پرش به محتوا

تراثنا (فصلنامه)

(تغییرمسیر از مجله تراثنا)
تصویر روی جلد شماره اول «فصلنامه تراثنا» در تابستان ۱۴۰۵ق (۱۳۶۳ش-۱۹۸۵م)

تُراثنا فصلنامه‌ای عربی در زمینه احیای میراث مکتوب اسلامی و شیعی است که از سال ۱۴۰۵ق (۱۹۸۵م) در قم منتشر می‌شود. این نشریه را مؤسسه آل‌البیت لاحیاء التراث منتشر می‌کند و سید جواد شهرستانی مدیریت آن را بر عهده دارد. تراثنا در حوزه تصحیح و انتشار انتقادی آثار کهن، معرفی نسخه‌های خطی، کتاب‌شناسی و انتشار پژوهش‌های شیعه‌شناسی فعالیت می‌کند و در سال‌های ۱۳۶۶ تا ۱۳۶۸ش، سه سال پیاپی جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را دریافت کرده است.

انتشار و مدیریت

تراثنا، فصلنامه‌ای به زبان عربی است که با هدف احیای میراث مکتوب امامیه فعالیت می‌کند.[۱] نخستین شماره آن در تابستان ۱۴۰۵ق (۱۹۸۵م) در قم منتشر شد. ناشر آن مؤسسه آل‌البیت لاحیاء التراث[۲] و مدیر آن سید جواد شهرستانی نماینده آیت‌الله سیستانی در ایران است. سید عبدالعزیز طباطبایی (درگذشت: ۱۳۷۴ش)، سید محمدرضا حسینی جلالی (درگذشت: ۱۴۰۳ش)، محمدرضا جعفری اِشْکَوَری (درگذشت: ۱۴۳۱ق) و سید علی خراسانی (متولد ۱۳۶۷ق در نجف) نیز در انتشار آن همکاری داشته‌اند.[۳] به‌گزارش سایت بنیاد محقق طباطبایی، سردبیر نشریه سید محمدعلی حکیم است.[۴]

جایگاه بین‌المللی و گستره توزیع

رسول جعفریان، پژوهشگر تاریخ، تراثنا را از نشریات تخصصی در زمینه احیای میراث اسلامی-شیعی دانسته و نقش آن را در معرفی مؤسسه آل‌البیت مهم ارزیابی کرده است.[۵] به‌گفته او، این نشریه در میان مراکز علمی و پژوهشی شیعه جایگاه قابل توجهی یافته و نسخه‌های آن به کتابخانه‌های بزرگ جهان اسلام و غرب ارسال می‌شود.[۶] در مقدمه یکی از شماره‌های مجله نیز از توجه بیش از دویست مرکز علمی، دانشگاهی و پژوهشی در جهان به آن یاد شده است.[۷] کتابخانه دانشگاه استنفورد آمریکا، نسخه‌های چاپی تراثنا را از سال ۱۹۸۵م نگهداری می‌کند.[۸] فهرست و متن مقالات آن نیز از طریق وبگاه تراثنا،[۹] پایگاه مجلات تخصصی نور،[۱۰] و شبکه رافِد (وب‌سایت فرهنگی-اطلاعاتی شیعی)،[۱۱] در دسترس است.

جوایز

تراثنا در سال‌های ۱۳۶۶ تا ۱۳۶۸ش، سه سال پیاپی جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را دریافت کرد[۱۲] این نشریه در سال ۱۳۶۷ش نیز لوح بهترین ناشر سال را دریافت کرد.[۱۳]

ساختار و بخش‌های اصلی مجله

تراثنا بخش‌های مختلفی برای معرفی، تصحیح و بررسی میراث مکتوب دارد، از جمله:

  • مِن ذَخائر التُّراث (از گنجینه‌های تراث): در این بخش، رساله‌ها و کتاب‌های کهن شیعی با تصحیح انتقادی و مقدمه تحقیقی منتشر می‌شوند.[۱۴] از نمونه‌های آن رساله «التَّعریف بِوُجوب حَقّ الوالدَین» اثر ابوالفتح کراجکی (متوفای ۴۴۹ق) است که در شماره ۴۹ فصلنامه منتشر شد.[۱۵]
  • فَهارس نُسَخ خطی (نشر الفهارس): این بخش به معرفی نسخه‌های خطی کتابخانه‌های عمومی و شخصی اختصاص دارد. معرفی کتابخانه هدایتی در قم با بیش از سه هزار نسخه خطی و انتشار نوشته‌هایی از سید عبدالعزیز طباطبایی درباره کتابخانه‌های نجف و دیگر مناطق در این بخش انجام شده است.[۱۶]
  • کتاب‌شناسی و معرفی آثار: این بخش از نخستین شماره‌ها به معرفی کتاب‌های اهل‌سنت درباره اهل‌بیت(ع) اختصاص داشت و با مدیریت سید عبدالعزیز طباطبایی منتشر می‌شد.[۱۷] مقالات او بعدها با عنوان اهل البیت فی المکتبة العربیة منتشر شد.[۱۸] طباطبایی در شماره ۳۴، در بخش «فی رحاب نهج البلاغة» مقاله «ما قیل فی نهج البلاغة من نظم ونثر» را منتشر کرد که به گردآوری اشعرا و متون درباره نهج البلاغة می‌پردازد.[۱۹] این مقالات هم بعدها با عنوان «نهج البلاغه عبر القرون» به چاپ رسید.[۲۰] «المعیار و الموازنة»، «دلائل الصدق»، «الغدیر فی التراث اسلامی»، طبقات ابن‌سعد، «ترجمة الامام الحسن»، «ترجمة الامام الحسين» و «مقتل الامام على بن ابى طالب ابن ابى الدنيا» از دیگر آثار معرفی‌شده در این بخش هستند.[۲۱]
  • مقالات پژوهشی: انتشار پژوهش‌هایی در حوزه شیعه‌شناسی و عقاید.[۲۲]
  • اخبار تراث: معرفی آثاری از منابع کهن که تصحیح یا تحقیق شده و به‌صورت پراکنده انتشار یافته‌اند.[۲۳]

پانویس

  1. ↑ «(تُراثُنا) عُقود من العَطاء هیئة التحریر»، مجله تراثنا، ج۱۳۷، ص۷.
  2. ↑ «Turāthunā»، کاتالوگ اینترنتی کتابخانهٔ استنفورد؛ «بیست‌و‌پنج سال از انتشار مجله تراثنا گذشت»، خبرآنلاین.
  3. ↑ جعفریان، «گفتگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج سید جواد شهرستانی درباره مجله تراثنا»، صد سالگی حوزه علمیه قم، ۱۴۰۰ش، ج۳، ص۵۰۰؛ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۵.
  4. ↑ «تراثنا»، سایت بنیاد محقق طباطبایی.
  5. ↑ جعفریان، یاد یار و دیار، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۱.
  6. ↑ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۴-۲۷۵.
  7. ↑ «سنوات العطاء هیئة التحریر»، مجله تراثنا، شماره‌های ۴۱ و ۴۲، ص۱۰.
  8. ↑ «Turāthunā»، کاتالوگ اینترنتی کتابخانهٔ استنفورد.
  9. ↑ «أرشيف المجلات»، سایت تراثنا.
  10. ↑ «مشخصات مجله»، پایگاه تخصصی مجلات نور.
  11. ↑ «مجلّة تراثنا»، شبکة رافد.
  12. ↑ پژوهشکده باقرالعلوم، مطالعات استراتژیک توسعه و فرهنگ دینی، ۱۳۹۱ش، ص۸۷.
  13. ↑ پژوهشکده باقرالعلوم، مطالعات استراتژیک توسعه و فرهنگ دینی، ۱۳۹۱ش، ص۸۷
  14. ↑ جعفریان، «گفتگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج سید جواد شهرستانی درباره مجله تراثنا»، صد سالگی حوزه علمیه قم، ۱۴۰۰ش، ج۳، ص۵۰۱؛ «انتشار شماره ۱۱۱ و ۱۱۲ تراثنا»، مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب.
  15. ↑ الطائی، «من ذخائر التراث؛ التعریف بوجوب حق الوالدین. الکراجکی»، تراثنا، ش۴۹، ص۱۸۷.
  16. ↑ «THE FIRST YEAR OF «TURATHUNA» (AREVIEW)»، مکتبة الرافد.
  17. ↑ «THE FIRST YEAR OF «TURATHUNA» (AREVIEW)»، مکتبة الرافد.
  18. ↑ جعفریان، «گفتگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج سید جواد شهرستانی درباره مجله تراثنا»، صد سالگی حوزه علمیه قم، ۱۴۰۰ش، ج۳، ص۵۰۱.
  19. ↑ ««ما قیل فی نهج البلاغة من نظم ونثر»، مجله تراثنا، ج۳۴، ص۶۰.
  20. ↑ طباطبایی یزدی، محقق طباطبایی و کتاب گرانسنگ «نهج‌البلاغه عبرالقرون»، ص۱۹۱.
  21. ↑ جعفریان، «گفتگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج سید جواد شهرستانی درباره مجله تراثنا»، صد سالگی حوزه علمیه قم، ۱۴۰۰ش، ج۳، ص۵۰۳-۵۰۷.
  22. ↑ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۴.
  23. ↑ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۵.

منابع

  • «أرشيف المجلات»، سایت تراثنا، تاریخ بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  • الطائی، حامد، «من ذخائر التراث؛ التعریف بوجوب حق الوالدین. الکراجکی»، تراثنا، سال سیزدهم، ش۴۹، ۱۴۱۸ق.
  • «انتشار شماره ۱۱۱ و ۱۱۲ تراثنا»، مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب.
  • «بیست‌و‌پنج سال از انتشار مجله تراثنا گذشت»، خبرآنلاین، تاریخ انتشار: ۱۳ شهریور ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش.
  • پژوهشکده باقرالعلوم، مطالعات استراتژیک توسعه و فرهنگ دینی، تهران، سازمان تبليغات اسلامی-شركت چاپ و نشر بين‌الملل، ۱۳۹۱ش.
  • «(تُراثُنا) عُقود من العَطاء هیئة التحریر»، مجله تراثنا، سال سی‌وپنجم، ج۱۳۷، ۱۴۴۰ق.
  • «تراثنا»، سایت بنیاد محقق طباطبایی، تاریخ بازدید: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش.
  • جعفریان، رسول، کلک و کتاب، بی‌نا، ۱۳۹۳ش.
  • جعفریان، رسول، یاد یار و دیار: نوزده سفر نامه مکه + یک سفر نامه ریاض (سالهای ۱۳۷۳ تا ۱۳۹۳ش)، قم، مورخ، ۱۳۹۳ش.
  • «سنوات العطاء هیئة التحریر»، تراثنا، سال یازدهم، شماره‌های ۴۱ و ۴۲، ۱۴۱۶ق.
  • جعفریان، رسول، «گفتگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج سید جواد شهرستانی درباره مجله تراثنا»، صد سالگی حوزه علمیه قم - صد سالگی حوزه: مجموعه مقالات به مناسبت صد ساله شدن حوزه علمیه قم نوروز ۱۳۰۱ - ۱۴۰۱، قم، نشر مورخ، ۱۴۰۰ش.
  • طباطبایی یزدی، علی، محقق طباطبایی و کتاب گرانسنگ «نهج‌البلاغه عبرالقرون»، پژوهش‌های نهج البلاغه، زمستان ۱۳۸۰ و بهار ۱۳۸۱ - شماره ۲ و ۳.
  • «مشخصات مجله»، پایگاه تخصصی مجلات نور، تاریخ بازدید: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش.
  • «مجلّة تراثنا»، شبکة رافد، تاریخ بازدید: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش.