نوادر الاخبار فیما یتعلق باصول الدین (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
نوادر الاخبار فیما یتعلق باصول الدین
کتاب نوادر الاخبار فیض.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: فیض کاشانی
موضوع: کلام
زبان: عربی
اطلاعات نشر
ناشر: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
تاریخ نشر: ۱۳۷۱ش

نَوادِرُ الاَخبار فیما یَتَعَلّقُ بِاُصولِ الدّین یا اَلنّوادِر مشهور به النوادر فیض اثری است از ملا محسن فیض کاشانی، که پس از نگارش الوافی به فکر اختصار و گزیده کتاب وافی افتاد و کتاب الشافی را نگاشت و چون در این دو کتاب، تنها روایات فقهی را از کتب اربعه نقل کرده بود، به فکر افتاد با استفاده از سایر منابع و کتب، روایات اصول اعتقادی و فروع فقهی را در دو کتاب مستقل به شیوه کتاب شافی؛ یعنی با اختصار، گرد آورد.
وی بخش روایات مربوط به اصول اعتقادی را در کتاب مورد بحث گرد آورده و در پایان کتاب آرزو کرد که موفق به گردآوری قسمت فقهی این طرح شود که ظاهرا بدان توفیق نیافته است.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: فیض کاشانی

محمد بن مرتضی بن محمد، معروف به ملا محسن کاشانی و ملقب به فیض است. او که محدث، فیلسوف، عارف، فقیه و ادیب بود در ۱۴ صفر سال ۱۰۰۷ق به دنیا آمد و در ۲۲ ربیع‌الثانی سال ۱۰۹۱ق‌دار دنیا را وداع گفت و در کاشان به خاک سپرده شد.[۱]

ساختار کتاب

کتاب مشتمل بر یک مقدمه کوتاه و ۷ کتاب مستقل و در هر کتاب بابهای متنوعی ذکر شده است. مجموع ابواب کتاب بالغ به یکصد و چهار باب و تنظیم کتب و ابواب از روشی منطقی برخوردار است. با کتاب العقل آغاز شده و با کتاب المعاد پایان میپذیرد و ابواب نیز به ترتیب منطقی بحثها ذکر شدهاند. تمامی روایات این کتاب بدون سند آورده شده و مولف تنها به ذکر نام کتابی که از آن نقل میکند، اکتفا کرده است. مولف در این کتاب در تفسیر و توضیح روایات، تنها به بیان معانی لغات مشکله پرداخته است و فقط در موارد بسیار اندکی به توضیح روایات و یا بیان وجه جمع بین روایات می‌پردازد.[۲]

محتوای کتاب

روایات کتاب در هفت بخش به شرح زیر تنظیم شده است:

  1. کتاب العقل
  2. کتاب العلم
  3. کتاب التوحید
  4. کتاب نبوت و امامت
  5. کتاب الفتن
  6. کتاب ابناء القائم
  7. کتاب المعاد.[۳]

کوچکترین بخش آن، کتاب العقل مشتمل بر ۱۲ صفحه و بزرگترین بخش، ابنا القائم است. مولف در هر کتاب باب‌های گوناگونی را ذکر کرده است. به عنوان مثال، برخی از عناوین اولین بخش؛ یعنی کتاب العقل به شرح زیر است:

  • آغاز آفرینش عقل
  • فضیلت عقل
  • آنچه از عقل منشعب می‌شود
  • صفات عاقل و جاهل.

و برخی از عناوین آخرین بخش؛ یعنی کتاب المعاد به شرح زیر است:

  • دوران‌های عمر
  • یاد مرگ
  • درخواست مرگ
  • قبض روح
  • چگونگی مرگ
  • کیفیت سؤال و شاهدان در قیامت
  • میزان و حساب
  • توصیف بهشت
  • جوی‌های بهشت
  • فنای مرگ.

منابع

مولف در ابتدای کتاب اسامی ۲۹ کتاب که از آن‌ها روایات را نقل کرده، آورده است. اسامی برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:

نویسنده همچنین روایاتی از برخی کتب که مولف آن‌ها را نمی‌شناخته و به مجهول‌بودن آنان در اول کتاب تصریح کرده، آورده است مانند: الشهاب نیران الاحزان و جامع الاخبار.[۴] وی از بعضی منابع هم بهره برده است که جزو کتب کمیاب بوده و در دسترس نیست مانند کتاب رسائل الائمه از کلینی.[۵]

ترجمه، تکمله و نسخ

«اصول دین در روایات معصومین(ع)» عنوان ترجمه نوادر الاخبار است که اصغر قاسمی به فارسی برگردانده و انتشارات هستی‌نما آن را منتشر کرده است.[۶] شیخ حسین عصفوری آن را با اسم الحدائق النواظر به اتمام رسانیده است.[۷] نسخ آن هم عبارتند از:

پانویس

  1. فیض کاشانی، نوادر الاخبار، ۱۳۷۱ش، مقدمه مصحح.
  2. فیض کاشانی، نوادر الاخبار، ۱۳۷۱ش، مقدمه کتاب، ص ۱۸.
  3. فیض کاشانی، نوادر الاخبار، ۱۳۷۱ش، مقدمه کتاب، ص ۱۸.
  4. فیض کاشانی، نوادر الاخبار، ۱۳۷۱ش، ص ۲.
  5. جلال‌آبادی، نوادر الاخبار فیما یتعلق باصول الدین فیض کاشانی، ۱۳۹۰ش.
  6. جلال‌آبادی، نوادر الاخبار فیما یتعلق باصول الدین فیض کاشانی، ۱۳۹۰ش.
  7. اعجاز حسین، کشف الحجب و الاستار، ۱۴۰۹ق، ص۱۹۴.
  8. فیض کاشانی، نوادر الاخبار، ۱۳۷۱ش، مقدمه کتاب، ص۲۰.

منابع

  • فیض کاشانی، محمد محسن، نوادر الأخبار فیما یتعلق بأصول الدین، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۷۱ش.
  • سید إعجاز حسین، کشف الحجب والأستار، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی، ۱۴۰۹ق.
  • نقی جلال‌آبادی، غلامرضا، نوادر الاخبار فیما یتعلق باصول الدین فیض کاشانی، آینه پژوهش، بهمن و اسفند ۱۳۹۰ - شماره ۱۳۲.
  • کتاب شناخت جامع الاحادیث، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.