مقاله نامزد خوبیدگی
شناسه ارزیابی نشده

کامل الزیارات (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
کامل الزیارات
کامل الزیارات.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: ابن قولویه قمی (متوفای ۳۶۷ق)
موضوع: زیارت
سبک: روایی
زبان: عربی
مجموعه: ۱ جلد

کامِلُ الزّیارات کتابی با موضوع زیارت، تالیف ابن قولویه قمی متوفای ۳۶۷ق، محدث و عالم نامدار شیعه. این کتاب از فضیلت و چگونگی زیارت پیامبر اکرم(ص)، اهل بیت و امامزادگان و مؤمنان سخن می‌گوید و مجموعه روایاتی را از اهل بیت(ع)در این باره نقل می‌کند. کامل الزیارات از مهمترین و معتبرترین منابع روایی و دعایی شیعه است که علما و فقهای شیعه پیوسته به آن مراجعه کرده‌اند. این اثر را «الزیارات»، «جامع الزیارات» و «کامل الزیارة» نیز خوانده‌اند و به زبان فارسی ترجمه شده است.

مؤلف کتاب

نوشتار اصلی: ابن قولویه قمی

جعفر بن محمد معروف به ابن قولویه (متوفای ۳۶۷ ق) از راویان برجسته شیعه در قرن چهارم هجری است. وی از بهترین شاگردان محمد بن یعقوب کلینی و از برجسته‌ترین مشایخ شیخ مفید به شمار میآید. ابن قولویه از فقهای صاحب فتوا و کسی است که نظراتش میانگین آرای اهل حدیث و مکتب متکلمان بوده است. ابن قولویه دارای تألیفات فراوانی است که کتاب کامل الزیارات مهم‌ترین آن‌ها است.

نام‌های کتاب

نجاشی از این کتاب با عنوان «الزیارات»[۱] و شیخ طوسی با عنوان «جامع الزیارات» یاد کرده است[۲] ولی مشهورترین نام آن «کامل الزیارة» است،[۳] اگر چه به آن «کتاب المزار» نیز گفته‌اند.[۴]

انگیزه نگارش

ابن قولویه انگیزه خود را برای نوشتن این کتاب، تقرب به درگاه الهی و پیامبر اکرم(ص) و امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) و ائمه معصومین(ع) و نشر زیارت آنان در میان برادران مؤمنن بیان کرده و تلاش کرده تا با نشر معارف اهل بیت(ع) و نقل ثواب زیارت آن بزرگواران، به جمیع اهل ایمان، هدیه‌ای تقدیم کرده باشد.[۵]

ارزش و جایگاه کتاب

کامل الزیارات از مهمترین منابع روایی شیعه و یکی از معتبرترین مراجع کتابهای روایی و دعا در شیعه است که در طول هزار سال که از زمان نگارش آن میگذرد پیوسته مورد توجه علما و فقهای شیعه واقع شده و روایات آن در منابع مهم روایی شیعه نقل شده و به آنها استناد شده است.

علامه مجلسی می‌گوید: «کتاب کامل الزیارات از اصول معتبر و مشهور میان فقهای شیعه است».[۶]

توثیق راویان نام‌برده در کتاب

از ویژگی‌های کتاب این است که ابن قولویه همه راویان را توثیق کرده است و بنا به ادعای خودش احادیث این کتاب را از معتبرترین منابع و با صحیح‌ترین سندها نقل کرده و حتی یک حدیث نادر و ضعیف هم انتخاب نکرده است.

این به دانشمندان شیعه کمک می‌کند تا آن دسته از راویانی که در کتاب‌های رجالی نامی از آن‌ها برده نشده و فقط در سلسله سندهایکامل الزیارات آمده، اعتماد کنند.[۷]

با توجه به اعتبار حدیثی کتاب به‌ویژه اینکه از منابع و اصول معتبر حدیثی اصحاب ائمه(ع)نقل شده است، یکی از منابع دست اول حدیث برای مؤلفان و محدثان متأخر به شمار می‌رود، به طوری که منبعی برای کتاب التهذیب شیخ طوسی است. این کتاب یکی از معتبرترین مراجع کتب دعا و زیارات متأخران مانند مفاتیح الجنان اثر شیخ عباس قمی است.[نیازمند منبع]

محتوای کتاب

ابن قولویه در این کتاب ابعاد مختلف مسئله زیارت اعم از ثواب، فضیلت، اعتبار، مشروعیت و کیفیت آن را بررسی کرده است. پاسخ به شبهات و اشکالات مطرح‌شده از طرف مخالفان زیارت از دیگر مضامین کتاب است. این کتاب روایات مستند و معتبری در جواز زیارت پیامبر و ائمه(ع)و حتی قبور مؤمنان را دربردارد.

بخش قابل توجه کتاب، به موضوع امام حسین(ع) و ثواب و کیفیت زیارت آن حضرت اختصاص یافته و مؤلف از موضوعاتی چون پیشگویی واقعه عاشورا، آگاهی فرشتگان از آن و عزاداری موجودات برای آن حضرت سخن گفته است. از این رو،کتاب کامل الزیارات منبعی کهن برای دستیابی به زندگانی آن امام نیز به شمار می‌رود.

عناوین فصل‌ها

کتاب کامل الزیارات شامل ۸۴۳ حدیث است که در ۱۰۸ باب آمده‌ و دارای عناوینی است که عبارتند از:

  1. ثواب زیارت حضرت رسول اکرم(ص).
  2. آداب و ثواب زیارت امیر مؤمنان(ع).
  3. آداب و ثواب زیارت امام حسن(ع).
  4. ثواب گریه و اقامه عزا بر امام حسین(ع) و چگونگی نماز و زیارت در حرم ایشان.
  5. شیوه زیارت حرم امام کاظم(ع) و امام جواد(ع).
  6. شیوه زیارت سائر ائمه اطهار(ع).
  7. زیارت مؤمنین.
  8. زیارت امامزادگان.[۸][۹]
تصویر ترجمه کتاب توسط سید محمدجواد ذهنی تهرانی

نسخه‌ها و چاپ‌ها

  1. نسخه‌ای در کتابخانه کاشف الغطاء در نجف اشرف.
  2. نسخه‌ای در کتابخانه آیت‌الله خوانساری.
  3. نسخه‌ای در کتابخانه سید حسن صدر، صاحب کتاب تأسیس الشیعه.

کتاب کامل الزیارات بارها چاپ شده که یکی از آن‌ها در سال ۱۳۵۶ق با مقدمه علامه امینی انتشار یافته است.[۱۰]

ترجمه‌ها

این کتاب دارای ترجمه‌هایی به فارسی است که یکی از ترجمه‌ها توسط سید محمدجواد ذهنی تهرانی انجام گرفته است. این کتاب به انگلیسی نیز ترجمه شده است.[۱۱]

پیوند به بیرون

آشنایی با منابع دست اول شیعه؛ کامل الزیارات

پانویس

  1. نجاشی، رجال نجاشی، ۱۴۱۶ق، ص۱۲۴.
  2. طوسی، الفهرست، ۱۴۱۷ق، ص۹۲.
  3. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۸.
  4. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۳، ص۱۰۶. (پاورقی)
  5. قمی، کامل الزیارات، ص۳۷ (مقدمه).
  6. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۲۷
  7. پاک‌نیا، آشنایی با منابع دست اول شیعه؛ کامل الزیارات.
  8. پاک‌نیا، آشنایی با منابع دست اول شیعه؛ کامل الزیارات.
  9. قمی، کامل الزیارات، ترجمه ذهنی تهرانی، ۱۳۷۷ش، فهرست کتاب.
  10. پاک‌نیا، آشنایی با منابع دست اول؛ کامل الزیارات.
  11. http://www.ziaraat.org/books/KamiluzZiaraat.pdf

منابع

  • طوسی، محمدبن حسن، الفهرست، نشر الفقاهة، ۱۴۱۷ق.
  • قمی، ابن قولویه، کامل الزیارات، نشر الفقاهة، ۱۴۱۷ق.
  • قمی، ابن قولویه، کامل الزیارات، ترجمه ذهنی تهرانی، تهران، پیام حق، ۱۳۷۷ ش.
  • مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق.
  • نجاشی، احمد بن علی، فهرست اسماء مصنفی الشیعه، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۱۶ق.