مقاله قابل قبول
پیوند کم
رده ناقص
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
شناسه ارزیابی نشده
نارسا

نماز شب

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

پیامبر اکرم(ص): إِذَا قَامَ الْعَبْدُ مِنْ لَذِيذِ مَضْجَعِهِ وَ النُّعَاسُ فِي عَيْنَيْهِ لِيُرْضِيَ رَبَّهُ بِصَلَاةِ لَيْلِهِ بَاهَى اللَّهُ بِهِ الْمَلَائِكَةَ وَ قَالَ أَ مَا تَرَوْنَ عَبْدِي هَذَا قَدْ قَامَ مِنْ لَذِيذِ مَضْجَعِهِ لِصَلَاةٍ لَمْ أَفْرِضْهَا عَلَيْهِ اشْهَدُوا أَنِّي قَدْ غَفَرْتُ لَهُ.  (ترجمه: هنگامى كه انسان از بستر لذتبخش خود برخيزد در حالى كه چشمانش خواب آلوده است براى اينكه با نماز شبش پروردگار خود را خوشنود كند، خداوند در مقابل فرشتگانش به او مى نازد و مى فرمايد: آيا بنده مرا نمى بينيد كه از رختخواب گوارايش برخاسته براى نمازى كه من بر او واجب نكردم. گواه باشيد كه او را بخشودم.)

وسائل الشیعة، ج‏۸، ص: ۱۵۷

نماز شب مهم‌ترین نماز مستحبی است که ۱۱ رکعت دارد و وقت آن پس از نیمه شب شرعی تا طلوع فجر است. بنا بر آیه «وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ» نماز شب بر پیامبر اکرم(ص) واجب و بر سایر مؤمنان مستحب است. در روایات بر اهمیت آن تأکید شده و آن را شرف مؤمن، کفّاره گناهان روز، برطرف کننده وحشت قبر و ضامن روزی معرفی می‌کند و توصیه شده در صورت گذشتن وقت، قضای آن خوانده شود.

الزامی برای خواندن همه ۱۱ رکعت وجود نداشته و می‌توان کمتر خواند، که در این صورت خواندن سه رکعت آخر (دو رکعت نماز شَفع و یک رکعت نماز وَتر) فضیلت بیشتری دارد.

نماز شب در قرآن

آیه ۷۹ سوره اسراء خواندن نماز شب را بر رسول اکرم واجب دانسته و آن را مقدمه رسیدن ایشان به مقام محمود معرفی می‌کند: وَ مِنَ اللَّیلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسی اَنْ یبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً[ سوره اسراء–۷۹]

اگرچه واژه تهجّد که منظور از آن نماز و عبادت در شب است تنها یک بار در قرآن کریم آمده است، ولی در سوره‌های متعدد به شب زنده‌داری و استغفار سحرگاهی تصریح شده است. آمرزش خواهی در سحر به عنوان یکی از ویژگیهای پرهیزکاران[۱] و شب زنده‌داری به عنوان یکی از صفات بندگان خدای رحمان[۲] و مؤمنان واقعی[۳] به این معنی ناظرند. به خاطر عظمت پاداش نمازشب و شب‌زنده‌داری، مقدار ثواب آن با مقیاس انسانی غیر قابل تعیین دانسته شده است: فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّا أُخْفِی لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْینٍ جَزَاءً بِمَا کانُوا یعْمَلُونَ.[۴]

در آیه دوم سوره مُزَّمِّل «قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا» (پاره‌ای از شب را بپاخیز) ابتدا پیامبر و به پیروی از ایشان، همه مؤمنان دعوت به تهجد شده‌اند.

نماز شب در روایات

احادیث بسیاری بر اقامه نماز شب تأکید کرده‌اند: پیامبر در وصیت خود به امام علی(ع) سه بار بر نماز شب تأکید کردند: وَ عَلَیک بِصَلوةِ اللَّیلِ وَ عَلَیک بِصَلوةِ اللَّیلِ وَ عَلَیک بِصَلوةِ اللَّیلِ؛ بر تو باد به نماز شب، و بر تو باد به نماز شب، و بر تو باد به نماز شب.[۵] و در جای دیگر خطاب به همه مسلمانان فرمود: بر شما باد به نماز شب اگرچه یک رکعت باشد، زیرا نماز شب انسان را از گناه باز می‌دارد و خشم پروردگار را (نسبت به انسان) خاموش می‌کند و سوزش آتش را در قیامت دفع می‌کند.[۶]

این اهمیت تا بدان حد است که سفارش شده در صورت محروم شدن از این نماز در وقت خود، قضای آن را به جا آورند[۷] و ترک‌کنندگان آن را از زیان‌کاران معرفی می‌کند.[۸] در سختی و خستگی سفر نیز توصیه شده پیش از خواب این نماز را بخوانند.[۹] از برخی احادیث اهل سنت بر می‌آید که نماز شب در اوایل ظهور اسلام واجب بوده و سپس مستحب شده است.[۱۰]

در کلام معصومین، گناه[۱۱][۱۲] و پرخوری[۱۳] از عوامل محرومیت از نماز شب دانسته شده‌اند.

آثار نماز شب در احادیث

چگونگی نماز شب

نماز شب ۱۱ رکعت است که به این ترتیب خوانده می‌شود:

  1. هشت رکعت به صورت چهار نماز دو رکعتی به نیت نافله شب.
  2. دو رکعت به نیت نماز شَفع که مستحب است در رکعت اول آن سوره حمد و سوره ناس، و در رکعت دوم سوره حمد و سوره فلق خوانده شود.
  3. یک رکعت به نیت نماز وَتر[۴۷] که بهتر است پس از سوره حمد، سه مرتبه سوره توحید و یک مرتبه سوره‌های فلق و ناس قرائت شود. به طولانی کردن قنوت این نماز سفارش بیشتری شده است.[۴۸]

مستحبّ است در قنوت نماز وتر برای چهل مؤمن دعا یا استغفار کند. هفتاد مرتبه ذکر: اَسْتَغْفِرُاللّهَ رَبّی وَ اَتُوبُ اِلَیهِ ، هفت مرتبه : هذا مَقامُ الْعائِذِ بِک مِنَ النّارِ (ترجمه: این است مقام پناه برنده به تو از آتش دوزخ) ، و سیصد بار «اَلعَفو» بگوید (کمتر از این اعداد هم اشکال ندارد) و سپس این دعا را بخواند: رَبِّ اغْفِرْلی وَارْحَمْنی وَ تُبْ عَلیَّ اِنَّک اَنْتَ التَّوّابُ الْغَفُورُ الرَّحیمُ (ترجمه: و به من رحم کن و توبه‌ام را بپذیر، به درستی که تو بسیار توبه پذیر و آمرزنده و مهربانی)


  • بافضیلت‌ترین بخش نماز شب، نماز وتر و شفع است و نماز شفع برتر از نماز وتر است.
  • وقت نماز شب از نیمه شب شرعی تا فجر صادق است و هنگام سحر از سایر مواقع بهتر است.[۴۹]

احکام نماز شب

امام صادق(ع): شَرَفُ الْمُؤْمِنِ صَلاتُهُ بِاللَّيْلِ، وَعِزُّهُ كَفُّ الاَذى عَنِ النّاسِ.  (ترجمه: شرافت مؤمن به نماز شب اوست و عزّت و بزرگوارى او در خوددارى از آزار مردم)

الخصال، ج‏۱، ص: ۶
  1. برای نماز شب می‌توان به نماز شَفْع و وَتر اکتفا کرد، بلکه هنگام تنگی وقت می‌توان تنها به نماز وتر اکتفا نمود.
  2. وقت نماز شب از نیمه شب شرعی تا فجر صادق است. و هنگام سحر از سایر مواقع بهتر (دارای فضیلت بیشتر) است و تمامی ثلث آخر شب سحر محسوب می‌شود. و افضل از آن خواندن نماز شب نزدیکی‌های سحر خوانده شود.
  3. جایز است انسان نماز شب را نشسته بخواند. ولی اگر می‌خواهد نشسته بخواند بهتر آن است که هر دو رکعت نشسته را یک رکعت ایستاده حساب کند.
  4. مسافر و کسی که برای او سخت است نافله شب را بعد از نصف شب بخواند، می‌تواند آن را در اول شب بجا آورد.
  5. خواندن سوره در رکعت‌های نماز شب لازم نیست و می‌تواند فقط به خواندن سوره حمد اکتفا کند. (گرچه با سوره فضیلت بیشتری دارد) هم چنین قنوت در رکعت‌های دوم مستحب است و می‌تواند بدون قنوت بخواند.
  6. نماز وَتر یک رکعت است و می‌شود آن را بدون قنوت به جا آورد.
  7. لازم نیست همه یازده رکعت را پشت سر هم بخواند و در چند نوبت خواندن بهتر است.
  8. انجام کم و زیادهای اشتباهی در نماز مستحب، سجده سهو ندارد.
  9. اگر مشغول نماز شب بود و هنگام اذان شد، اگر چهار رکعت از نماز شب را خوانده می‌تواند بقیه نماز شب را سبکتر بخواند و اگر هنوز چهار رکعت از نماز شب نخوانده، همان دو رکعتی را که شروع کرده تمام می‌کند و پس از آن دو رکعت نافله صبح را می‌خواند و سپس دو رکعت نماز صبح واجب را می‌خواند و پس از آن، باقیمانده نماز شب را قضا می‌کند.
  10. قضای نماز شب بر تقدیم آن یعنی پیش از نیمه شب خواندن برتری دارد. بنابر این اگر می‌داند که قضای نماز شب از او فوت نخواهد شد قضا اولویت دارد.[۵۰]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. رجوع کنید به آل عمران: ۱۷؛ ذاریات: ۱۷ـ ۱۸
  2. رجوع کنید به فرقان: ۶۴
  3. رجوع کنید به سجده: ۱۶
  4. (سجده/۱۷)
  5. کلینی، کافی، ج۸، ص۷۹
  6. عَلَیکمْ بِصَلاةِ اللَّیلِ وَلَوْرَکعَةً واحِدَةً، فَاِنَّ صَلاةَ اللَّیلِ مِنْهاةٌ عَنِ اْلاِثْمِ، وَتُطْفِئُ غَضَبَ الرَّبِّ تَبارَک وَ تَعالی، وَتَدْفَعُ عَنْ اَهْلِها حَرَّ النَّارِ یوْمَ القِیامَةِ … متقی هندی،‌ کنز العمال، ۷/۲۱۴۳۱.
  7. رسول خدا(ص) فرمود: خـداونـد به کسـی که نـماز شـب تـرک شـده را در روز قـضا کـند، افـتخار می‌کـند و می‌فرمـاید:‌ ای فـرشـتگان مـن! بنـده مـن قضـای چیـزی را که مـن بر او واجـب نـکرده‌ام بجـا می‌آورد، شاهد باشید که من او را آمرزیدم: اِنَّ اللّهَ یبـاهی بِالْعَـبْدِ یقْضی صَلاةَ اللَّیلِ بِالنَّهارِ، یقُولُ، مَلائِکتی عَبْدی یقْضی مـالَمْ اَفْـتَرِضْهُ عَـلَیهِ، اِشْــهَدُوا اَنـّی قَـدْ غَفَـرْتُ لَهُ. بحارالأنوار، ج ۸۷، ص۲۰۲.
  8. امام صادق(ع) فرمود:‌ای سلیمان نماز شب را رها نکن، زیرا بازنده و مغبون کسی است که از بیداری شب محروم باشد؛ یا سُلَیمانُ لاتَدَعْ قِیامَ اللَّیلِ فَاِنَّ الْمَغْبُونَ مَنْ حُرِمَ قِیامَ اللَّیلِ. بحارالأنوار، ج ۸۷، ص۱۴۶.
  9. ابراهیم بن سیابه می‌گوید: یکی از خـانواده مـن به امــام عـسکری(ع) نامه نوشت و در مورد نمـاز شـب مسـافر در اوّل شـب سـوال کرد، امام(ع) در پاسـخ نوشت: فضیلت نماز شب مسافر در اوّل شب مثل فضیـلت نمـاز آخر شـب غیر مسـافر است: فَـضْلُ صَـلاةِ الْمُسـافِرِ اَوَّلَ اللَّـیلِ کفَـضْلِ صَــلاةِ الْمُـقِیمِ فِـی الْحَـضَرِ مِـنْ آخِـرِ اللَّیلِ. بحارالانوار، ج ۷۸، ص۲۱۰.
  10. رجوع کنید به طبری، ج ۲۹، ص ۷۸؛ ابوداوود، ج ۲، ص ۷۱ـ۷۲
  11. مردی خدمت امیرالمؤمنین آمد و گفت:‌ای امیر مؤمنان من از نماز شب محروم شدم، علی(ع) فرمود: تو مردی هستی که گناهانت تو را به بند کشیده است: یا اَمیرَالْمُؤْمِنینَ اِنّی قَدْ حُرِمْتُ الصَّلاةَ بِاللَّیلِ، فَقالَ اَمیرُ الْمُؤْمِنینَ: اَنْتَ رَجُلٌ قَدْ قَیدَتْک ذُنُوبُک. بحارالأنوار، ج ۸۷، ص۱۴۶.
  12. امام صادق(ع) فرمود: مرد گناه می‌کند به همین جهت از نماز شب محروم می‌شود، همانا کار بد (گناه) در صاحبش زودتر کارگر می‌شود تا کارد در گوشت: اِنَّ الرَّجُلَ یذْنِبُ الذَّنْبَ فَیحْرَمُ صَلاةَ اللَّیلِ، وَاِنَّ الْعَمَلَ السَّیئَ اَسْرَعُ فِی صاحِبِهِ مِنَ السِّکینِ فِی اللَّحْمِ. میزان الحکمة، ج ۵/۱۰۴۶۷.
  13. قطب راوندی از امیر مؤمنان(ع)روایت کرده:در سه چیز با سه چیز طمع مکن: در بیداری شب با پرخوری،در نور چهره با خوابیدن در همه ساعات شب و در امان از دنیا، با همنشینی اهل فسق. مستدرک الوسایل، ج۶، ص۳۴۰
  14. رسول خدا صلی الله علیه و آله می‌فرمود: دو رکعت نماز در دل شب پیش من از دنیا و آنچه در آن است محبوبتر است. اَلرَّکعَتانِ فِی جَوْفِ اللَّیلِ اَحَبُّ اِلَی مِنَ الدُّنْیا وَما فِیها. بحارالأنوار، ج ۸۷، ص۱۴۸.
  15. امام صادق علیه‌السلام فرمود: ثروت و فرزندان، زیور زندگی دنیایند، و هشت رکعت نماز در آخر شب و یک رکعت نماز «وتـر» زیور آخرتند، که گاهی خدا همه آن زیورها را برای عدّه‌ای جمع می‌کند: اَلمالُ وَآلْبَنُونُ زینَةُ الْحَیوةِ الدُّنْیا وَثَمانُ رَکعاتٍ مِنْ آخِرِ اللَّیلِ وَالْوَتْرُ زینَةُ الآخِرَةِ، وَقَدْ یجْمَعُهَا اللّهُ لاِقْوامٍ. بحارالأنوار، ج ۸۷، ص۱۵۰.
  16. جابربن عبدالله انصاری می‌گوید: از رسول خدا صلی الله علیه و آلهشنیدم که می‌فرمود: خداوند متعال ابراهیم علیه‌السلامرا جز بخاطر دو کار دوست و خلیل خود انتخاب نکرد: ۱ ـ اطعام دادنش ۲ ـ نماز شب خواندش هنگامی که مردم خوابند. مَا اتَّخَذَّ اللّهُ اِبْراهِیمَ خَلیلاً اِلاّ لاِطْعامِهِ الطَّعامَ، وَصَلاْتِهِ بِاللَّیلِ وَالنَّاسُ نِیامٌ. بحارالأنوار، ج ۸۷، ص۱۴۴.
  17. پیامبر(ص): بـهتـرین نـماز بـعد از نـماز واجـب، نـماز خـواندن در دل شـب است: اَفْضَـلُ الصَّـلاةِ بَـعْدَ الصَّـلاةِ الْمَـکتُوبَةِ الصَّـلاةُ فِی جَوْفِ الَلَّیلِ. کنز العمال، ۷/۲۱۳۹۷.
  18. امام صادق علیه‌السلام فرمود: سه چیز مایه افتخار مؤمن و زینت و آرایش انسان در دنیا و آخرت است: ۱ ـ نماز در آخر شب ۲ ـ قطع امید از آنچه در دست مردم است ۳ ـ پذیریش ولایت امام معصومی از خاندان محمد صلی الله علیه و آله: ثَلاثَةٌ هُنَّ فَخْرُ المُؤْمِنِ وَزینَةٌ فِی الدُّنْیا وَاْلآخِرَةَ: الَصَّلاةُ فِی آخِرِ اللَّیلِ، وَ یأْسُهُ مِمّا فِی اَیدی النّاسِ، وَوِلایةُ اْلاِمامِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللّهُ عَلَیهِ وَآلِهِ. بحارالأنوار، ج ۸۷، ص۱۴۰.
  19. امام صادق علیه‌السلام فرمود: شرافت انسان با ایمان به نماز شب اوست و عزّت و بزرگواری او خودداری از اذیت مردم است: شَرَفُ الْمُؤْمِنِ صَلاتُهُ بِاللَّیلِ، وَعِزُّهُ کفُّ الاَذی عَنِ النّاسِ. بحارالأنوار، ج ۸۷، ص۱۴۱.
  20. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: هنگامی که انسان از بستر لذتبخش خود برخیزد در حالی که چشمانش خواب آلوده است برای اینکه با نماز شبش پروردگار خود را خوشنود کند، خداوند در مقابل فرشتگانش به او می‌نازد و می‌فرماید: آیا بنده مرا نمی‌بینید که از رختخواب گوارایش برخاسته برای نمازی که من بر او واجب نکردم. گواه باشید که او را بخشودم: اِذا قـامَ الْعَبْدُ مِنْ لَذیذِ مَضْـجَعِهِ وَالنُّعـاسُ فِی عَینَـیهِ لِیـرْضِی رَبَّـهُ جَلَّ وَ عَزَّبِصَـلاةِ لَیلِهِ، بـاهَی اللّهُ بِهِ مَلائِـکتَهُ، فَقـالَ: اَمـا تَرَوْنَ عَـبْدی هذا، قَدْ قـامَ مِنْ لَذیذِ مَضْـجَعِهِ اِلی صَـلاةٍ لَمْ اَفْـرُضْها عَـلَیهِ اِشْـهَدُوا اَنِّی قَـدْ غَفَـرْتُ لَهُ. بحار الانوار،ج ۸۷، ص۱۵۶.
  21. امام صادق علیه‌السلام فرمود: کسی که نماز شب را بجا نیاورد از شیعیان ما نیست: لَیسَ مِنْ شیعَتِنا مَنْ لَمْ یصَلِّ صَلاةَ اللَّیلِ. بحارالأنوار، ج ۸۷، ص۱۶۲.
  22. رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: بر شما باد به نماز شب، زیرا آن روش شایستگان پیش از شماست، و بیداری شب انسان را به خدا نزدیک می‌کند، و از گناه باز می‌دارد و گناهان را می‌پوشاند، و بیماری را از بدن می‌زداید: عَلَیکمْ بِصَلاةِ اللَّیلِ فَاِنَّهُ دَأْبُ الصّالِحینَ قَبْلَکمْ، وَاِنَّ قِیامَ اللَّیلِ قُرْبٌ اِلَی اللّهِ، وَمِنْهاةٌ عَنِ اْلاِثْمِ، وَتَکفیرُ السَّیئاتِ وَمَطْرَدَةُ الدّاءِ فِی الْجَسَدِ. بحارالأنوار، ج۸۷، ص۱۲۳.
  23. رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: بر شما باد به نماز شب، زیرا آن روش شایستگان پیش از شماست، و بیداری شب انسان را به خدا نزدیک می‌کند، و از گناه باز می‌دارد و گناهان را می‌پوشاند، و بیماری را از بدن می‌زداید: عَلَیکمْ بِصَلاةِ اللَّیلِ فَاِنَّهُ دَأْبُ الصّالِحینَ قَبْلَکمْ، وَاِنَّ قِیامَ اللَّیلِ قُرْبٌ اِلَی اللّهِ، وَمِنْهاةٌ عَنِ اْلاِثْمِ، وَتَکفیرُ السَّیئاتِ وَمَطْرَدَةُ الدّاءِ فِی الْجَسَدِ. بحارالأنوار، ج۸۷، ص۱۲۳.
  24. رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: بر شما باد به نماز شب، زیرا آن روش شایستگان پیش از شماست، و بیداری شب انسان را به خدا نزدیک می‌کند، و از گناه باز می‌دارد و گناهان را می‌پوشاند، و بیماری را از بدن می‌زداید: عَلَیکمْ بِصَلاةِ اللَّیلِ فَاِنَّهُ دَأْبُ الصّالِحینَ قَبْلَکمْ، وَاِنَّ قِیامَ اللَّیلِ قُرْبٌ اِلَی اللّهِ، وَمِنْهاةٌ عَنِ اْلاِثْمِ، وَتَکفیرُ السَّیئاتِ وَمَطْرَدَةُ الدّاءِ فِی الْجَسَدِ. بحارالأنوار، ج۸۷، ص۱۲۳.
  25. رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: بر شما باد به نماز شب، زیرا آن روش شایستگان پیش از شماست، و بیداری شب انسان را به خدا نزدیک می‌کند، و از گناه باز می‌دارد و گناهان را می‌پوشاند، و بیماری را از بدن می‌زداید: عَلَیکمْ بِصَلاةِ اللَّیلِ فَاِنَّهُ دَأْبُ الصّالِحینَ قَبْلَکمْ، وَاِنَّ قِیامَ اللَّیلِ قُرْبٌ اِلَی اللّهِ، وَمِنْهاةٌ عَنِ اْلاِثْمِ، وَتَکفیرُ السَّیئاتِ وَمَطْرَدَةُ الدّاءِ فِی الْجَسَدِ. بحارالأنوار، ج۸۷، ص۱۲۳.
  26. امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: بیداری شب باعث سلامتی بدن و خشنودی پروردگار بزرگ و در معرض رحمت و لطف خدا قرار گرفتن و چنگ زدن به اخلاق پیامبران است: قیامُ اللَّیلِ مُصِحَّةٌ لِلْبَدَنِ، وَ مَرْضاةٌ لِلرِّبِّ عَزَّوَجَلَّ، وَ تَعَرُّضٌ لِلرَّحْمَةِ وَ تَمَسُّک بِاَخْلاقِ النَّبِیینَ. بحارالأنوار، ج۸۷، ص۱۴۴.
  27. امام صادق علیه‌السلام فرمود: نماز شب انسان را خوش سیما و خوش اخلاق و خوشبو می‌کند، و روزی را زیاد، و قرض را ادا می‌کند و غم را می‌برد و دید انسان را نورانی می‌کند: صَلاةُ اللَّیلِ تُحسِنُ الْوَجْهَ، وَتُحْسِنُ الْخُلْقَ، وَتُطِیبُ الرّیحَ، وَتُدِرُّ الرِّزْقَ، وَ تَقْضِی الدَّینَ، وَتَذْهَبُ بالْهَمِّ، وَتَجْلُو الْبَصَرَ. وسائل الشیعه، ج۵، ص۲۷۲.
  28. حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۲۷۲.
  29. حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۲۷۲.
  30. حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۲۷۲.
  31. حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۲۷۲.
  32. حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۲۷۲.
  33. امام صادق علیه‌السلام فرمود: دروغ گفته کسی که گمان کند نماز شب می‌خواند و گرسنگی می‌کشد زیرا نماز شب غذای روز را ضمانت می‌کند: کذِبَ مَنْ زَعَمَ اَنَّهُ یصَلّی صَلاةَ اللَّیلِ وَهُوَ یجُوعُ اِنَّ صَلاةَ اللَّیلِ تَضْمِنُ رِزْقَ النَّهارَ. بحارالأنوار، ج۸۷، ص۱۵۴.
  34. امام رضا علیه‌السلام فرمود: بر شما باد به نماز شب، هیچ بنده‌ای نیست که آخر شب بیدار شود و هشت رکعت نماز شب و دو رکعت نماز شفع و یک رکعت نماز وتر بخواند و در قنوت آن هفتاد بار استغفار کند مگر اینکه خداوند او را از عذاب قبر و آتش پناه داده و عمر او را طولانی کرده، به زندگی او گشایش خواهد داد. سپس امام علیه‌السلام فرمود: خانه هائی که در آنها نماز شب خوانده می‌شود نورش برای اهل آسمان می‌درخشد همانطور که نور ستارگان برای مردم زمین می‌درخشد: عَـلَیکمْ بِصَـلاةِ اللَّیلِ فَما مِنْ عَـبْدٍ یقُومُ آخِرَ اللَّیلِ فَیصَـلِّی ثَمانَ رَکعاتٍ وَ رَکعَـتَی الشَّفْـعِ وَ رَکعَةَ الْـوَتْرِ وَاسْتَغْـفَرَ اللّهَ فـی قُنُوتِهِ سَبْـعینَ مَرَّةً اِلاّ، اُجیرُ مِنْ عَـذابِ الْقَـبْرِ، وَمِنْ عَـذابِ النّارِ، وَمُـدَّلَهُ فِی عُمْرِهِ، وَوُسِّعَ عَلَیهِ فِی مَعِیشَتِهِ، ثُمَّ قالَ علیه‌السلام:اِنَّ الْبَیـوتَ الَّتی یصَـلّی فِیـها بِاللَّیلِ یـزْهَرُنُورُها لاِهْلِ السَّماءِ کما یزْهَرُ نُورُ الْکواکبِ لاِهْلِ اْلاَرْضِ. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  35. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  36. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  37. رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: نمـاز شب مایه خوشنودی پروردگار و دوستی فرشتگان و روش پـیامبران و نور معـرفت و ریشه ایـمان و موجـب آرامـش بـدن و نـفرت شیطان و سلاح در مقابل دشمن و مستجاب شدن دعا و پذیرش اعمال و برکت روزی است. و نماز شب بین نـمازگزار و مـلک المـوت واسـطه می‌شود و چـراغ قـبر و فـرش زیر او در قـبر و پـاسخ نـکیر و منکر و مـونس انسان در قبر و زیارت کننده او در قبر تا روز قیامت خـواهد بود: صَلاةُ اللَّیلِ مَرْضاةُ الرّبِّ، وَحُبُّ الْمَلائِکةِ، وَسُنَّةُ اْلاَنْبِیاء، وَنُورُ الْمَعْرِفَةِ، وَ اَصْلُ الاْیمانِ، وَ راحَةُ اْلاَبْدانِ، وَکراهِیةُ الشَّیطانِ، وَسِلاحٌ عَلَی الاْعْداءِ، وَ اِجابَةٌ لِلدُّعاءِ، وَقَبُولُ اْلاَعْمالِ، وَبَرَکةٌ فی الرِّزْقِ، وَشفیعٌ بَینَ صاحِبِها وَبَینَ مَلَک الْمَوْتِ، وَ سِر اجٌ فی قَبْرِهِ وَ فِر‌اش تَحْتَ جَنْبِهِ، وَجَوابٌ مَعَ مُنْکرٍ و َ نَکیرٍ، وَمُونِسٌ وَزائِرٌ فِی قَبْرِهِ اِلی یوْمِ الْقِیامَةِ. بحارالأنوار، ج۸۷، ص۱۶۱.
  38. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  39. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  40. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  41. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  42. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  43. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  44. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  45. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۷، ص۱۶۱.
  46. امام علی علیه‌السلام فرمود: هنـگامی که خـداوند بزرگ اراده می‌کند مردم روی زمین را گرفتار عـذاب کنـد می‌گویـد: اگـر نبـودند کـسانی که مـرا بخـاطر جـلال و جبروتم دوست می‌دارند و مساجد مرا آباد می‌کنند و سحـرگاهان اسـتغفار می‌کـنند عـذابم را بر زمـینیان نازل می‌کـردم: اِنَّ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ اِذا اَرادَ اَنْ یصیبَ اَهْلَ اْلاَرْضِ بِعَذابٍ قالَ لَوْلاَ الذَّینَ یتَحابُّونَ بِجَلالی، وَیعْمُرُونَ مَساجِدی وَیسْتَغْفِرُونَ بِاْلاَسْحارِ لاَنْزَلْتُ بِهِمْ عَذابی.مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج ۸۷، ص۱۵۰.
  47. قمی، مفاتیح الجنان، کتاب باقیات الصالحات، کیفیت نماز شب.
  48. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: آسوده‌ترین شما در توقفگاه قیامت کسی است که قنوت نماز وتر او طولانی‌تر باشد: اَطْوَلُکمْ قُنُوتا فِی الْوَتْرِ اَطْوَلُکمْ راحَةً یوْمَ القِیامَةِ فِی المَوْقِفِ. بحارالأنوار، ج ۸۷، ص۲۸۷
  49. قمی، عباس، ‌مفاتیح الجنان، صص۸۶۹-۸۷۲.
  50. رجوع کنید به: عرفانیان، میرزاغلامرضا، «صلاة اللیل» صص ۱۲۵-۱۲۶

منابع

  • ابن بابویه (شیخ صدوق)، محمد بن علی، التوحید، محقق: هاشم حسینی طهرانی، قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة فی قم المقدسة، ۱۳۹۸ق.
  • امام خمینی، توضیح المسائل.
  • حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام، ۱۴۰۹ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، تهران، انتشارات ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
  • عرفانیان، میرزا غلامرضا، صلاة اللیل، فضلها و وقتها و عددها و کیفیتها و الخحصویات الراجعة الیها من الکتاب و السنة، النجف الاشرف، مطبعة الادب، ۱۴۰۱ق.
  • قمی، عباس، مفاتیح الجنان، تهران، نشر مشعر، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.
  • کلینی، محمد بن یعقوب‌، الکافی،‌ تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ق
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار،‌ بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
  • ملکی تبریزی، میرزا جواد، «اسرار الصلوة»، ترجمه: رضا رجب‌زاده، تهران، انتشارات پیام آزادی، چاپ هفتم، ۱۳۷۶ش.

پیوند به بیرون