مقاله نامزد خوبیدگی

کامل الزیارات (کتاب)

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از کامل الزیارات)
پرش به: ناوبری، جستجو
کامل الزیارات
کامل الزیارات.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: ابن قولویه قمی (متوفای ۳۶۷ق)
موضوع: زیارت
سبک: روایی
زبان: عربی
مجموعه: ۱ جلد

كامِلُ الزّيارات کتابی با موضوع زیارت، تالیف ابن قولویه قمی متوفای ۳۶۷ق، محدث و عالم نامدار شیعه. این کتاب از فضیلت و چگونگی زیارت پیامبر اکرم(ص)، اهل بیت و امامزادگان و مؤمنان سخن می‌گوید و مجموعه رواياتى را از اهل بیت(ع)در این باره نقل می‌کند. كامل الزيارات از مهمترين و معتبرترین منابع روایی و دعایی شيعه است كه علما و فقهاى شيعه پیوسته به آن مراجعه کرده‌اند. این اثر را «الزیارات»، «جامع الزیارات» و «کامل الزیارة» نیز خوانده‌اند و به زبان فارسی ترجمه شده است.

نام‌های کتاب

نجاشی از این کتاب با عنوان «‌الزیارات‌» [۱] و شیخ طوسی با عنوان «‌جامع الزیارات‌» یاد کرده است[۲] ولی مشهورترین نام آن «‌کامل الزیارة‌» است، [۳] اگر چه به آن «‌کتاب المزار‌» نیز گفته‌اند.[۴]

مؤلف کتاب

نوشتار اصلی: ابن قولویه قمی

جعفر بن محمد معروف به ابن قولویه (متوفای ۳۶۷ ق) از راويان برجسته شیعه در قرن چهارم هجرى است. وى از بهترين شاگردان محمد بن یعقوب کلینی و از برجسته ‏ترين مشايخ شیخ مفید به شمار می ‌آيد. ابن قولویه از فقهای صاحب فتوا و کسی است که نظراتش میانگین آرای اهل حدیث و مکتب متکلمان بوده است. ابن قولويه داراى تأليفات فراوانى است که کتاب کامل الزیارات مهم‌ترین آنها است.

انگیزه نگارش

ابن قولویه انگیزه خود را برای نوشتن این کتاب، تقرب به درگاه الهى و پيامبر اکرم (ص) و امام علی (ع) و حضرت فاطمه (س) و ائمه معصومین (ع) و نشر زيارت آنان در ميان برادران مؤمنن بیان کرده و تلاش کرده تا با نشر معارف اهل بیت (ع) و نقل ثواب زیارت آن بزرگواران، به جمیع اهل ایمان، هدیه‌ای تقدیم کرده باشد.[۵]

ارزش و جایگاه کتاب

كامل الزيارات از مهم‏ترين منابع روايى شيعه و يكى از معتبرترين مراجع كتاب‌‏هاى روايى و دعا در شيعه است كه در طول هزار سال كه از زمان نگارش آن می‌‏گذرد پيوسته مورد توجه علما و فقهاى شيعه واقع شده و روايات آن در منابع مهم روايى شيعه نقل شده و به آنها استناد شده است.

علامه مجلسی می‌گوید: «كتاب كامل الزيارات از اصول معتبر و مشهور ميان فقهاى شيعه است».[۶]

توثیق راویان نام‌برده در کتاب

از ویژگی‌های کتاب این است که ابن قولویه همه راویان را توثیق کرده است و بنا به ادعای خودش احادیث این کتاب را از معتبرترین منابع و با صحیح‌ترین سندها نقل کرده و حتی یک حدیث نادر و ضعیف هم انتخاب نکرده است.

این به دانشمندان شیعه کمک می‌کند تا آن دسته از راویانی که در کتاب‌های رجالی نامی از آن‌ها برده نشده و فقط در سلسله سندهایکامل الزیارات آمده، اعتماد کنند.[۷]

با توجه به اعتبار حدیثی کتاب به‌ویژه اینکه از منابع و اصول معتبر حدیثی اصحاب ائمه (ع)نقل شده است، یکی از منابع دست اول حدیث برای مؤلفان و محدثان متأخر به شمار می رود، به طوری که منبعی برای کتاب التهذیب شیخ طوسی است. اين كتاب یکی از معتبرترين مراجع كتب دعا و زيارات متأخران مانند مفاتیح الجنان اثر شیخ عباس قمی است.[نیازمند منبع]

محتوای کتاب

ابن قولویه در این کتاب ابعاد مختلف مسئله زیارت اعم از ثواب، فضیلت، اعتبار، مشروعیت و کیفیت آن را بررسی کرده است. پاسخ به شبهات و اشکالات مطرح‌شده از طرف مخالفان زیارت از دیگر مضامین کتاب است. این کتاب روایات مستند و معتبری در جواز زیارت پیامبر و ائمه (ع)و حتی قبور مؤمنان را دربردارد.

بخش قابل توجه كتاب، به موضوع امام حسین (ع) و ثواب و كيفيت زيارت آن حضرت اختصاص يافته و مؤلف از موضوعاتى چون پيشگويى واقعه عاشورا، آگاهى فرشتگان از آن و عزادارى موجودات براى آن حضرت سخن گفته است. از این رو،كتاب كامل الزيارات منبعى كهن براى دستيابى به زندگانى آن امام نيز به شمار می ‏رود.

عناوین فصل‌ها

كتاب كامل الزيارات شامل ۸۴۳ حديث است كه در ۱۰۸ باب آمده‌ و دارای عناوینی است که عبارتند از:

  1. ثواب زیارت حضرت رسول اکرم(ص).
  2. آداب و ثواب زیارت امیر مؤمنان(ع).
  3. آداب و ثواب زیارت امام حسن(ع).
  4. ثواب گریه و اقامه عزا بر امام حسین(ع) و چگونگی نماز و زیارت در حرم ایشان.
  5. شیوه زیارت حرم امام کاظم(ع) و امام جواد(ع).
  6. شیوه زیارت سائر ائمه اطهار(ع).
  7. زیارت مؤمنین.
  8. زیارت امامزادگان.[۸] [۹]
تصویر ترجمه کتاب توسط سید محمدجواد ذهنی تهرانی

نسخه ها و چاپ ها

  1. نسخه‌اى در كتابخانه كاشف الغطاء در نجف اشرف.
  2. نسخه‌اى در كتابخانه آيت الله خوانساری.
  3. نسخه‌اى در كتابخانه سيد حسن صدر، صاحب كتاب تأسیس الشیعه.

کتاب کامل الزیارات بارها چاپ شده که یکی از آن ها در سال ۱۳۵۶ق با مقدمه علامه امینی انتشار یافته است.[۱۰]

ترجمه ها

این کتاب دارای ترجمه‌هایی به فارسی است که یکی از ترجمه‌ها توسط سید محمدجواد ذهنی تهرانی انجام گرفته است. این کتاب به انگلیسی نیز ترجمه شده است.[۱۱]

پیوند به بیرون

آشنایی با منابع دست اول شیعه؛ کامل الزیارات

پانویس

  1. نجاشی، فهرست اسماء مصنفی الشیعه، ۱۴۱۶ق، ص۱۲۴.
  2. طوسی، الفهرست، ۱۴۱۷ق، ص۹۲.
  3. مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۸.
  4. مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۳، ص۱۰۶. (پاورقی)
  5. قمی، کامل الزیارات، ص۳۷ (مقدمه).
  6. مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۲۷
  7. پاک‌نیا، آشنایی با منابع دست اول شیعه؛ کامل الزیارات.
  8. پاک‌نیا، آشنایی با منابع دست اول شیعه؛ کامل الزیارات.
  9. قمی، کامل الزیارات، ترجمه ذهنی تهرانی، ۱۳۷۷ ش، فهرست.
  10. پاک‌نیا، آشنایی با منابع دست اول؛ کامل الزیارات.
  11. http://www.ziaraat.org/books/KamiluzZiaraat.pdf

منابع

  • پاک‌نیا، عبدالکریم، آشنایی با منابع دست اول شیعه؛ کامل الزیارات.
  • طوسی، محمدبن حسن، الفهرست، نشر الفقاهة، ۱۴۱۷ق.
  • قمی، ابن قولویه، کامل الزیارات، نشر الفقاهة، ۱۴۱۷ق.
  • قمی، ابن قولویه، کامل الزیارات، ترجمه ذهنی تهرانی، تهران، پیام حق، ۱۳۷۷ ش.
  • مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق.
  • نجاشی، احمد بن علی، فهرست اسماء مصنفی الشیعه، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۱۶ق.