امالفضل دختر مأمون
| همسر و قاتل امام جواد(ع) | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| خویشاوندان سرشناس | مأمون عباسی (پدر) • معتصم عباسی(عمو) |
| وفات | پس از ۲۲۰ق |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| فعالیتها | مسموم کردن امام جواد(ع) |
| اطلاعات دیگر | |
| مرتبط | ازدواج امام جواد(ع) با امالفضل |
امالفضل دختر مأمون، (زنده در ۲۲۰ق) دختر مأمون عباسی و همسر امام جواد(ع) بود. برخی منابع او را عامل مسمومیت و شهادت امام جواد(ع) معرفی کردهاند.
اُمّالفضل دختر مأمون، خلیفه عباسی، بود[۱] که مأمون او را به عقد امام جواد(ع) درآورد. درباره زمان دقیق این ازدواج اختلاف است؛ برخی منابع آن را در زمان حیات امام رضا(ع)[۲] و برخی پس از شهادت او[۳] دانستهاند. به گفته شیخ مفید، مأمون به دلیل جایگاه علمی و اخلاقی امام جواد(ع) به این ازدواج تمایل داشت و آن را پیشنهاد کرد.[۴] این ازدواج با مخالفت برخی عباسیان روبهرو شد؛ زیرا آنان نگران تقویت جایگاه علویان و احتمال انتقال خلافت از عباسیان به آنان بودند.[۵] مهریه اُمّالفضل پانصد درهم، برابر با مهریه حضرت فاطمه(س)، تعیین شد.[۶] امام جواد(ع) و اُمّالفضل فرزندی نداشتند.[۷]
درباره شهادت امام جواد(ع) گزارشهای مختلفی وجود دارد. به گزارش مسعودی، معتصم عباسی و جعفر بن مأمون در تصمیم به قتل امام جواد نقش داشتند و اُمّالفضل به تحریک جعفر، امام جواد(ع) را با انگور زهرآلود مسموم کرد و به شهادت رساند.[۸] درباره نقش امالفضل در شهادت امام جواد(ع)، گزارشهای دیگری نیز نقل شده است.[۹] در مقابل، برخی منابع، شهادت امام جواد(ع) را به تحریک ابنابیداود، قاضی بغداد، و به دستور معتصم و توسط عوامل دربار دانستهاند. شیخ مفید ضمن نقل گزارشهای مربوط به مسمومیت امام جواد(ع)، گفته است که این موضوع برای او بهگونهای ثابت نشده که بتواند بر آن گواهی دهد.[۱۰]
به گزارش مسعودی، امالفضل پس از مسموم کردن امام جواد(ع) پشیمان شد و گریه کرد؛ اما امام(ع) او را نفرین کرد.[۱۱] برخی منابع نیز گزارش کردهاند که معتصم پس از شهادت امام جواد(ع)، امالفضل را به قصر خود برد،[۱۲] او مدتی بعد به بیماری سختی مبتلا شد و درگذشت.[۱۳]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ ابنکثیر، البدایة و النهایه، ۱۴۰۷ق، ج۱۰، ص۲۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الامم والملوک، ۱۳۸۷ق، ج۸، ص۵۶۶؛ ابنکثیر، البدایة و النهایة، ۱۴۰۷ق، ج۱۰، ص۲۶۹.
- ↑ مسعودی، اثبات الوصیة، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۳.
- ↑ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۱.
- ↑ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۱.
- ↑ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۴.
- ↑ مسعودی، اثبات الوصیة، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۷؛ ابنشهرآشوب، المناقب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۳۸۰.
- ↑ مسعودی، اثبات الوصیة، ۱۳۸۴ش، ص۲۲۷.
- ↑ نگاه کنید به: ابنشهرآشوب، المناقب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۳۹۴-۳۹۵.
- ↑ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.
- ↑ مسعودی، اثبات الوصیة، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۷.
- ↑ اربلی، کشف الغمه، ۱۳۸۱ق، ج۲، ص۳۴۵.
- ↑ ابنشهرآشوب، المناقب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۳۸۱.
منابع
- ابنشهرآشوب مازندرانی، مناقب آل أبیطالب(ع)، مؤسسه انتشارات علامه، قم، ۱۳۷۹ق.
- ابنکثیر دمشقی، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، دارالفکر، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م.
- اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، چاپ مکتبة بنیهاشمی، تبریز، ۱۳۸۱ق.
- طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق: محمدأبوالفضل ابراهیم، دارالتراث، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م.
- عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر العیاشی، تصحیح: هاشم رسولی محلاتی، المکتبة العلمیه الاسلامیه، تهران.
- مسعودی، علی بن حسین، إثبات الوصیة للإمام علی بن أبی طالب، انصاریان، قم، ۱۴۲۶ق.
- مسعودی، علی بن حسین، مروجالذهب و معادن الجوهر، تحقیق: اسعد داغر، قم، دارالهجرة، ۱۴۰۹ق.
- مفید، الإرشاد، انتشارات کنگره جهانی شیخ مفید، قم، ۱۴۱۳ق.
| پدر و مادر |  | |
|---|---|---|
| القاب | ||
| همسران | ||
| فرزندان | ||
| خویشان سرشناس | ||
| اصحاب و راویان | ||
| کتابشناسی | ||
| مرتبط | ||