیان اسلام، جبهه ملی و سید ابوالقاسم کاشانی را داشتند.[۱۱] همچنین بر پایه برخی گزارشها، امام خمینی و سید محمدهادی میلانی در شکلگیری این تشکل نقش داشتند.[۱۲]
براساس اساسنامه و اسناد حزب مؤتلفه اسلامی، مبانی فکری این حزب بر اصولی مانند خدامحوری، مبارزه با حاکمیت طاغوت، اسلام سیاسی، ولایت فقیه، عدالتخواهی، استکبارستیزی، آزادی و کرامت انسانی استوار است.[۱۳] همچنین در اسناد و مواضع رسمی حزب، بر پیوند دین و سیاست،[۱۴] استقلال سیاسی، فرهنگی و اقتصادی کشور،[۱۵] مشارکت سیاسی زنان در چارچوب احکام اسلامی[۱۶] و جمع میان سنتهای دینی و مقتضیات زمان[۱۷] تأکید شده است.
فعالیتهای حزب مؤتلفه اسلامی را معمولاً در دو دوره پیش و پس از پیروزی انقلاب اسلامی بررسی کردهاند. پیش از انقلاب، برخی اعضای هیئتهای مؤتلفه در ترور حسنعلی منصور، نخستوزیر حکومت پهلوی، مشارکت داشتند که گفته شده بر اساس فتوایی منسوب به سید محمدهادی میلانی انجام شد.[۱۸] پس از دستگیری شماری از اعضای اصلی، فعالیتهای این تشکل عمدتاً به حمایت مالی از مبارزان و زندانیان سیاسی،[۱۹] چاپ و توزیع اعلامیهها و نوارهای سخنرانی امام خمینی، سازماندهی اعتراضهای بازاریان و اصناف،[۲۰] حفظ ارتباطات تشکیلاتی هیئتهای مذهبی مساجد تهران[۲۱] و مشارکت در تدارک اعتصابها و راهپیماییهای سال ۱۳۵۷ش محدود شد.[۲۲] همچنین، هیئتهای مؤتلفه با تأسیس بنیاد تعاون و رفاه اسلامی، مدارس رفاه و صندوقهای قرضالحسنه، در حوزههای فرهنگی، آموزشی و اقتصادی نیز فعالیت داشتند.[۲۳]
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مؤتلفه به پیشنهاد امام خمینی تا سال ۱۳۶۵ش در درون حزب جمهوری اسلامی فعالیت کرد و پس از انحلال آن، با اجازه امام به فعالیت مستقل ادامه داد.[۲۴] این حزب در نهادهایی مانند کابینه دولتها، کمیتههای انقلاب اسلامی، دادستانی، بنیاد مستضعفان، دانشگاه آزاد اسلامی، مجلس شورای اسلامی و استانداریها حضور داشت[۲۵] و در عرصه بینالمللی نیز در برگزاری نشستهای احزاب آسیایی و تأسیس کنفرانس احزاب حامی مقاومت مشارکت کرد.[۲۶] هفتهنامه «شما» نیز از سال ۱۳۷۵ش رسانه رسمی این حزب است.[۲۷] برخی تحلیلگران، حزب مؤتلفه اسلامی را در سالهای اخیر با چالشهایی مانند تغییر نسل، ضرورت جذب نیروهای جوان، رقابت با احزاب جدید اصولگرا و کاهش موفقیت در انتخابات مواجه دانستهاند.[۲۸]
پانویس
- ↑ خسروپناه، جریانشناسی فکری ایران معاصر، ۱۳۸۹ش، ص۲۵.
- ↑ دارابی، جریانشناسی سیاسی در ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۲۹.
- ↑ لطیفیپاکده، جریانشناسی حزب مؤتلفه اسلامی، ۱۳۹۰ش، ص۳۷.
- ↑ دارابی، جریانشناسی سیاسی ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۳۴.
- ↑ دارابی، جریانشناسی سیاسی ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۳۴.
- ↑ دارابی، جریانشناسی سیاسی ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۳۴.
- ↑ فوزی تویسرکانی، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۸۸.
- ↑ جعفریان، جریانها و سازمانهای مذهبی-سیاسی ایران (۱۳۲۰-۱۳۵۷ش)، ۱۳۹۰ش، ص۴۶۴؛ لطیفیپاکده، جریانشناسی حزب مؤتلفه اسلامی، ۱۳۹۰ش، ص۲۸.
- ↑ جعفریان، جریانها و سازمانهای مذهبی-سیاسی ایران (۱۳۲۰-۱۳۵۷ش)، ۱۳۹۰ش، ص۴۶۳.
- ↑ فوزی تویسرکانی، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۸۷.
- ↑ فوزی تویسرکانی، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۸۷.
- ↑ جعفریان، جریانها و سازمانهای مذهبی-سیاسی ایران (۱۳۲۰-۱۳۵۷ش)، ۱۳۹۰ش، ص۴۶۴.
- ↑ لطیفی پاکده، جریانشناسی حزب مؤتلفه اسلامی، ۱۳۹۰ش، ص۵۵، ۶۲، ۶۹، ۷۱، ۹۷، ۹۹.
- ↑ لطیفی پاکده، جریانشناسی حزب مؤتلفه اسلامی، ۱۳۹۰ش، ص۱۱۱-۱۱۳.
- ↑ لطیفی پاکده، جریانشناسی حزب مؤتلفه اسلامی، ۱۳۹۰ش، ص۱۱۹.
- ↑ لطیفی پاکده، جریانشناسی حزب مؤتلفه اسلامی، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۲.
- ↑ لطیفی پاکده، جریانشناسی حزب مؤتلفه اسلامی، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۳-۱۲۴.
- ↑ جعفریان، جریانها و سازمانهای مذهبی-سیاسی ایران (۱۳۲۰-۱۳۵۷ش)، ۱۳۹۰ش، ص۴۶۵.
- ↑ فوزی تویسرکانی، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۸۹؛ دارابی، جریانشناسی سیاسی ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۳۲.
- ↑ دارابی، جریانشناسی سیاسی ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۳۱.
- ↑ جعفریان، جریانها و سازمانهای مذهبی-سیاسی ایران (۱۳۲۰-۱۳۵۷ش)، ۱۳۹۰ش، ص۴۶۹.
- ↑ فوزی تویسرکانی، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۸۹؛ دارابی، جریانشناسی سیاسی ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۳۲.
- ↑ لطیفی پاکده، جریانشناسی حزب مؤتلفه اسلامی، ۱۳۹۰ش، ص۴۹.
- ↑ لطیفیپاکده، جریانشناسی حزب مؤتلفه اسلامی، ۱۳۹۰ش، ص۵۱.
- ↑ دارابی، جریانشناسی سیاسی ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۳۲.
- ↑ «نمایندگی ایران در کنفرانس احزاب شانگهای و بریکس با حزب مؤتلفه بوده است»، خبرگزاری مهر؛ «بیست و نهمین کنفرانس بینالمللی احزاب آسیایی در تهران برگزار شد»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ دارابی، جریانشناسی سیاسی ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۳۲.
- ↑ «از شکلگیری مؤتلفه تا حفظ آن»، هفتهنامه شما؛ «مؤتلفه اسلامی از هیئت تا حزب؛ چرا حزب بازار افول کرده است؟»، خبرگزاری تابناک.
منابع
- «از شکلگیری مؤتلفه تا حفظ آن، »، هفتهنامه شما، تاریخ درج مطلب: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۱۴ دی ۱۴۰۴ش.
- «بیست و نهمین کنفرانس بینالمللی احزاب آسیایی در تهران برگزار شد»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: بهمن ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۴ش
- دارابی، علی، جریانشناسی سیاسی در ایران، تهران، سازمان انتشارت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ هفتم، ۱۳۸۸ش.
- روحانی، سید حمید، نهضت امام خمینی، تهران، انتشارات راه امام، چاپ یازدهم، ۱۳۶۰ش.
- خسروپناه، عبدالحسین، جریان شناسی فکری ایران معاصر، قم ، تعلیم و تربیت اسلامی، ۱۳۸۹ش.
- جعفریان، رسول، جریانها و سازمانهای مذهبی-سیاسی ایران (۱۳۲۰-۱۳۵۷ش)، تهران، علم، چاپ سیزدهم، ۱۳۹۰ش.
- فوزی تویسرکانی، یحیی، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران(ج۱)، تهران، عروج، چاپ اول، ۱۳۸۴ش.
- لطیفی پاکده، لطفعلی، جریانشناسی حزب مؤتلفه اسلامی، قم، انتشارات زمزم هدایت، ۱۳۹۰ش.
- «نمایندگی ایران در کنفرانس احزاب شانگهای و بریکس با حزب مؤتلفه بوده است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۶ آبان ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۴ش.
- مدنی، جلال الدین، تاریخ سیاسی معاصر ایران، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۸ش.
- «موتلفه اسلامی از هیات تا حزب؛ چرا حزب بازار افول کرده است؟» ، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آذر ۱۴۰۳ش، تاریخ درج مطلب: ۱۴ دی ۱۴۰۴ش.