بهجة النظر فی اثبات الوصایة و الامامة للائمة الاثنی عشر (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
بهجة النظر فی اثبات الوصایة و الامامة للائمة الاثنی عشر
کتاب بهجة النظر.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: سید هاشم بحرانی (متوفای ۱۱۰۷ق)
موضوع: دوازده امام (ع)
سبک: روایی
زبان: عربی
ناشر: بنیاد پژوهش‏‌های اسلامی آستان قدس رضوی
مجموعه: یک جلد

بَهْجَةُ النّظَر فی إثْباتِ الوِصایةِ وَ الإمامة لِلائمةِ الإثنی عَشَر اثر سید هاشم بحرانی (متوفای ۱۱۰۷) محدث قرن دوازدهم هجری است. این کتاب درباره نصوص امامان شیعه است. مؤلف در فصول شانزده گانه کتاب بر نص خداوند بر ائمه اطهار، نص پیامبر اکرم(ص) بر علی(ع) و نص هر امام بر امام پس از خود اشاره می کند. بحرانی از روایات اهل سنت نیز در این فصول استفاده کرده است.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: سید هاشم بحرانی

سید هاشم توبَلانی بحرانی مشهور به علامه بحرانی فقیه، محدث و مفسر شیعی قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم هجری قمری، اهل بحرین است. بحرانی مرجعیت دینی و اجتماعی اهالی بحرین را برعهده داشت. کتاب تفسیری البرهان فی تفسیر القرآن از اوست. شیخ حر عاملی صاحب کتاب وسائل الشیعه شاگرد اوست. بحرانی در ۱۱۰۷ق یا ۱۱۰۹ق وفات یافت و پیکرش در توبَلی، در گورستان مشهور ماتینی، به خاک سپرده شد.


انگیزه تألیف

وی در مقدمه این کتاب به استدلال علمای امامیه بر امامت دوازده امام به انحاء گوناگون اشاره می‌کند که از جمله این راه‌ها روایاتی است که رسول خدا(ص) درباره آن بزرگواران فرموده و یا هر یک از امامان درباره امام بعدی تصریح کرده‌ است؛ اما این اخبار در یکجا جمع‌آوری نشده بود و با تألیف کتاب حلیة الابرار به این مهم پرداخته شد. وی همچنین تصریح می‌کند تازه‌هایی مانند روایات اهل سنت نیز بر آن افزوده و کتاب را نگارش کرده است.[۱]

سبک نگارش

بحرانی تنها به جمع‏ آوری احادیث پرداخته و هر خبر را به طور کامل با سلسله اسناد و راویان، از منبع اصلی نقل کرده و توضیح و تفسیری درباره آن ارائه نمی‌کند. بنابراین جز آنچه در منابع موجود آمده، مطلب تازه‏‌ای ندارد. مؤلف همچنین در مقدمه خود، کتاب‏های تألیف شده توسط عالمان و محدثان امامیه در موضوع امامت و نص بر آن را شمارش کرده که بسیاری از آنها در دست نیست و تنها در کتب فهرست و رجال از آنها یاد می‌‏شود.

مصحح و محقق اثر در پاورقی ‏ها به استخراج اخبار دست زده و آدرس منابع را آورده است.[۲]

محتوای کتاب

این کتاب در ۱۶ فصل گردآوری شده است. فصل اول و دوم کتاب به نص خداوند عز و جل بر امامت ائمه اطهار اختصاص یافته و در فصل سوم نص پیامبر اکرم(ص) بر امامت علی بن ابی طالب(ع) است. در باقی ابواب، نص هر امام بر امام بعدی آمده است.

آنچه وی از روایات اهل سنت ذکر کرده در سه فصل از فصول ۱۶ گانه است که عبارتند از: فصل ۳؛ احادیث پیامبر(ص) درباره ائمه اثناعشر، فصل ۴؛ درباره علی(ع) و فصل ۱۶؛ درباره مهدی (عج).[۳]

منابع کتاب

عمده منابع مؤلف، آثار مشهور بزرگان شیعه است؛ آثاری مانند کافی، الارشاد، تفسیر قمی، تفسیر عیاشی، مناقب ابن شهر آشوب، عیون المعجزات، غیبت طوسی، غیبت نعمانی، کفایة الاثر، بصائر الدرجات، عیون الاخبار، کمال الدین، و از کتب متأخری چون بحارالانوار بهره برده است. وی از منابع عامه نیز بهره برده است مانند: مناقب خوارزمی، مناقب ابن مغازلی، کفایة الطالب، برخی اصول شش‏گانه اهل سنت، الفصول المهمة، اربعین ابونعیم و آثار متعدد دیگری از آنان.[۴]

نسخه و چاپ

محقق کتاب در تحقیق این اثر بر نسخه خطی کتابخانه آستان قدس رضوی به خطّ محمّد بن یوسف بن أحمد بن صالح النجیل الحمری البحرانی‏ اعتماد کرده است. این کتاب در مشهد با تحقیق عبدالرحیم مبارک به همت بنیاد پژوهش‏های اسلامی آستان قدس رضوی‏ به زیور طبع آراسته شد.[۵]

پانویس

  1. بحرانی، بهجة النظر، ۱۴۲۷ق، ص۱۵.
  2. کتابخانه دیجیتال نور.
  3. بحرانی، بهجة النظر، ۱۴۲۷ق، فهرست کتاب. تهرانی، الذریعة، ج۲۶، ص۱۱۳.
  4. بحرانی، بهجة النظر، ۱۴۲۷ق، ص۱۰ و ۱۱.
  5. بحرانی، بهجة النظر، ۱۴۲۷ق، ص۹.

منابع

  • بحرانی، سید هاشم، بهجة النظر فی إثبات الوصایة و الإمامة للأئمة الاثنی عشر، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۴۲۷ق.
  • تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة، بیروت،‌دار الاضواء.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.