دارالفنون: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴۵: | خط ۴۵: | ||
* ''میلانی، عباس (۱۳۸۰). معمای هویدا. تهران: اختران. شابک: ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۱۴-۵۹-۰ | * ''میلانی، عباس (۱۳۸۰). معمای هویدا. تهران: اختران. شابک: ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۱۴-۵۹-۰ | ||
* نوری مجیری، مهرداد. «آموزش و پرورش ایران از قرن اول تا تأسیس دارالفنون». ''رشد آموزش تاریخ''، ش. ۴۹ (۱۳۹۱): ۲۹ تا ۳۵. | * نوری مجیری، مهرداد. «آموزش و پرورش ایران از قرن اول تا تأسیس دارالفنون». ''رشد آموزش تاریخ''، ش. ۴۹ (۱۳۹۱): ۲۹ تا ۳۵. | ||
{{پایان}} | |||
== پیوند به بیرون == | == پیوند به بیرون == | ||
نسخهٔ ۲۰ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۵
 | این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب در تاریخ ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ توسط کاربر:Shia برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شده است. اگر بیش از پنج روز از آخرین ویرایش مقاله میگذرد میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، شکیبایی کرده و تغییری در مقاله ایجاد نکنید. |
دارالفنون یکی از مدارس نظاممند در ایران بود که به جهت اولین بودن، باعث تحول در نظام آموزشی ایران شد. سنگ بنای این مدرسه را امیرکبیر در سال ۱۲۶۶ ه.ق چید و در سال ۱۲۶۸ به صورت رسمی بازگشایی شد.
رشته های تحصیلی در مدرسه عموما نظامی و فنی بود، اما بعدها رشته ادبیات نیز به آنها اضافه شد. مدرسه کم کم با افول مواجه شد و رشتهها به خاطر تاسیس دانشگاه در تهران، عموما تعطیل شدند و به همین خاطر، مدرسه از حالت دانشگاهی به دبیرستان تغییر کاربری داد و در نهایت نیز به موزه تبدیل شد.
تاریخچه
افتتاح
سنگ بنای مدرسه دارالفنون را امیرکبیر در سال ۱۲۶۶ ه.ق بنا نهاد.[۱][۲] فکر تأسیس این مدرسه پس از مراجعه امیرکبیر به روسیه و مشاهده مدارس فنی، صنعتی و نظامی آنجا بود. احتمالاً شنیدن خبر تأسیس دارالفنونی در ترکیه (۱۲۶۳ ه.ق) نیز، موجب رغبت بیشتر امیرکبیر برای تأسیس چنین مدرسه ای در ایران شدهاست.[۳]
این مدرسه در خیابان ناصر خسرو تهران به سال ۱۲۶۸ تأسیس شد. در این مدرسه، رشتههای پیادهنظام، سواره نظام، توپخانه، مهندسی، پزشکی، جراحی، داروسازی و معدن وجود دارد. در تمام رشتههای فوق، زبان فرانسه، علوم طبیعی، ریاضی، تاریخ و جغرافیا تدریس میشد.[۴] از جمله رشتههایی که بعدها به رشتههای مدرسه اضافه شد، رشته ادبیات بود که شامل ادبیات عربی و فارسی میشد. رشته طب نیز دیگر رشته اضافه شده و بحثبرانگیز این مدرسه بود.[۵]
به گزارش عباس میلانی، در زمان تاسیس، جمعی از روحانیون با چنین مدرسهای مخالفت ورزیدند. دلیل این مخالفت، از بین رفتن قدرت انحصاری روحانیون در زمینه آموزشی و قضایی بود.[۶]
دوره دوم تدریس
دوره اول محصلان مدرسه در سال ۱۲۷۴ فارغالتحصیل شدند. از این میان ۴۴ درصد در علوم نظامی، ۱۹ درصد در رشته ریاضی، ۱۵ درصد نیز در رشته طب تحصیل کردند و باقی در رشتههای فرعی از زیرشاخه ادبیات فارغالتحصیل شدند. در سال ۱۲۷۲، دور دوم مدرسه تدارک دیده شد؛ در این دوره مشکل تأمین اساتید برای مدرسه به وجود آمد. ناصرالدین شاه نیز کمکم با فعالیت مدرسه مخالفت پیدا کرد. برخی بر این باورند که مخالفت او، به جهت ترس از آگاهی مردم از امور بودهاست.[۷] اما برخی میرزا ملکم خان را عامل اصلی انزجار شاه از دارالفنون میدانند؛ چرا که او با بیان طرح جمهوریت و ارتباط آن با دارالفنون، سبب شد تا شاه نسبت به تحصیل دانشجویان دارالفنون در علوم غربی و حضورشان در فرنگ، بدبین بشود.[۸]
افول
بعد از چندین سال فعالیت مدرسه دارالفنون، این مجموعه با افول علمی مواجه بود، تا جایی که از این مدرسه با عنوان دبیرستانی معمولی یاد میشد.[۹] بر اساس گزارشها، افول روزافزون مدرسه، با تعطیلی رشتههای تحصیلی صورت میگرفت. در بین سالهای مرگ ناصرالدین شاه تا انقلاب مشروطه، مدرسه از لحاظ کمی و کیفی دچار انفعال بود. پس از انقلاب مشروطه و تأسیس دانشگاه تهران، بهطور کلی دارالفنون کارکرد دانشگاهی خود را از دست داد. در سالهای ۱۳۱۳ تا ۱۳۶۴ نیز مدرسه مجدد به عنوان یک دبیرستان فعالیت جدی خود را آغاز میکند و سعی میکند تا در بین مدارس برتر کشور قرار بگیرد که تا حدودی موفق بودهاست. امروزه این مدرسه به موزه تبدیل شدهاست.[۱۰]
افراد مرتبط با مدرسه
رئیسان
مدرسه به جهت درباری بودن، مستقیم زیر نظر شاه و دربار اداره میشد. مدیریت مدرسه بیشتر بر عهده معلمان اروپایی بود ولی ریاست آن به دست ایرانیها گزارش شدهاست.[۱۱] اولین رئیس مدرسه دارالفنون را میرزا محمدعلی خان شیرازی گزارش کردهاند. او وزیر خارجه وقت بود. پس از وی عزیزخان مکری که سرداری کل کشور را عهدهدار بود، این مسند را عهدهدار شد. رئیس بعدی مدرسه، رضاقلی هدایت بود. در سال ۱۲۷۴ ه.ق علیقلی میرزا اعتمادالسلطنه عهدهدار ریاست مدرسه شد. یکسال بعد، اعتمادالسلطنه به عنوان نخستین وزیر علوم منصوب شد.[۱۲]
معلمان
نخستین معلمان مدرسه را امیرکبیر از میان اساتید تحصیل کرده در خارج از کشور یا از معلمان اعزامی از کشورهای اروپایی انتخاب کرده و با آنها عقد قرارداد نمودهاست. معلمان انگلیسی، اتریشی، ایتالیایی، آلمانی و فرانسوی از اساتید اروپایی مدرسه بودند.[۱۳]
فارغ التحصیلان
در میان تاریخ، افراد مشهوری در مدرسه دارالفنون تحصیل کردهاند. از میان آنها میتوان به محمدحسین بهجت (شهریار)، محمد قریب، عباس اقبال آشتیانی، یدالله سحابی، فرهاد فخرالدینی، فریدون آدمیت و علیاکبرخان نفیسی اشاره کرد.[۱۴]
تأثیرات
تحول در نظام آموزشی ایران
نظام رسمی آموزش و پروش در ایران، با تأسیس مدرسه دارالفنون آغاز شد. این مدرسه نخستین مدرسه تأسیس شده به دست دولت بود و مستقیماً زیر نظر دولت اداره میشد. با وجود بهکارگیری معلمان اروپایی در این مدرسه، فرهنگ غربی در نظام آموزشی ایران رسوخ کرد.[۱۵] تأسیس چنین مدرسه ای در ایران توسط دولت، حامل پیامی بود. دولت لزوم اصلاحات فوری در نظام آموزشی را ضروری تشخیص داده بود که گام نخست در تحول آموزشی ایران به حساب میآمد. با این وجود بسیاری از مخالفان اروپایی شدن تحصیل در ایران، با ساخت چنین مدرسه ای موافق نبودند.[۱۶]
آشنایی با فرهنگ غرب
وجود مدرسه دارالفنون در شناخت فرهنگ غربی به شدت مؤثر واقع شد. در بین تحصیل و تدریس، موضوع تألیف و پژوهش در مدرسه نیز پیگیری شد و موجب ترجمه و تألیف آثاری در زمینه تحصیل و کتب درسی شد. دارالفنون به عنوان یک نهاد و بنیاد فرهنگی در ایران در سه محور اصلی تأثیرگذاری داشت؛ یکی پدیدار کردن عقلانیت گرایی در جامعه محصل ایران؛ دوم توزیع کتابهایی با موضوع آشنایی با تمدن غرب در سراسر ایران و سوم تأثیرگذاری بر درخواستهای مردم و مقدمه ای برای ایجاد مشروطیت در ایران.[۱۷]
پانویس
منابع
- آزاد، سمانه. «مدرسهای که موزه شد؛ این روزهای دارالفنون دیدن دارد». رشد معلم، ش. ۲۸۷ (۱۳۹۳): ۴۴ تا ۴۵.
- صفامنش، کامران. «تهران». در دایرةالمعارف بزرگ اسلامی. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۶۷.
- ظهیری، نرگس. «سیر تحول قوانین مجلس شورای ملی از دارالفنون تا تأسیس دانشگاه تهران». اسناد بهارستان، ش. ضمیمه پاییز (۱۳۹۰): ۲۲۵ تا ۲۳۴.
- محمودآبادی، مهدیه. «اصلاحات آموزشی از دارالفنون تا مدارس رشدیه - ۱۲۶۸ تا ۱۳۱۵ ه. ق». تاریخ پژوهی، ش. ۵۱ (۱۳۹۱): ۲۱ تا ۴۴.
- میلانی، عباس (۱۳۸۰). معمای هویدا. تهران: اختران. شابک: ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۱۴-۵۹-۰
- نوری مجیری، مهرداد. «آموزش و پرورش ایران از قرن اول تا تأسیس دارالفنون». رشد آموزش تاریخ، ش. ۴۹ (۱۳۹۱): ۲۹ تا ۳۵.
پیوند به بیرون
- ↑ نوری مجیری، «آموزش و پرورش ایران از قرن اول تا تأسیس دارالفنون»، رشد آموزش تاریخ، ص۳۵.
- ↑ صفامنش، «تهران»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ محمودآبادی، «اصلاحات آموزشی از دارالفنون تا مدارس رشدیه»، تاریخ پژوهی، ص۳۰-۳۱.
- ↑ نوری مجیری، «آموزش و پرورش ایران از قرن اول تا تأسیس دارالفنون»، رشد آموزش تاریخ، ص۳۵.
- ↑ محمودآبادی، «اصلاحات آموزشی از دارالفنون تا مدارس رشدیه»، تاریخ پژوهی، ص۳۴-۳۵.
- ↑ میلانی، معمای هویدا، ۴۹.
- ↑ محمودآبادی، «اصلاحات آموزشی از دارالفنون تا مدارس رشدیه»، تاریخ پژوهی، ص۳۵-۳۶.
- ↑ صفامنش، «تهران»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ ظهیری، «سیر تحول قوانین مجلس شورای ملی»، اسناد بهارستان، ص۲۲۷.
- ↑ آزاد، «مدرسه ای که موزه شد»، رشد معلم، ص۴۴-۴۵.
- ↑ محمودآبادی، «اصلاحات آموزشی از دارالفنون تا مدارس رشدیه»، تاریخ پژوهی، ص۳۵.
- ↑ نوری مجیری، «آموزش و پرورش ایران از قرن اول تا تأسیس دارالفنون»، رشد آموزش تاریخ، ص۳۵.
- ↑ محمودآبادی، «اصلاحات آموزشی از دارالفنون تا مدارس رشدیه»، تاریخ پژوهی، ص۳۳-۳۷.
- ↑ آزاد، «مدرسه ای که موزه شد»، رشد معلم، ص۴۴-۴۵.
- ↑ نوری مجیری، «آموزش و پرورش ایران از قرن اول تا تأسیس دارالفنون»، رشد آموزش تاریخ، ص۳۵.
- ↑ محمودآبادی، «اصلاحات آموزشی از دارالفنون تا مدارس رشدیه»، تاریخ پژوهی، ص۳۲-۳۳.
- ↑ محمودآبادی، «اصلاحات آموزشی از دارالفنون تا مدارس رشدیه»، تاریخ پژوهی، ص۳۷-۳۸.