توقیت ظهور
| نشانههای ظهور | |
توقیت ظهور یا تعیین زمان ظهور، به معنای تعیین زمان مشخصی برای ظهور امام مهدی(عج)، مانند تعیین سال، ماه، روز یا ساعت ظهور است. در روایات شیعه، از تعیین زمان ظهور نهی شده و کسانی که برای آن وقت تعیین میکنند، دروغگو معرفی شدهاند. بر اساس این روایات، زمان ظهور از امور غیبی است و علم آن نزد خداوند است.
جایگاه توقیت در معارف شیعه
توقیت ظهور به معنای مشخصکردن زمانی دقیق مانند ساعت، روز، ماه یا سال برای ظهور حضرت مهدی(عج) امام دوازدهم شیعیان است.[۱]
در منابع روایی شیعه، روایاتی درباره نامعلوم بودن زمان ظهور، نهی از تعیین وقت و دروغگو بودن وقتگذاران نقل شده است.[۲] شیخ طوسی با استناد به این روایات، زمان ظهور را نامعلوم دانسته و تصریح کرده است که انسانها از زمان آن آگاهی ندارند.[۳] برخی نیز پرهیز از تعیین زمان ظهور و تکذیب وقتگذاران را از وظایف شیعیان در دوران غیبت دانستهاند.[۴]
در شماری از روایات، زمان ظهور از امور غیبی دانسته شده و علم به آن به خداوند اختصاص دارد.[۵] در برخی از این روایات، ظهور امام مهدی(عج) به ساعت (قیامت) تشبیه شده که کسی جز خدا از زمان آن آگاهی ندارد.[۶]
حکمت نهی از توقیت
برخی پژوهشگران با استناد به روایات،[۷] حفظ امید و آمادگی مؤمنان را از حکمتهای نامعلوم بودن زمان ظهور دانستهاند. بر این اساس، تعیین زمانی مشخص و تحقق نیافتن ظهور در آن زمان میتواند موجب ناامیدی یا تردید برخی افراد درباره آموزه مهدویت شود.[۸]
برخی عالمان نیز این مسئله را با بداء مرتبط دانستهاند. بر اساس این دیدگاه، ممکن است زمان تحقق برخی امور، بر اساس مصلحت الهی تغییر کند؛ ازاینرو، تعیین زمان ظهور و تحقق نیافتن آن در زمان اعلامشده میتواند زمینه شک و تردید را فراهم کند.[۹] همچنین حفظ زمان ظهور از افشای عمومی، در برخی منابع بهعنوان یکی از حکمتهای نامعلوم بودن آن مطرح شده است.[۱۰]
توقیت و روایات مربوط به زمان ظهور
در برخی روایات مهدوی، زمان وقوع رخدادهایی مانند خروج سفیانی و صیحه آسمانی و نیز روز جمعه یا عاشورا ذکر شده است. گاه این روایات بهعنوان نوعی تعیین وقت برای ظهور تلقی شدهاند.[۱۱] در مقابل، برخی عالمان این برداشت را نپذیرفته و میان تعیین زمان ظهور و بیان زمان یا ویژگی رخدادهای مرتبط با ظهور تفاوت گذاشتهاند. بر اساس این دیدگاه، ذکر زمان برخی نشانهها یا رخدادهای ظهور به معنای تعیین تاریخ مشخص برای ظهور نیست.[۱۲]
نمونههایی از توقیت
بر اساس گزارشها، توقیت ظهور گاه در قالب تطبیق نشانههای ظهور بر اشخاص، حکومتها یا حوادث معاصر مطرح شده است. به گفته رسول جعفریان، در برخی آثار علامه مجلسی،[۱۳] شماری از نشانههای ظهور بر دولت صفوی تطبیق شده است. سید محمد میرلوحی، از معاصران مجلسی این نوع تطبیق را نقد کرده و آن را از مصادیق توقیت دانسته است.[۱۴]
همچنین، سخنی به محمدتقی بهجت مبنی بر بشارت به پیرمردها برای درک ظهور نسبت داده شده[۱۵] و بهعنوان نمونهای از توقیت مطرح شده است؛ البته دفتر وی این انتساب را تکذیب کرده است.[۱۶]
در مستند «ظهور بسیار نزدیک است» که در سال ۱۳۸۹ش تولید شد، برخی نشانههای روایی بر حوادث و شخصیتهای سیاسی وقت تطبیق داده شد و ظهور امام مهدی(عج) نزدیک دانسته شد.[۱۷] این مستند با واکنش مراجع تقلید[۱۸] و مراکز تخصصی مهدویت[۱۹] روبهرو شد.
پانویس
- ↑ سلیمیان، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی(عج)...»، ص۱۷۴.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۶۸؛ ابنبابویه، الإمامة و التبصرة من الحیرة، ۱۴۰۴ق، ص۹۵؛ نعمانی، الغیبة، ۱۳۹۷ق، ص۲۸۹؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۸۳.
- ↑ طوسی، الغیبة، ۱۴۱۱ق، ص۴۲۵.
- ↑ اصفهانی، مکیال المکارم، ۱۴۲۸ق، ج۲، ص۳۸۷.
- ↑ حلی، مختصر البصائر، ۱۴۲۱ق، ص۴۳۴؛ شیخ حر عاملی، إثبات الهداة، ۱۴۲۵ق، ج۵، ص۲۶۱؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۳، ص۳.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۳۱.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۶۹؛ نعمانی، الغیبة، ۱۳۹۷ق، ص۲۹۶.
- ↑ گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور(توقیت)»، ص۵۷.
- ↑ اصفهانی، مکیال المکارم، ۱۴۲۸ق، ج۲، ص۳۹۰-۳۹۱.
- ↑ اصفهانی، مکیال المکارم، ۱۴۲۸ق، ج۲، ص۳۷۵.
- ↑ سلیمیان، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی(عج)...»، ص۱۸۱.
- ↑ سلیمیان، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی(عج)...»، ص۱۸۲.
- ↑ مجلسی، کتاب رجعت، ص۵۳-۶۴؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۲، ص۲۴۳.
- ↑ جعفریان، «نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان علیه السلام»، ص۷۴۸.
- ↑ «دربارهی سخنان آیتالله بهجت و ناصری پیرامون ظهور»، سایت انصاف نیوز.
- ↑ «مطلب هشتم: تعیین وقت ظهور؛ بررسی برخی از شایعات منتسب به آیت الله بهجت قدسسره»، سایت دفتر آیه الله بهجت.
- ↑ «همه چیز درباره مستندی به نام ظهور بسیار نزدیک است»، سایت پرسمان.
- ↑ «پاسخ آیت الله مکارم شیرازی...»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه؛ «نظر علما در مورد مستند ظهور بسیار نزدیک است»، سایت مؤسسه فرهنگی دارالصادق.
- ↑ «انتقاد مدیر مرکز تخصصی مهدویت از یک مستند جنجالی»، خبرگزاری فارس.
منابع
- ابنبابویه، علی بن حسین، الإمامة و التبصرة من الحیرة، مصحح: مدرسه امام مهدی علیه السلام، قم، مدرسة الإمام المهدی عجّل الله تعالی فرجه الشریف، ۱۴۰۴ق.
- اصفهانی، محمدتقی، مکیال المکارم فی فوائد الدعاء للقائم، قم، مؤسسة الإمام المهدی (علیه السلام)، ۱۴۲۸ق.
- جعفریان، رسول، «نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان علیه السلام (نمونه های تاریخی) به ضمیمه رساله شرح حدیث دولتنا فی آخرالزمان»، پیام بهارستان، سال سوم - شماره۱۱، بهار ۱۳۹۰ش.
- حلی، حسن بن سلیمان، مختصر البصائر، مصحح: مظفر، مشتاق، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۲۱ق.
- سلیمیان، خدامرد، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی(عج) و کارکرد آن در تعیین مصداق»، جامعه مهدوی، شماره ۱۱، بهار وتابستان ۱۴۰۴ش.
- شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، بیروت، اعلمی، ۱۴۲۵ق.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، مصحح: علی اکبر غفاری، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۵ق.
- طوسی، محمد بن الحسن، کتاب الغیبة للحجة، مصحح: تهرانی، عباد الله و ناصح، علی احمد، قم، دار المعارف الإسلامیة، ۱۴۱۱ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، مصحح: غفاری علی اکبر و آخوندی، محمد، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
- گودرزی، مجتبی، «تعیین وقت برای ظهور(توقیت)»، همایش بین المللی دکترین مهدویت، مهدویت و چالش ها(ج۱)، ۱۳۹۸ش.
- مجلسی، محمد باقر، کتاب رجعت، تحقیق: سید حسن موسوی، قم، دلیل ما، ۱۳۸۶ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار الجامعة لدرر الاخبار الائمة الاطهار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، مصحح: علی اکبرغفاری، تهران، نشر صدوق، ۱۳۹۷ق.
- «دربارهی سخنان آیتالله بهجت و ناصری پیرامون ظهور»، سایت انصاف نیوز، تاریخ درج خبر: ۶شهریور ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید:۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «مطلب هشتم: تعیین وقت ظهور؛ بررسی برخی از شایعات منتسب به آیت الله بهجت قدسسره»، سایت دفتر آیه الله بهجت، تاریخ درج خبر: ۱۵ آبان ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید:۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «همه چیز درباره مستندی به نام ظهور بسیار نزدیک است»، سایت پرسمان، تاریخ درج خبر: ۲۳ فروردین ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید:۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «پاسخ آیت الله مکارم شیرازی به سؤالاتی پیرامون مستند ظهور نزدیک است»، خبرگزاری حوزه، تاریخ درج خبر: ۳۰ فروردین ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید:۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «نظر علما در مورد مستند ظهور بسیار نزدیک است»، سایت مؤسسه فرهنگی دارالصادق، تاریخ بازدید:۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «انتقاد مدیر مرکز تخصصی مهدویت از یک مستند جنجالی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج خبر: ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید:۷ شهریور ۱۴۰۵ش.