مآثر الکبراء فی تاریخ سامراء (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
مآثر الکبراء فی تاریخ سامراء
Tarikh Samerra.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: ذبیح‌الله محلاتی
موضوع: تاریخ سامرا
زبان: عربی
ناشر: المکتبة الحیدریة
تاریخ نشر: ۱۳۸۴ش
مجموعه: ۳جلد

مَآثِرُ الْکُبَراء فی تاریخِ سامراء کتابی به زبان عربی نوشته شیخ ذبیح‌الله محلاتی. وی در این کتاب، مفصل به تاریخ شهر سامرا و معرفی شخصیت‌های تاریخی آن پرداخته و درباره امامان مدفون در این شهر و امام دوازدهم شیعیان هم به تفصیل سخن گفته است.

مؤلف

ذبیح‌الله محلاتی مشتاق عسکری (متوفای ۱۳۶۶ش) روحانی و نویسنده شیعه در قرن چهاردهم قمری است. وی در سال ۱۳۳۰ق به عراق رفت و در حوزه علمیه نجف و سامرا تحصیل کرد و در سال ۱۳۷۶ق به ایران بازگشت. او دارای تألیفاتی از جمله ریاحین الشریعه، مآثر الکبرا و فرسان الهیجاء است. مدفن او در حرم عبدالعظیم حسنی است.

انگیزه نگارش

به گفته نویسنده کتاب، از آن‌جا که مورخان متعددی درباره تاریخ شهرهای مکه، مدینه، نجف، کوفه، بغداد، بصره، شام، حلب، بیروت، مصر، یمن، خراسان، نیشابور، قم، اصفهان و یزد کتاب‌هایی را تألیف کرده‌اند و چون حق مطلب درباره این موضوع (تاریخ سامرا) با توجه به اینکه پایتخت عباسیان و محل شهادت دو امام هادی و عسکری بوده، در هیچ نوشته‌ای ادا نشده بود، تصمیم می‌گیرد تا در نوشته‌ای به اهمیت این شهر و ماجراهای تاریخی آن بپردازد. وی همچنین می‌نویسد که چون در تألیف آن تردید داشته، به قرآن استخاره زده که این آیات آمد: «نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ*عَلَی قَلْبِک لِتَکونَ مِنَ الْمُنْذِرِینَ*بِلِسَانٍ عَرَبِی مُبِینٍ*وَإِنَّهُ لَفِی زُبُرِ الْأَوَّلِینَ».[۱]

نام کتاب

آقابزرگ تهرانی که این اثر را به خط خود نویسنده رؤیت کرده،[۲] از آن با نام‌های ضیاء النیرین فی مآثر العسکریین، تاریخ سامرا و مآثر الهادی یاد می‌کند که بعدها به نام مآثر الکبراء فی تاریخ سامراء تغییر یافت.[۳] نویسنده، این اثر را در بیست سال نگاشته و در این سال‌ها به مصادر و منابع تاریخی و ادبی مراجعه و مطالب متنوعی را استخراج کرده است.[۴] نقل شده که محلاتی، جلد اول را در سال ۱۳۵۴ق به پایان رسانیده است. [۵]

محتوا

محلاتی در مآثر الکبراء، آنچه به جغرافیا و تاریخ سامرا قبل از اسلام و بعد از آن (قدیم و جدید) مرتبط بوده پرداخته و ساختمان‌ها، قصرها و مکان‌ها را توصیف کرده است. وی در این میان به ذکر خلفا، پادشاهان، عالمان، وزرا، نویسندگان، شاعران، حکما و سادات می‌پردازد. مؤلف در احوالات امامین عسکریین و امام زمان هم به تفصیل بحث کرده و از اصحاب و راویان آنان نیز سخن گفته است.[۶] [۷]

وضعیت انتشار

آقابزرگ، مآثر الکبراء را در پنج جلد و هفت جلد رؤیت کرده است.[۸] این کتاب، سال ۱۳۸۴ش در سه جلد و به همت انتشارات المکتبة الحیدریة در قم انتشار یافت.

پانویس

  1. محلاتی، مآثر الکبراء، ۱۳۸۴ش، ص۱۳و۱۴.
  2. آقابزرگ، الذریعه، ج۳، ص۲۵۵.
  3. آقابزرگ، الذریعه، ج۱۵، ص۱۳۲.
  4. محلاتی، مآثر الکبراء، ۱۳۸۴ش، ص۶.
  5. آقابزرگ، الذریعه، ج۳، ص۲۵۵.
  6. محلاتی، مآثر الکبراء، ۱۳۸۴ش، ص۶و۷.
  7. آقابزرگ، الذریعه، ج۳، ص۲۵۵.
  8. آقابزرگ، الذریعه، ج۳، ص۲۵۵؛ ج۱۱، ص۳۱۴.

منابع

  • محلاتی، ذبیح‌الله، مآثر الکبراء فی تاریخ سامراء، قم، المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۴ش.
  • تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء.