علی بن مهزیار اهوازی: تفاوت میان نسخهها
imported>Hasaninasab جزبدون خلاصۀ ویرایش |
imported>Hasaninasab جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
==ویژگیها== | ==ویژگیها== | ||
===عبادت=== | ===عبادت=== | ||
در احوال وی | در احوال وی آوردهاند که: «هنگام طلوع خورشید برای خدا به [[سجده]] میافتاد و سرش را بلند نمیکرد تا اینکه هزار نفر از برادران دینیاش را دعا میکرد.<ref>معجم رجال الحدیث، ج ۱، ص ۳۱۸ </ref><ref>تحلیلی از زندگانی امام هادی(ع)،ص:۲۹۳</ref> | ||
ازاینرو، پیشانی وی در اثر سجدههای زیاد و طولانی، همانند زانوی شتر، پینه زده بود و این نبود مگر به خاطر عبادت بسیار و سجده در پیشگاه حق.»<ref>الکنی و الالقاب، ج۱، ص۴۳۲</ref> | ازاینرو، پیشانی وی در اثر سجدههای زیاد و طولانی، همانند زانوی شتر، پینه زده بود و این نبود مگر به خاطر عبادت بسیار و سجده در پیشگاه حق.»<ref>الکنی و الالقاب، ج۱، ص۴۳۲</ref> | ||
نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۱۵، ساعت ۱۳:۰۶
 تصویری از بقعه علی بن مهزیار در جاجرم خراسان شمالی | |
| مشخصات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | علی بن مهزیار اهوازی |
| لقب | اهوازی یا دروقی |
| خویشاوندان | ابراهیم بن مهزیار |
| ولادت | نامشخص دروق اهواز |
| محل زندگی | دروق، اهواز،خراسان |
| وفات | 254ق. اهواز یا جاجرم |
| علت وفات | مرگ طبیعی |
| مدفن | اهواز یا جاجرم |
| مشخصات دینی | |
| از یاران | امام رضا(ع)،امام جواد(ع)،امام هادی(ع) |
علی بن مهزیار اهوازی دورقی، فقیه، محدث و از رهبران و سرشناس شیعه در اوایل قرن سوم. وی نزد امامان شیعه از جایگاه والایی برخوردار و از یاران نزدیک امام هادی(ع) و وکیل ایشان در برخی نواحی بود. کنیه وی ابوالحسن و به اهوازی و دروقی مشهور بود. علی بن مهزیار در نوجوانی همراه پدرش که مسیحی به اسلام روی آورده و در عبادت و علم زبانزد شد و به دفاع از مذهب اهل بیت پرداخت. وی با امامان شیعه ارتباط داشته و امام جواد(ع) در نامهای او را ستود. در مورد محل دفن وی اختلاف است، دو بقعه در شهرهای جاجرم و اهواز به وی منسوب است.
کنیه و لقب
منابع کنیه وی را ابوالحسن و لقب وی را اهوازی و دورقی آوردهاند.[۱] لقب دروقی از آن جهت به وی اطلاق شده است که زادگاه وی دورق یکی از شهرهای خوزستان بوده است.[۲]
نسب
پدر وی به نام مهزیار، مسیحی و اهل هند بود که اسلام آورد سپس در یکی از روستاهای اهواز سکنی گزید. علی بن مهزیار نیز همراه پدرش، در همان دوران نوجوانی به دین اسلام گروید.[۳]
برخی معتقدند که وی اهل «هندیجان فارس» است.[۴] در دورههای گذشته «هندیجان» از شهرهای دورق قدیم - جزء فارس - محسوب میشد.
ویژگیها
عبادت
در احوال وی آوردهاند که: «هنگام طلوع خورشید برای خدا به سجده میافتاد و سرش را بلند نمیکرد تا اینکه هزار نفر از برادران دینیاش را دعا میکرد.[۵][۶] ازاینرو، پیشانی وی در اثر سجدههای زیاد و طولانی، همانند زانوی شتر، پینه زده بود و این نبود مگر به خاطر عبادت بسیار و سجده در پیشگاه حق.»[۷]
علم
وی از مفسران قرن سوم هجری است و بیش از سی کتاب و رساله در زمینههای مختلف معارف اسلامی دارد.[۸]نام وی در اسناد حدود ۴۳۷ روایت آمدهاست.[۹]
دفاع از مذهب امامیه
به نوشته نجاشی، ابن مهزیار با علی بن اسباط که فطحی مذهب بود، مناظراتی داشت و مسائلی در این باره میان آن دو رد و بدل گردید. سرانجام آن دو مسائل مورد بحث خود را پیش امام جواد(ع) بردند که این امر، با بازگشت علی بن اسباط از عقیده باطل خود، خاتمه یافت.[۱۰][۱۱]
ارتباط با امامان شیعی
علی بن مهزیار از امام رضا(ع) حدیث نقل کردهاست. وی از یاران نزدیک امام جواد(ع) و[۱۲] به شمار میرفت[۱۳]و به عنوان وکیل آنان بود و توقیع(امضا) آنها هنوز موجود است.
امام جواد(ع)، علی بن مهزیار را با پیامها و نامههای عطرآگینی ستود؛ از جمله حضرت در نامۀ ذیل او را چنین تحسین میکند:
- «ای علی! در پیروی کردن، انجام دستورها، خیرخواهی و پندگویی تو را آزمودم (و تو سرافراز از بوتۀ آزمایش بیرون آمدی). پس اگر بگویم کسی را مانند تو ندیدهام، چه بسا راست گفته باشم. خداوند به تو بهشت برین و آن مقامات والایی که نمیدانی، پاداش دهد. من مقام تو و خدمات شبانه روزی تو را در سرما و گرما از نظر دور نداشتهام. از خداوند میخواهم در روز قیامت که همه را گرد میآورد، آن چنان مخلوقات خود را شیفته و دوستدار تو کند که مایۀ رشک باشد. به درستی که خداوند شنوندۀ دعاهاست...»[۱۴][۱۵]
همچنین امام جواد(ع) در جواب یکی از نامههای علی مینویسند:
- اما راجع به دعائی که از من خواسته بودی. تو نمیدانی که خداوند تو را در نزد من چگونه قرار داده که به خاطر محبتی که به تو دارم گاهی تو را به نامت میخوانم. خداوند آنچه را به تو روزی کرده به بهترین شکل پایدار گرداند و با خشنودی من از تو، او هم از تو خشنود گردد و تو را به آرزویت نائل گرداند و با رحمت خودش تو را در فردوس اعلی میهمان سازد. خداوند ترا حفظ کند و دوست بدارد.[۱۶][۱۷]
علی بن مهزیار از جانب امام هادی(ع) در جاهایی وکالت داشت و توقیعاتی از طرف امام دربارهء درستی و درستکاری وی برای شیعیان صادر شده است.[۱۸]
دیدگاه بزرگان
- شیخ طوسی «او دانشمندی مورد اعتماد و دارای اعتقادی راسخ و صحیح بود و از اصحاب امام جواد(ع) و امام هادی(ع) نیز به حساب میآمد».[۱۹]
- کشی: از دیگر رجال شناسان معروف اینگونه از وی یاد میکند:«علی بن مهزیار مسیحی بود ولی خداوند متعال او را هدایت کرد. وی از مردم هند(هندیجان) بود که از روستاهای فارس محسوب میشد که بعدها در اهواز سکنی گزید».[۲۰]
تالیفات
- تاریخی: در تاریخ نیز کتابهای درباره زندگینامۀ پیامبران تالیف کرده بودهاست.[۲۳] سید بن طاووس از کتاب ملاحم وی نیز یاد میکند.[۲۴]
- فقهی: بیشتر کتابهای وی فقهی است وی مقالاتی در اشربه، بازرگانی و پیشهوری داشته[۲۵] کتاب الوضوء، کتاب الصلاة، کتاب الزکاة، کتاب الصوم، کتاب الحج، کتاب الطلاق، کتاب الحدود، کتاب الدیات، کتاب التفسیر، کتاب الفضائل، کتاب العتق و التدبیر، کتاب التجارات و الاجارات، کتاب المکاسب[۲۶] به رشته تحریر در آورده بود.
- گوناگون: همچنین کتاب المثالب، کتاب الدعاء، کتاب التجمل و المروة و کتاب المزار داشته است.[۲۷]
اساتید
خوئی اساتید و کسانی که وی از آنان روایت نقل کرده را بیش از پنجاه نفر ذکر کردهاند.[۲۸]
شاگردان
خدمات
دیگر از خدمات این صحابی وفادار ائمه(ع) عبارتاند از:
- شناساندن امام هادی(ع) به مردم بعد از شهادت امام جواد(ع)
- تبیین مسائل فقهی و پاسخگویی به سؤالات فقهی مردم
- رساندن نظر فقهی امام به مردم
- ترویج ولایت امام جواد(ع) در ایران زمین به ویژه اهواز
- بر عهده گرفتن وکالت امام جواد و امام هادی(ع)
- برقراری ارتباط مردم با امام، با وجود خفقان عباسی
- منشأ آرامش و خیر بودن در اهواز[۲۹]
وفات
از تاریخ وفات علی بن مهزیار اطلاع دقیقی در دست نیست ولی سال رحلت او را حدود ۲۵۴ق تخمین زدهاند.[۳۰]
آرامگاه
در دو شهر اهواز و جاجرم بقعههایی به علی بن مهزیار منسوب است، اهالی هر دو شهر بقعه شهر خود را متعلق به علی بن مهزیار اهوازی میدانند.
اهواز یا جاجرم
برخی بر این باورند که مقبره علی بن مهزیار در شهر اهواز است.[۳۱] مقبرهای نیز در دو کیلومتری شرق جاجرم و در میان قبرستان شهر قرار دارد.[۳۲] که اهالی آن را از آن علی بن مهزیار میدانند.
توجیه آنان این است که «تشابه اسمی بین علی بن مهزیار و علی بن ابراهیم بن مهزیار و نیز ذکر برخی از احادیث با کلمۀ قال ابن مهزیار باعث به اشتباه افتادن بعضی از علمای رجال شده و هر دو نفر را یکی دانستهاند. اهالی جاجرم، که چندین سال قبل جهت تعمیر بنای آرامگاه خواجه مهزیار نبش قبر کرده بودند، اولاً جنازۀ وی را سالم یافته و از آن روز اعتقاد کاملی پیدا کرده و نذورات فراوان میکنند؛ ثانیاً سنگ قبری کشف کردهاند. که نوشت شده «هذا مرقد ماهزیار» و قسمتی از سنگ هم خوانده نمیشود. چنین به نظر میرسد که آرامگاه جاجرم مربوط به علی بن مهزیار و بقعۀ موجود در اهواز مربوط به علی بن ابراهیم بن مهزیار باشد.[۳۳]
فرزندان
- محمد بن علی بن مهزیار[۳۴]سید بن طاووس در کتاب «ربیع الشیعه» وی را از سفیران و نمایندگان امام زمان(عج) دانسته است.[۳۵][۳۶]
- حسن بن علی بن مهزیار، وی فرزندی به نام محمد داشته از مشایخ ابن قولویه صاحب کامل الزیارات بوده است.[۳۷]
منابع مطالعاتی
- سایه خورشید: زندگینامه علی بن مهزیار اهوازی مسعود منفرد، قم، عصرجوان، ۲ تیر ۱۳۸۸
همایشها
همایشهایی در دو شهر اهواز و جاجرم برای معرفی علی بن مهزیار اهوازی گرفته شده است.
در اهواز:
در ساعت ۱۶ عصر روز جمعه هفتم مهرماه سال ۱۳۹۱ به همت اداره اوقاف شهرستان همایش علی بن مهزیار گرفته شد.[۳۸]
همچنین در شامگاه یکشنبه ۱۶ شهریور نیز چنین همایشی در این شهر برگزار شد. [۳۹]
در جاجرم:
شنبه بیستم اردیبهشت ۱۳۹۳ شمسی همایش علی بن مهزیار در جاجرم برگزار شد. همچنین شورای فرهنگ عمومی این شهر سالروز میلاد امام جواد(ع) را در تقویم این شهرستان به نام روز «ابوالحسن علی بن مهزیار» نامگذاری کرد.[۴۰]
پانویس
منابع
- آقابزرگ تهرانی، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، اسماعیلیان، قم.
- احمدی، رضا، «علی بن مهزیار اهوازی یا جاجرمی» مجلۀ زائر (ویژه نامۀ جواد الائمه)، شمارۀ هشتم، آبان ماه ۱۳۷۷، مشهد، ص ۵۴
- زرگلی،خیر الدین،بیروت، چاپ سوم.
- سید بن طاووس(۶۶۴ق)، التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن، صاحب الأمر، قم، ۱۴۱۶ ق، چاپ اوّل.
- شریعتی، علی، راهنمای خراسان، ۱۳۶۳، مشهد: انتشارات الفبا، چاپ دوم.
- شیخ طوسی، رجال الطوسی،افست قم،چاپ اول.
- باقر شریف قرشی، حیاة الإمام الرضا علیهالسلام، ناشر سعید بن جبیر، قم، ۱۳۸۰ ش، چاپ دوم.
- باقر شریف قرشی، تحلیلی از زندگانی امام هادی علیهالسلام، مترجم محمدرضا عطایی، آستان قدس رضوی، مکان مشهد، ۱۳۷۱ش.
- مجلسی، بحار، اسلامیه، تهران، ۱۳۶۳ش.
- مجلسی، مهدی موعود ترجمه جلد۱۵بحار، مترجم علی دوانی، اسلامیه، تهران، ۱۳۷۸ش.
- مخلصی، محمد علی، «توضیحی بر مقالۀ مسجد جامع جاجرم» مجلۀ اثر، شماره ۱۸ و ۱۳۶۹،۱۹، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
- یاقوت حموی(م۶۲۶)، معجم البلدان، بیروت،دار صادر، ط الثانیة، ۱۹۹۵.
- ↑ رجال ابن داود، ص۱۴۲
- ↑ معجمالبلدان،ج۲،ص:۴۸۳
- ↑ زرگلی،ج ۵ ص ۱۷۸
- ↑ رجال نجاشی، ص۱۷۷؛ اختیار معرفةالرجال (فهرست طوسی)، ج۲، ص۸۲۵.
- ↑ معجم رجال الحدیث، ج ۱، ص ۳۱۸
- ↑ تحلیلی از زندگانی امام هادی(ع)،ص:۲۹۳
- ↑ الکنی و الالقاب، ج۱، ص۴۳۲
- ↑ فهرست، شیخ طوسی، ص ۸۸
- ↑ معجم رجال الحدیث، ج۱۲، ص۱۹۴
- ↑ مهدی موعود، ترجمه بحار الأنوار،متن،ص:۹۴۷
- ↑ حیات فکری و سیاسی ائمه، جعفریان،ص:۴۹۲
- ↑ امام هادی(ع)
- ↑ معجم رجال الحدیث، ج۱۲، ص۱۹۴.
- ↑ رجال نجاشی، ص۲۵۳
- ↑ حیاة الإمام الرضا(ع)، القرشی،ج۲،ص:۱۵۰
- ↑ مفاخر اسلام، علی دوانی، ج ۱ ص۱۱۱
- ↑ حیاة الإمام الرضا(ع)، القرشی،ج۲،ص:۱۵۰
- ↑ مامقانی،ج ۲،ص ۳۱۰
- ↑ رجال شیخ طوسی، ص ۳۸۱
- ↑ اختیار معرفة الرجال، شیخ طوسی، ص ۵۴۸
- ↑ اعیان الشیعه، ص۲۲۶
- ↑ اعیان الشیعه، ص۲۲۶
- ↑ الذریعة، آغا بزرگ الطهرانی،ج۲،ص:۳۵۶
- ↑ التشریف بالمنن، ابن طاوس،ص:۳۰
- ↑ مجالس المؤمنین، ص۱۸۱
- ↑ رجال نجاشی
- ↑ رجال نجاشی
- ↑ معجم رجال الحدیث، خوئی، ج ۱۲، ص ۱۹۹
- ↑ التهذیب، ج۳، ص۲۹۴
- ↑ مفاخر اسلام، ج ۱، ص ۱۲۰
- ↑ مخلصی، ص۱۶۵تا۱۹۷
- ↑ شریعتی، ص۱۸۹
- ↑ احمدی، ص ۵۴
- ↑ رجال شیخ طوسی، ۴۲۲ معجم رجال الحدیث، خویی، ج ۱۷، ص ۳۰
- ↑ تنقیح المقال، مامقانی، ج ۳، ص ۱۶۰
- ↑ تحلیلی از زندگانی امام هادی(ع)،ص:۳۰۷
- ↑ بحار الأنوار، المجلسی،ج۰،ص:۱۲۱
- ↑ http://www.rasanews.ir/NSite/FullStory/News/?Id=140321
- ↑ http://www.iqna.ir/fa/News/1447868
- ↑ http://khorasansh.awqaf.ir/news/view-48533.aspx