سلام نماز
| بخشی از احکام عملی و فقهی |
|---|
 |
سَلامِ نماز از واجبات غیررکنی نماز است[۱] که پس از تشهد آخر خوانده میشود.[۲] در فقه شیعه، سه عبارت برای سلام نماز وارد شده است:
- «اَلسَّلامُ عَلَیک اَیُهَا النَّبِیُّ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ»؛ سلام بر تو ای پیامبر(ص) و رحمت و برکات خدا بر تو باد.
- «اَلسَّلامُ عَلَینا وَ عَلی عِبادِ اللَّهِ الصّالِحینَ»؛ سلام بر ما و بر بندگان شایستهٔ خدا.
- «اَلسَّلامُ عَلَیکمْ وَ رَحْمَةُ اللَّه وَ بَرَکاتُهُ»؛ سلام بر شما و رحمت و برکات خدا.
در فقه شیعه، سلام اول و دوم مستحب و سلام سوم واجب است و نمازگزار میتواند به سلام سوم اکتفا کند.[۳] اگر نمازگزار سلام نماز را فراموش کند و پیش از انجام کاری که نماز را باطل میکند، مانند پشت کردن به قبله، متوجه شود، باید سلام را بگوید و نمازش صحیح است.[۴]
درباره مخاطب عبارت «السَّلامُ عَلَیکُم وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ» دیدگاههای مختلفی مطرح شده است؛ از جمله فرشتگانِ موکل انسان، همه فرشتگان و پیامبران.[۵] این سلام همچنین بهطور عام خطاب به پیامبران، مؤمنان و فرشتگان نیز دانسته شده است.[۶] در حدیثی درباره معراج نیز آمده است که خداوند به پیامبر(ص) فرمان داد ابتدا بر خود و اهلبیتش صلوات بفرستد و سپس به فرشتگان، انبیا و رسولان سلام کند و پیامبر(ص) عبارت «السَّلامُ عَلَیکُم وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ» را بر زبان جاری کرد.[۷]
در برخی روایات، سلام نماز نشانه امان از عذاب الهی و پایان نماز دانسته شده است.[۸] در روایتی از امام رضا(ع)، پایان یافتن نماز با سلام به خروج نمازگزار از حالت نماز و جایز شدن دوباره سخن گفتن با دیگران مرتبط دانسته شده است. براساس این روایت، نمازگزار با تکبیرةالاحرام سخن گفتن با دیگران را بر خود حرام میکند و با سلام از این حالت خارج میشود.[۹]
پانویس
- ↑ امام خمینی، توضیح المسائل (محشّی)، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۵۳۰.
- ↑ امام خمینی، توضیح المسائل (محشّی)، ۱۴۲۴ق، بخش واجبات نماز، مسئله ۱۱۰۵.
- ↑ شهید ثانی، الروضة البهیة، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۶۲۴.
- ↑ «واجبات نماز- ذکر، تشهد، سلام»، سایت آیتالله خامنهای.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۲، ص۳۰۶.
- ↑ «در نماز میخوانیم «السلام علیکم و رحمة الله و برکاته» مورد خطاب سلام، کیانند؟»، وبگاه مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۴۸۶.
- ↑ حرعاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۶، ص۴۱۷.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۲، ص۳۰۶؛ حرعاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ابواب تسلیم، باب ۱، ح۱۱.
منابع
- امام خمینی، سید روحالله، توضیح المسائل (محشّی)، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ هشتم، ۱۴۲۴ق.
- «در نماز میخوانیم «السلام علیکم و رحمة الله و برکاته» مورد خطاب سلام، کیانند؟»، وبگاه مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ بازدید: ۱۳ شهریور ۱۴۰۲ش.
- حر عاملی، محمد بن حسن، وسایل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، قم، مؤسسة آلالبیت علیهمالسلام لإحیاء التراث، ۱۴۰۹ق.
- شهید ثانی، زینالدین بن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، تحقیق سیدمحمد کلانتر، قم، کتابفروشی داوری، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تحقیق علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
- مجلسی، محمدباقر، بِحارُ الاَنوارِ الجامعةُ لِدُرَرِ اَخبارِ الاَئمةِ الاَطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- واجبات نماز - ذکر؛ تشهد؛ سلام؛ ترتیب؛ موالات؛ قنوت و تعقیب، دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مرداد ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۲۸ بهمن ۱۴۰۳ش.