مسجد جامع کرمان: تفاوت میان نسخهها
جز ویرایش جزیی |
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
مسجد جامع کرمان نه سال پس از فتح کرمان(۷۴۰ق)<ref>آل داود، مدخل آل مظفر، دائره المعارف بزرگ اسلامی.</ref> بهدست مبارزالدین محمد بن شرف الدین، اولین امیر آل مظفر (حکومت:۷۱۸ ـ ۷۵۹ق)<ref>آل داود، مدخل آل مظفر، دائره المعارف بزرگ اسلامی.</ref> به شکرانه سالم بازگشتن از میدان جنگ، بنیان نهاده شد. این مسجد با الهام از معماری ساسانی دارای سردرِ رفیع، صحن، ایوان و شبستان است و معمار آن، استاد محمد یزدی و تاریخ بنای آن ۷۵۰ق است.<ref>بیرامی، مطالعه اجزای کالبدی کتیبههای کوفی مسجد جامع کرمان براساس کاربرد عناصر بصری، ص۳۶.</ref> گفته شده کار ساخت آن در اواخر ۷۵۵ق به پایان رسید.<ref> احمدزاده و دیگران، بازشناسی و تحلیل کتیبههای مسجد جامع مظفری کرمان، ص۴۹. </ref> این مسجد در خارج از شهر قرار داشت و بعدها با گسترش و توسعه شهر کرمان در داخل آن قرار گرفت.<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%B8%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-4-%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C/ مسجد جامع کرمان یا مظفری (مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران)]</ref> | مسجد جامع کرمان نه سال پس از فتح کرمان(۷۴۰ق)<ref>آل داود، مدخل آل مظفر، دائره المعارف بزرگ اسلامی.</ref> بهدست مبارزالدین محمد بن شرف الدین، اولین امیر آل مظفر (حکومت:۷۱۸ ـ ۷۵۹ق)<ref>آل داود، مدخل آل مظفر، دائره المعارف بزرگ اسلامی.</ref> به شکرانه سالم بازگشتن از میدان جنگ، بنیان نهاده شد. این مسجد با الهام از معماری ساسانی دارای سردرِ رفیع، صحن، ایوان و شبستان است و معمار آن، استاد محمد یزدی و تاریخ بنای آن ۷۵۰ق است.<ref>بیرامی، مطالعه اجزای کالبدی کتیبههای کوفی مسجد جامع کرمان براساس کاربرد عناصر بصری، ص۳۶.</ref> گفته شده کار ساخت آن در اواخر ۷۵۵ق به پایان رسید.<ref> احمدزاده و دیگران، بازشناسی و تحلیل کتیبههای مسجد جامع مظفری کرمان، ص۴۹. </ref> این مسجد در خارج از شهر قرار داشت و بعدها با گسترش و توسعه شهر کرمان در داخل آن قرار گرفت.<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%B8%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-4-%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C/ مسجد جامع کرمان یا مظفری (مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران)]</ref> | ||
در نقلی دیگر آمده است مبارزالدین محمد مظفر در پی بهدست آوردن یک تار مو از [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله|پیامبر اکرم(ص)]] که شمسالدین علی بمی به او بخشید، از جهت [[تبرک]] این واقعه، مسجد جامع کرمان را از اموال خاصّ خود ساخت و املاک | در نقلی دیگر آمده است مبارزالدین محمد مظفر در پی بهدست آوردن یک تار مو از [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله|پیامبر اکرم(ص)]] که شمسالدین علی بمی به او بخشید، از جهت [[تبرک]] این واقعه، مسجد جامع کرمان را از اموال خاصّ خود ساخت و املاک فراوانی را وقف آن نمود<ref>رستگار فسایی، مقالاتی درباره شعر و زندگی حافظ، ۱۳۶۷ش، ص۱۰۷.</ref> و تار مو را در دارالسیادهای که در کرمان ساخته بود، نگهداری کرد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/115534 آثار و اشیای منسوب به رسول خدا(ص) در ایران]، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.</ref> | ||
براساس مستندات موجود، بخشهای مختلف مسجد در دورانهای مختلف تعمیر و مرمت گردیده است. مناره و گلدسته مسجد جامع کرمان در زمان [[کریمخان زند]] مرمت شده است.<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%B8%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-4-%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C/ مسجد جامع کرمان یا مظفری، مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران]</ref> در زمان [[صفویان|صفویه]] نیز گزارشاتی از تعمیر و مرمت بخشهای داخلی مسجد شده است.<ref>بیرامی، مطالعه اجزای کالبدی کتیبههای کوفی مسجد جامع کرمان براساس کاربرد عناصر بصری، ص۳۸و۳۹.</ref> سردر رو به شرق مسجد از شلیک توپهای [[آقا محمدخان قاجار|آغامحمدخان قاجار]] صدمه دید، ولی بعدها تعمیر گردید.<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%B8%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-4-%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C/ مسجد جامع کرمان یا مظفری، مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران]</ref> | براساس مستندات موجود، بخشهای مختلف مسجد در دورانهای مختلف تعمیر و مرمت گردیده است. مناره و گلدسته مسجد جامع کرمان در زمان [[کریمخان زند]] مرمت شده است.<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%B8%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-4-%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C/ مسجد جامع کرمان یا مظفری، مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران]</ref> در زمان [[صفویان|صفویه]] نیز گزارشاتی از تعمیر و مرمت بخشهای داخلی مسجد شده است.<ref>بیرامی، مطالعه اجزای کالبدی کتیبههای کوفی مسجد جامع کرمان براساس کاربرد عناصر بصری، ص۳۸و۳۹.</ref> سردر رو به شرق مسجد از شلیک توپهای [[آقا محمدخان قاجار|آغامحمدخان قاجار]] صدمه دید، ولی بعدها تعمیر گردید.<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%B8%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-4-%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C/ مسجد جامع کرمان یا مظفری، مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران]</ref> | ||
نسخهٔ ۲۵ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۱:۴۸
| اطلاعات اوليه | |
|---|---|
| بنيانگذار | امیر مبارزالدین محمد مظفری میبدی |
| تأسیس | سال ۷۵۰ق |
| کاربری | مسجد |
| مکان | کرمان |
| نامهای دیگر | مسجد مظفری |
| وقایع مرتبط | آسیبدیدن در حمله آقا محمدخان قاجار به کرمان • آتشکشیدهشدن بهدست عوامل حکومت پهلوی در سال ۱۳۵۷ش |
| مشخصات | |
| وضعیت | فعال |
| امکانات | کتابخانه |
| معماری | |
| معمار | استاد محمد یزدی |
| سبک | ساسانی |
| بازسازی | در سالهای مختلف |
مسجد جامع کرمان از مساجد مشهور و تاریخی ایران که در شهر کرمان قرار دارد. این مسجد چهار ایوانی، در دوره آل مظفر (حکومت:۷۱۸ ـ ۷۹۵ق) ساخته شد و به «مسجد مظفری» نیز شناخته میشود. مبارزالدین محمد بن شرفالدین اولین امیر آل مظفر به شکرانه سالم بازگشتن از میدان جنگ به بنای این مسجد اهتمام ورزید. در مسجد جامع کرمان، کتیبههایی با نامهای حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س) از دورههای مختلف اسلامی به چهار خط کوفی، ثلث، نستعلیق و نسخ وجود دارد.
این مسجد در حمله آقا محمدخان قاجار به کرمان آسیب دید و بعدها مرمت شد. در سال ۱۳۵۷ش هم عوامل حکومت پهلوی و ساواک در پی حضور برخی از انقلابیون به مناسبت چهلم شهدای واقعه ۱۷ شهریور، مسجد جامع کرمان را به آتش کشیدند.
موقعیت و جایگاه
مسجد جامع کرمان دوران حکومت مظفریان (۷۱۸-۷۹۵ق) ساخته شد و در میان عامه مردم به نام «مسجد مظفری» نیز شهرت دارد.[۱] این مسجد در ضلع غربی میدان شهدا (مشتاق) در شهر کرمان واقع شده و محصور به بازار مظفری، بازار قدمگاه و خیابان شریعتی است.[۲] مسجد مظفری در سال ۱۳۱۵ش در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.[۳]
تاریخچه بنا
مسجد جامع کرمان نه سال پس از فتح کرمان(۷۴۰ق)[۴] بهدست مبارزالدین محمد بن شرف الدین، اولین امیر آل مظفر (حکومت:۷۱۸ ـ ۷۵۹ق)[۵] به شکرانه سالم بازگشتن از میدان جنگ، بنیان نهاده شد. این مسجد با الهام از معماری ساسانی دارای سردرِ رفیع، صحن، ایوان و شبستان است و معمار آن، استاد محمد یزدی و تاریخ بنای آن ۷۵۰ق است.[۶] گفته شده کار ساخت آن در اواخر ۷۵۵ق به پایان رسید.[۷] این مسجد در خارج از شهر قرار داشت و بعدها با گسترش و توسعه شهر کرمان در داخل آن قرار گرفت.[۸]
در نقلی دیگر آمده است مبارزالدین محمد مظفر در پی بهدست آوردن یک تار مو از پیامبر اکرم(ص) که شمسالدین علی بمی به او بخشید، از جهت تبرک این واقعه، مسجد جامع کرمان را از اموال خاصّ خود ساخت و املاک فراوانی را وقف آن نمود[۹] و تار مو را در دارالسیادهای که در کرمان ساخته بود، نگهداری کرد.[۱۰]
براساس مستندات موجود، بخشهای مختلف مسجد در دورانهای مختلف تعمیر و مرمت گردیده است. مناره و گلدسته مسجد جامع کرمان در زمان کریمخان زند مرمت شده است.[۱۱] در زمان صفویه نیز گزارشاتی از تعمیر و مرمت بخشهای داخلی مسجد شده است.[۱۲] سردر رو به شرق مسجد از شلیک توپهای آغامحمدخان قاجار صدمه دید، ولی بعدها تعمیر گردید.[۱۳]
علیاصغر صالحی کرمانی (متوفای ۱۴۰۱ق) هم که از عالمان کرمان بود، شبستانی در مسجد پایهریزی کرد که این شبستان بهنام وی معروف است. همچنین کتابخانهای بههمت ابوالقاسم هرندی از تاجران و خیّران کرمانی احداث شده است.[۱۴]
پشت محراب در ضلع غربی مسجد، مقبره شاعر اهلبیت و سراینده دیوان حمله حیدری، ملا بمانعلی راجی کرمانی قرار دارد.[۱۵]
ویژگیهای معماری
مسجد کرمان دارای سه ورودی است که سردرِ اصلی آن از شرق متصل به میدان شهدا (مشتاق) و متعلق به دوره آل مظفر است. سردرِ جنوب غربی واقع در بازار قدمگاه و تاریخ ساختش به قرن دهم هجری بازمیگردد و سردر شمالی (ورودی زنانه) در خیابان شریعتی متعلق به اواخر دوره قاجار است.[۱۶]
در این مسجد انواع کاشیکاریها و مقرنسها، بهصورت هفترنگ ساده و چندرنگ کار شده[۱۷] و در کتیبههای متعددی از دورههای مختلف اسلامی (آلمظفر، صفویه، قاجار و پهلوی) از چهار خط کوفی، ثلث، نستعلیق و نسخ در سردرِ ورودیها، نمای ایوانها و محرابها استفاده گردیده است.[۱۸] نام خداوند، آیات قرآن، محمد(ص)، علی(ع) و فاطمه(س) در کتیبهها درج گردیده است.[۱۹]
گفته شده این عمارت بهدلیل کاربرد کتیبهها و نقشهای اسلیمی[یادداشت ۱] همراه با کیفیت والای تکنیکی و فنی، بهصورت یک تولید پویا جلوه یافته است.[۲۰]
آتشزدن مسجد توسط ساواک
مسجد جامع کرمان در ۲۴ مهر ۱۳۵۷ش، پس از تبعید امام خمینی به فرانسه و در اجتماع چهلم شهدای واقعه ۱۷ شهریور که جمعی از انقلابیون حضور داشتند، توسط عوامل حکومت پهلوی و ساواک، به آتش کشیده شد و قرآنها، کتابهای دعا، منبر و فرشهای آن سوخت.[۲۱]
پانویس
منابع
- آل داود، سیدعلی، مدخل «آل مظفر»، سایت دائره المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: ۹مهر ۱۴۰۱ش.
- آثار و اشیای منسوب به رسول خدا(ص) در ایران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۱ش.
- احمدزاده، فرید؛ نورسی، حامید؛ هنردان، مریم، بازشناسی و تحلیل کتیبههای مسجد جامع مظفری کرمان، مطالعات ایرانشناسی زمستان ۱۳۹۷ - شماره ۱۱.
- باباپور گلافشانی، محمدمهدی، انقلاب اسلامی ایران زمینهها و فرایند شکلگیری، قم، المصظفی، ۱۳۹۰ش.
- بیرامی، ریحانه؛ فرخفر، فرزانه، مطالعه اجزای کالبدی کتیبههای کوفی مسجد جامع کرمان براساس کاربرد عناصر بصری، تاریخ و فرهنگ، پاییز و زمستان ۱۳۹۶ - شماره ۹۹.
- جواهرکلام، عبدالحسین، تربت پاکان قم، قم، انصاریان، ۱۳۸۲ش.
- دانشگاه کمبریج، تاریخ ایران، ترجمه: یعقوب آژند، تهران، جامی، ۱۳۸۰ش.
- رستگار فسایی، منصور، مقالاتی درباره شعر و زندگی حافظ، تهران، جامی، ۱۳۶۷ش.
- وفایی، مرتضی، آیةالله مشکینی در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، الهادی، ۱۳۹۰ش.
- مسجد جامع کرمان یا مظفری، مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران.
- مسجد جامع مظفری کرمان، بنایی ۷۰۰ ساله با چهار ایوان، مجله گردشگری الیگشت، تاریخ انتشار: ۱۴ مهر ۱۳۹۸ش.
- ↑ مسجد جامع کرمان یا مظفری، مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران
- ↑ مسجد جامع کرمان یا مظفری، مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران
- ↑ مسجد جامع مظفری کرمان، بنایی ۷۰۰ ساله با چهار ایوان، مجله گردشگری الیگشت.
- ↑ آل داود، مدخل آل مظفر، دائره المعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ آل داود، مدخل آل مظفر، دائره المعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ بیرامی، مطالعه اجزای کالبدی کتیبههای کوفی مسجد جامع کرمان براساس کاربرد عناصر بصری، ص۳۶.
- ↑ احمدزاده و دیگران، بازشناسی و تحلیل کتیبههای مسجد جامع مظفری کرمان، ص۴۹.
- ↑ مسجد جامع کرمان یا مظفری (مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران)
- ↑ رستگار فسایی، مقالاتی درباره شعر و زندگی حافظ، ۱۳۶۷ش، ص۱۰۷.
- ↑ آثار و اشیای منسوب به رسول خدا(ص) در ایران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ مسجد جامع کرمان یا مظفری، مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران
- ↑ بیرامی، مطالعه اجزای کالبدی کتیبههای کوفی مسجد جامع کرمان براساس کاربرد عناصر بصری، ص۳۸و۳۹.
- ↑ مسجد جامع کرمان یا مظفری، مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران
- ↑ جواهرکلام، تربت پاکان قم، ۱۳۸۲ش، ج۲، ص۱۰۳۷و۱۰۳۸.
- ↑ مسجد جامع کرمان یا مظفری، مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران
- ↑ بیرامی، مطالعه اجزای کالبدی کتیبههای کوفی مسجد جامع کرمان براساس کاربرد عناصر بصری، ص۳۳.
- ↑ مسجد جامع کرمان یا مظفری (مسجدی ۴ ایوانی از شاهکارهای معماری ایران)
- ↑ احمدزاده و دیگران، بازشناسی و تحلیل کتیبههای مسجد جامع مظفری کرمان، ص۴۸.
- ↑ بیرامی، مطالعه اجزای کالبدی کتیبههای کوفی مسجد جامع کرمان براساس کاربرد عناصر بصری، ص۳۶.
- ↑ دانشگاه کمبریج، تاریخ ایران، ۱۳۸۰ش، ص۴۱۵.
- ↑ وفایی، آیةالله مشکینی در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۳۹۰ش، ص۱۱۹؛ باباپور گلافشانی، انقلاب اسلامی ایران زمینهها و فرایند شکلگیری، ۱۳۹۰ش، ص۱۷۲.
خطای یادکرد: برچسب
<ref> برای گروهی به نام «یادداشت» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="یادداشت"/> یافت نشد.