تعیین زمان ظهور
تعیین زمان ظهور یا توقیت ظهور، به معنای مشخص کردن وقتی دقیق برای قیام امام مهدی(عج) است. این مطلب از اسرار الهی شمرده شده و در آموزههای شیعه، نفی شده است. از جمله حکمتها و آثار مخفی بودن زمان ظهور، سنجش صبر مؤمنان، حفظ امید و آمادگی دائمی، و جلوگیری از شک و تردید ناشی از تغییر احتمالی زمان بر اثر رفتار مردم (بداء) بیان شده است. همچنین بیان علائم ظهور یا اوصافی نظیر روز جمعه و عاشورا، تعیین تاریخ تقویمی نیست؛ بلکه بیان نشانهها برای ایجاد آمادگی است و اهلبیت(ع) هیچگاه برای ظهور وقتی تعیین نکردهاند.
تعریف و جایگاه آن در معارف دینی
تعیین زمان ظهور یا توقیت، به معنای مشخص کردن زمان دقیق (ساعت، روز، ماه یا سال) برای قیام و ظهور حضرت مهدی(عج) است.[۱] در آموزههای اعتقادی شیعه، تعیین زمان برای ظهور به شدت نهی شده[۲] و کسانی که برای ظهور زمان تعیین میکنند(وَقّاتون)، دروغگو خوانده شدهاند.[۳]
در منابع روایی شیعه، علم به زمان ظهور از سنخ علم غیب الهی دانسته شده است.[۴] همچنین نقل شده است که ظهور امام زمان(عج) همانند ساعت (قیامت) است که جز خداوند کسی از زمان آن آگاه نیست.[۵]
حکمت و آثار مخفی بودن زمان ظهور
برخی از پژوهشگران با توجه به محتوای برخی از روایات، حکمتهایی نظیر امتحان مردم برای سنجش صبر و استقامت مؤمنان در دوران غیبت، خالصسازی مؤمنان از منافقان را از حکمتهای مخفی بودن وقت ظهور دانستهاند.[۶]
همچنین برخی دیگر از عالمان بر این باورند که علم به وقت ظهور از اسرار الهی میباشد و به همین جهت خداوند مردم را از آن آگاه نساخته است؛[۷] زیرا زمان ظهور، قابل تغییر است و میتواند بر اساس مصلحت الهی و رفتار مردم، زودتر یا دیرتر اتفاق بیفتد(پدیده بَداء). از اینرو، اگر وقت مشخصی تعیین میشد و سپس تغییر میکرد، در ایمان مؤمنان شک و تردید به وجود میآمد.[۸] همچنین گفته شده است که در صورت اعلام زمان ظهور، مؤمنین قادر به کتمان آن نبوده و آن را افشا مینمودند.[۹] از دیگر آثاری که برای مخفی بودن زمان ظهور برشمرده شده این است که مؤمنان و منتظران، در هر لحظه آماده ظهور باشند و ناامید نشوند.[۱۰]
نشانههای ظهور در برابر توقیت
گفته شده است که برخی روایاتی که در آنها به زمانهای خاصی اشاره شده (مانند خروج سفیانی، صیحه آسمانی، روز جمعه و یا روز عاشورا)، به نوعی تعیین وقت ظهور میباشد.[۱۱] اما در پاسخ گفتهاند این موارد نشانههای قیام حضرت مهدی(عج) است که پس از ظهور واقع میشود و اهلبیت(ع) هیچگاه برای ظهور، زمانی مشخص نکردهاند.[۱۲]
پانویس
- ↑ سلیمیان، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی(عج)...»، ص۱۷۴.
- ↑ نعمانی، الغيبة، ۱۳۹۷ق، ص۲۸۹؛ طوسى، الغيبة، ۱۴۱۱ق، ص۴۲۶؛ خصيبى، الهداية الكبرى، ۱۴۱۹ق، ص۳۹۲-۳۹۳.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۶۸؛ ابنبابويه، الإمامة و التبصرة من الحيرة، ۱۴۰۴ق، ص۹۵؛ شیخ صدوق، كمال الدين و تمام النعمة، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۸۳.
- ↑ حلى، مختصر البصائر، ۱۴۲۱ق، ص۴۳۴؛ شيخ حر عاملى، إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، ۱۴۲۵ق، ج۵، ص۲۶۱؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۳، ص۳.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۳۱؛ استرآبادى، تأويل الآيات الظاهرة، ۱۴۰۹ق، ص۳۰۱.
- ↑ نعیم قاسم، «توقیت الظهور»، ص۴-۵؛ اصفهانی، مکیال المکارم، ۱۴۲۸ق، ج۲، ص۳۸۷؛ گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور(توقیت)»، ص۱۱۲-۱۱۳.
- ↑ اصفهانی، مکیال المکارم، ۱۴۲۸ق، ج۲، ص۳۷۵.
- ↑ اصفهانی، مکیال المکارم، ۱۴۲۸ق، ج۲، ص۳۹۰-۳۹۱.
- ↑ اصفهانی، مکیال المکارم، ۱۴۲۸ق، ج۲، ص۳۷۵.
- ↑ اصفهانی، مکیال المکارم، ۱۴۲۸ق، ج۲، ص۳۸۶؛ گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور(توقیت)»، ص۱۱۲.
- ↑ سلیمیان، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی(عج)...»، ص۱۸۱.
- ↑ سلیمیان، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی(عج)...»، ص۱۸۲.
منابع
- ابنبابويه، على بن حسين، الإمامة و التبصرة من الحيرة، مصحح: مدرسه امام مهدى عليه السلام، قم، مدرسة الإمام المهدى عجّل الله تعالى فرجه الشريف، ۱۴۰۴ق.
- استرآبادى، على، تأويل الآيات الظاهرة في فضائل العترة الطاهرة، مصحح: استاد ولى، حسين، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۰۹ق.
- اصفهانی، محمدتقی، مکیال المکارم في فوائد الدعاء للقائم، قم، مؤسسة الإمام المهدي (علیه السلام)، ۱۴۲۸ق.
- حلى، حسن بن سليمان بن محمد، مختصر البصائر، مصحح: مظفر، مشتاق، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۲۱ق.
- خصيبى، حسين بن حمدان، الهداية الكبرى، بیروت، البلاغ، ۱۴۱۹ق.
- سلیمیان، خدامرد، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی(عج) و کارکرد آن در تعیین مصداق»، جامعه مهدوی، شماره ۱۱، بهار وتابستان ۱۴۰۴ش.
- شيخ حر عاملى، محمد بن حسن، إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، بیروت، اعلمى، ۱۴۲۵ق.
- شیخ صدوق، محمد بن على، كمال الدين و تمام النعمة، مصحح: علی اکبر غفارى، تهران، اسلاميه، ۱۳۹۵ق.
- طوسى، محمد بن الحسن، كتاب الغيبة للحجة، مصحح: تهرانى، عباد الله و ناصح، على احمد، قم، دار المعارف الإسلامية، ۱۴۱۱ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
- گودرزی، مجتبی، «تعیین وقت برای ظهور(توقیت)»، همایش بین المللی دکترین مهدویت، مهدویت و چالش ها(ج۱)، ۱۳۹۸ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار الجامعة لدرر الاخبار الائمة الاطهار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- نعمانی، محمد بن ابراهيم، الغيبة، مصحح: علی اکبرغفارى، تهران، نشر صدوق، ۱۳۹۷ق.
- نعیم قاسم، «توقیت الظهور»، شماره ۱۴۹، شباط ۲۰۰۴م.