تبرج
تَبَرُّج خودنمایی و آشکار کردن زینتهای زنانه در انظار عمومی است.[۱] در آیه ۳۳ سوره احزاب، همسران پیامبر(ص) از خودنمایی مانند دوران جاهلیت و آشکار کردن زینتهای خود برای افراد نامحرم نهی شدهاند. مفسران ذیل آیه تأکید کردهاند که حکم تبرّج شامل همه زنان است و منحصر کردن آن به زنان پیامبر ناصحیح است.[۲] همچنین براساس دیگر آیات قرآنی، به ویژه آیه ۳۵ سوره احزاب که خطاب به مردان و زنان مؤمن است، مردان نیز ملزم به رعایت حدود شرعی هستند و مفهوم تبرّج صرفاً به زنان محدود نمیشود.[۳]
در قرآن نمونههایی از تبرّج زنان ذکر شده است، از جمله سخنگفتن تحریکآمیز[۴] و نمایانساختن زیورهایی که پوشیده است یا کوبیدن پا بر زمین هنگام راه رفتن به قصد جلبتوجه.[۵] احادیث نیز به مصادیق دیگری از تبرّج اشاره کرده و بر نهی از آنها تأکید دارند؛ مانند پوشیدن لباسهای بدننما، شباهت به مردان و استعمال بیش از حد بوی خوش که موجب جلب توجه مردان میشود. روایتهای معروفی از قَتاده، مجاهد و مُقاتل تبرّج در جاهلیت را به قصد دلربایی از مردان تفسیر کردهاند.[۶]
فقیهان براساس آیات و احادیث، تبرّج را حرام شمردهاند و آن را هرگونه عملی که زن برای خودنمایی، جلوهگری یا جلب توجه مردان بیگانه انجام دهد، دانستهاند.[۷] این مفهوم تنها به پوشش ظاهری محدود نیست، بلکه شامل رفتار و منش غیرمتین نیز میشود و معنایی فراتر از حجاب و ستر دارد. با این حال، رعایت حدود حجاب صرفاً از نفی تبرّج به دست نمیآید و احتراز از تبرّج، هرچند از نظر اخلاقی ممدوح و گاهی ضروری است، به تنهایی موجب استغنای زنان مسلمان از حجاب نمیشود.
پانویس
- ↑ ابندرید، جمهرة اللغة، ۱۹۸۸م، ج۱، ص۲۶۵؛ فراهیدی، کتاب العین، ۱۴۰۵ق، ذیل «برج».
- ↑ ابنکثیر، تفسیر القرآن، داراحیاء التراث العربی، ج۳، ص۷۹۶؛ قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ۱۳۸۷ق، ج۷، ص۱۷۹.
- ↑ طباطبائی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۶، ص۳۱۳.
- ↑ سوره احزاب، آیه ۳۲.
- ↑ سوره نور، آیه ۳۱.
- ↑ ابنکثیر، تفسیر القرآن، داراحیاء التراث العربی، ج۳، ص۷۹۷.
- ↑ مصطفوی، التحقیق، ۱۴۱۶ق، ذیل «برج»؛ زحیلی، الفقه الاسلامی، ۱۴۱۸ق، ج۹، ص۶۸۵۲.
منابع
- ابندرید، محمد بن الحسن، جمهرة اللغة، تصحیح رمزی منیر بعلبکی، بیروت، بینا، ۱۹۸۸م.
- ابنفارس، احمد، معجم مقاییس اللغة، مصحح عبدالسلام محمد هارون، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴ق.
- ابنکثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیرالقرآن العظیم، مصحح علی شیری، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تصحیح محمد سید کیلانی، تهران، مرتضوی، ۱۳۳۲ش.
- زحیلی، وهبه، الفقه الاسلامی وادلّته، دمشق، دار الفکر، ۱۴۱۸ق.
- طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر نشر اسلامی، ۱۴۱۷ق.
- فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، تصحیح مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی، قم، دار الهجرة، ۱۴۰۵ق.
- قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، قاهره، بینا، ۱۳۸۷ق.
- مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۴۱۶ق.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دانشنامه جهان اسلام