سید محمدباقر موحد ابطحی

سید محمدباقر ابطحی

اطلاعات فردی
نام کامل	سید محمدباقر ابطحی اصفهانی
تاریخ تولد	۲ اسفند سال ۱۳۰۶ش
زادگاه	اصفهان
محل زندگی	اصفهان، قم
تاریخ وفات	۱۶ بهمن سال ۱۳۹۲ش
محل دفن	حرم حضرت معصومه(س)
شهر وفات	قم
خویشاوندان سرشناس	سید مرتضی ابطحی، سید محمدتقی موسوی احمدآبادی
اطلاعات علمی
استادان	بروجردی، امام خمینی، خویی، سید محمد حجت کوه‌کمری، سید احمد خوانساری
محل تحصیل	اصفهان، نجف اشرف، قم
تألیفات	المدخل الی تفسیر الموضوعی للقرآن الکریم(۱۰جلد)، الصحيفة العلوية الجامعة

سید محمدباقر موحد ابطحی (۱۳۰۶–۱۳۹۲ش)، فقیه، محدث، مفسر و محقق شیعه. او در اصفهان زاده شد و پس از مقدمات فقه و اصول در این شهر نزد استادانی چون حاج آقا رحیم ارباب، به قم رفت و از درس حجت کوه‌کمری، بروجردی و خوانساری بهره برد. او در ۱۳۷۰ق راهی نجف شد و شاگرد سید عبدالهادی شیرازی و سید ابوالقاسم خویی گردید؛ سپس به‌دلیل بیماری به قم بازگشت و پس از تکمیل تحصیلات و رسیدن به درجهٔ اجتهاد، به تدریس سطوح عالی و خارج فقه و اصول در قم پرداخت.

موحد ابطحی آثار تصحیحی و تحقیقی متعددی از خود به‌جای گذاشت؛ ازجمله تصحیح تفسیر منسوب به امام عسکری(ع)، صحیفة الامام الرضا(ع) و المزار شهید اول، و تألیف الصحيفة العلوية الجامعة و المدخل الی التفسیر الموضوعی للقرآن الکریم در ۱۰ جلد.

او فعالیت‌های تبلیغی و عمرانی در مناطقی از ایران داشت. برای مقابله با بهائیت در مناطق فارس (اقلید، آباده) مبلغ اعزام کرد. برق‌رسانی به روستاها، جاده‌سازی و احیای امامزادگان در مشهد اردهال، تأسیس بیمارستان ولی‌عصر، هنرستان، درمانگاه و مسجد در اقلید، و نیز تأسیس مدرسهٔ امام مهدی(ع) برای تحقیق و تصحیح کتاب‌های شیعی در قم از اقدامات اوست.

معرفی و زندگی‌نامه علمی

سید محمدباقر ابطحی در سال ۱۳۴۶ قمری (۲ اسفند ۱۳۰۶ شمسی) در اصفهان به دنیا آمد. پدرش، سید مرتضی موحد ابطحی، از علمای اصفهان و جد مادری‌اش سید محمدتقی موسوی احمدآبادی، نویسنده کتاب مکیال المکارم بود. سید محمدباقر تحصیلات مقدماتی فقه و اصول را در حوزه علمیه صدر اصفهان، نزد پدرش و استادانی چون حاج آقا رحیم ارباب و حاج شیخ محمود مفید فرا گرفت.‌ او منطق، علوم طبیعی و ریاضی، بخش‌هایی از کتاب «اسفار» و نیز طب (شرح نفیسی، اسباب و قانون ابوعلی سینا) را آموخت و مدتی نیز زیر نظر حکیم میرزا ابوالقاسم گوگردی به طبابت پرداخت.

ابطحی قبل از بیست سالگی به قم مهاجرت کرد و در درس سید محمد حجت کوه‌کمری، سید حسین بروجردی و سید احمد خوانساری شرکت کرد. او در سال ۱۳۷۰ قمری، راهی نجف اشرف شد و در زمره شاگردان سید عبدالهادی شیرازی و خویی قرار گرفت. وی پس از مدتی به‌دلیل بیماری، دوباره به قم بازگشت و فقه، اصول، رجال، حدیث و تفسیر را نزد فقیهانی چون بروجردی و امام خمینی، و فلسفه را نزد علامه طباطبایی فرا گرفت. او پس از رسیدن به مقام اجتهاد به تدریس سطوح عالی و خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم پرداخت.

آثار

سید محمدباقر ابطحی بسیاری از آثار حدیثی و تفسیری را تصحیح و تحقیق کرده است. از جمله این آثار عبارت‌اند از: التفسیر المنسوب الی الامام العسکری(ع)، صحیفة الامام الرضا(ع)، الامامة و التبصرة من الحیرة اثر علی بن بابویه قمی، کتاب المزار تألیف شهید اول، مکیال المکارم اثر سید محمدتقی موسوی اصفهانی. النوادر تألیف احمد بن محمد اشعری قمی، و نُزهة الناظر و تنبیه الخاطر از حسین بن محمد حلوانی. او علاوه بر تصحیح و تحقیق، کتاب‌هایی را تألیف کرده است، آثاری چون الصحيفة العلوية الجامعة و المدخل الی تفسیر الموضوعی للقرآن الکریم در ده جلد.

فعالیت‌های تبلیغی و عام المنفعه

موحد ابطحی علاوه بر فعالیت‌های علمی، خدمات تبلیغی، اجتماعی و عمرانی نیز در مناطقی از اصفهان و فارس داشته است. او برای مبارزه با بهائیت که در مناطقی از استان فارس ازجمله اقلید و آباده ترویج داشت به امر ارشاد و اعزام مبلغ پرداخت و در زمینه رفع شبهات و خنثی کردن تبلیغات آنان اهتمام ورزید.

او به فعالیت‌های اجتماعی نیز اشتغال داشت؛ ازجمله: رساندن برق به روستاها، ایجاد کارگاه‌های قالی‌بافی برای زنان روستایی، کشیدن جاده، احیای بقعه‌های امامزادگان و ... در منطقه مشهد اردهال کاشان، انجام اقدامات گسترده‌ای در زمینه‌های عمرانی، فرهنگی، مذهبی و درمانی -مثل تأسیس بیمارستان ولی عصر(عج)، هنرستان، درمانگاه و مسجد- در شهر اقلید فارس، و تأسیس مدرسه امام مهدی(ع) را برای تحقیق و تصحیح کتاب‌های شیعی در قم.

وفات

سید محمدباقر ابطحی پس از یک دوره بیماری، روز جمعه ۱۶ بهمن ۱۳۹۲ش در بیمارستانی در تهران درگذشت و پس از اقامه نماز میت توسط آیت‌الله حسین وحید خراسانی، در حرم حضرت معصومه(ع) به خاک سپرده شد.