شهریه طلاب

شَهریه طلاب مبلغی است که به‌عنوان کمک‌هزینهٔ تحصیل و معیشت، معمولاً در آغاز هر ماه قمری از سوی دفاتر برخی مراجع تقلید به طلاب حوزه‌های علمیه پرداخت می‌شود. در گزارش‌های منتشرشده، این پرداخت وابسته به عواملی مانند سطح تحصیلی، تأهل یا تجرد، تلبس و برخی شرایط دیگر دانسته شده است.

پرداخت شهریه در حوزه‌های علمیه، ریشه در سنت‌های کهن حوزوی دارد و با هدف تأمین حداقل‌های معیشتی طلاب و حفظ استقلال آنان از نهادهای دولتی در دوران معاصر، توسط مراجع تقلید نظام‌مند شده است. این مبالغ که از محل وجوهات شرعی به‌ویژه سهم امام تأمین می‌شود، ماهیت «کمک‌هزینهٔ تحصیلی» دارد و نه «حقوق و دستمزد»؛ از این‌رو، تصمیم‌گیری درباره نحوه و میزان پرداخت آن کاملاً در اختیار دفاتر مراجع تقلید است.

برخی گزارش‌ها، شهریه را نوعی کمک‌هزینهٔ تحصیلی مشابه بورسیه دانسته‌اند. در گزارش‌ها آمده است که شهریه، معمولاً پس از آغاز تحصیل و قبولی طلبه در برخی آزمون‌های آموزشی برقرار می‌شود و تا زمانی ادامه می‌یابد که طلبه به تحصیل اشتغال داشته و شغل بیرون از حوزه نداشته باشد.

بر پایه برخی گزارش‌های خبری، شهریهٔ طلاب بر اساس سطوح تحصیلی به چند مرتبه تقسیم می‌شود و میان طلاب مجرد و معیل تفاوت دارد و بخشی از شهریه بابت بیمه کسر می‌شد.

در برخی منابع، مراجع تقلید متولی اصلی پرداخت شهریه معرفی شده‌اند و محل تأمین آن را وجوهات شرعی دانسته‌اند. با این حال، در گفت‌وگویی که ایسنا منتشر کرده، تأکید شده است که «سهم امام» لزوماً به‌طور کامل صرف شهریهٔ طلاب نمی‌شود، بلکه در مصارف دیگری که در پیشبرد اسلام مؤثر دانسته می‌شود نیز مصرف می‌گردد.

در برخی اظهارنظرهای حوزوی، شهریهٔ طلاب برای تأمین هزینه‌های زندگی کافی دانسته نشده است.