محمد بن اورمه قمی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمد |
| کنیه | ابوجعفر |
| لقب | قمی |
| تولد | قرن دوم |
| وفات | تا سال ۲۴۷ در قید حیات |
| مذهب | امامیه |
| صحابی | امام رضا و امام هادی |
| اطلاعات حدیثی | |
| اعتبار | ثقه |
| تألیفات | الرد علی غلاة. فقهی عقیدتی و ... |
محمد بن اُوْرَمَه قمی، جزء یاران امام رضا(ع) شمرده شده است.[۱] طبق گزارش برخی محققان، از توقیع امام هادی(ع) درباره ابناورمه، استفاده میشود که وی امام هادی(ع) را نیز درک کرده است. پس میتوان گفت که وی در اواخر قرن دوم هجری متولد شده است.[۲]
تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی از روایت ابناورمه درباره کشتهشدن متوکل که در کشف الغمه آمده، معلوم میشود که وی تا سال ۲۴۷ق (سالمرگ متوکل عباسی) زنده بوده است.[۳]
در منابع رجالی دربارهٔ وثاقت یا ضعف محمد بن اورمه سه دیدگاه وجود دارد:
- به نقل از شیخ طوسی، شیخ صدوق و ابن ولید، آن دسته از روایاتی را که ابن اورمه بیواسطه نقل کرده را به اتهام غلو، مردود میدانند.[۴] برخی پژوهشگران این ارزیابی را به سبب نقل بعضی روایات او از راویان مشکوک یا کسانی که متهم به غلو بودهاند، میدانند.[۵]
- ابنغضائری[۶]، مامقانی[۷] و خویی[۸] او را موثق دانسته و تهمت غلو را نادرست شمردهاند. در رد اتهام غلو او به گزارشهایی استناد شده است، از جمله: صادرشدن توقیعی از امام هادی(ع) در بیگناهی ابناورمه، نگارش کتابی در ردّ غلوکنندگان توسط او، پیبردن قمیها به اشتباهشان درباره تهمت غلو به او،[۹] و روایت کشف الغمه درباره ملاقات ابناورمه با امام هادی(ع) در زندان متوکل[۱۰] که از آن، درستی اعتقاداتش برداشت شده است.[۱۱]
- علامه حلی در پذیرش یا رد احادیث او توقف کرده است.[۱۲]
ابناورمه کتابهای متعددی در زمینههای مختلف فقهی و عقیدتی تألیف کرده است که نجاشی در رجال خود آنها را ذکر کرده است. موضوعاتی همچون وضو، صلوة، صیام، دعا، زهد، ما نزل من القرآن فی امیر المؤمنین(ع) و از همه مهمتر «الرّدّ علی الغلاة».[۱۳] نجاشی همه کتابهای وی را صحیح میداند، مگر کتابی به نام ترجمه تفسیر باطن، که به او نسبت داده شده است.[۱۴]
پانویس
- ↑ طوسی، رجال الطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۳۶۷.
- ↑ ربانی صالح آبادی، «محمد بن اورمه»، ص۱۲۳.
- ↑ ربانی صالح آبادی، «محمد بن اورمه»، ص۱۳۰.
- ↑ طوسی، فهرست، ۱۴۲۰ق، ص۴۰۷؛ طوسی، رجال، ۱۳۷۳ش، ص۴۴۸.
- ↑ جمعی از پژوهشگران، جستارهایی در مدرسه کلامی قم، ۱۳۹۵ش، ص۳۲.
- ↑ ابن غضائری، الرجال، ۱۳۶۴ش، ص۹۳.
- ↑ مامقانی، تنقیح المقال، ۱۳۵۱ق، ج۷، ص۳۱.
- ↑ خوئی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۶۹ش، ج۱۵، ص۱۱۷ و۱۱۸.
- ↑ نجاشی، رجال، ۱۳۶۵ش، ص۳۲۹.
- ↑ اربلی، کشف الغمة، ۱۳۸۱ق، ج۲، ص۳۹۴.
- ↑ ربانی صالح آبادی، «محمد بن اورمه» ص۱۲۸.
- ↑ علامه حلی، خلاصة الاقوال، ۱۴۱۷ق، ص۳۹۸.
- ↑ نجاشی، رجال، ۱۳۶۵ش، ص۳۲۹-۳۳۰.
- ↑ نجاشی، رجال، ۱۳۶۵ش، ص۳۲۹.
منابع
- آقابزرگ تهرانی،محمدمحسن، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، قم، اسماعیلیان و کتابخانه اسلامیه تهران، ۱۴۰۸ق.
- ابن غضائری، احمد بن حسین، الرجال(لابن الغضائری)، قم، دارالحدیث، چاپ اول، ۱۳۶۴ش.
- اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة( ط- القدیمة)، تبریز، بنیهاشمی، چاپ اول، ۱۳۸۱ق.
- علامة حلی، أبی منصور الحسن بن یوسف بن المطهر الاسدی، خلاصة الاقوال فی معرفة الرجال، قم، نشرالفقاهه، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
- موسوی خوئی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، قم، مركز نشر آثار شيعه، ۱۳۶۹ش.
- جمعی از پژوهشگران، زیر نظر محمدتقی سبحانی، جستارهایی در مدرسه کلامی قم، قم، انتشارات دارالحدیث، چاپ اول، ۱۳۹۵ش.
- حلی، حسن بن علیّ بن داود، الرجال( لابن داود)، تهران، دانشگاه تهران، چاپ اول، ۱۳۴۲ش.
- ربانی صالح آبادی، ابوالحسن، «محمد بن اورمه»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج : ۳۱ فروردین ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- طوسی، محمد بن الحسن، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجامعة المدرسین، چاپ سوم، ۱۳۷۳ش.
- طوسی، محمد بن الحسن، فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنّفین و أصحاب الأصول( ط- الحدیثة)، قم، مکتبة المحقق الطباطبائی، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
- مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال فی علم الرجال، قم، موسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث، ۱۳۸۱ش.
- نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجامعة المدرسین، چاپ ششم، ۱۳۶۵ش.