تاریخ فقه و فقها (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
تاریخ فقه و فقها
کتاب تاریخ فقه و فقها.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: ابوالقاسم گرجی
موضوع: تاریخ فقه و تحولات آن
زبان: فارسی
ناشر: سمت

تاریخ فقه و فقها، کتابی به زبان فارسی در تاریخ فقه و اصول فقه، تحولات آن و فقیهان؛ نوشته ابوالقاسم گرجی، فقیه، نویسنده و استاد دانشگاه تهران.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: ابوالقاسم گرجی

ابوالقاسم گرجی (۱۳۰۰-۱۳۸۹ش) فقیه، مجتهد، نویسنده، محققِ فقه و حقوق و همچنین استاد [۱] دانشکده فقه و مبانی حقوق دانشگاه تهران.

انگیزه تألیف

مؤلف در پیشگفتار اول کتاب، این اثر را درسنامه‌ای مختصر، مفید، کامل و حاوی تمامی ادوار فقه و فقهای شیعه و اهل سنت معرفی می‌کند و نوشته نشدن کتابی با این خصوصیات برای آگاهی از ادوار فقه و فقهای شیعه و اهل سنت را مهمترین انگیزه تالیف آن می‌داند.[۲]

سه دوره تاریخ‌نویسی فقه

گرجی در مقدمه دوم کتاب، نگاهی اجمالی به دسته‌بندی تاریخ و منابع آن تاکنون کرده و در باب تاریخ فقه سه دسته را معرفی می‌کند:

  1. برخی فقه را از لحاظ زمان بررسی کرده و تحول آن را مورد توجه قرار داده‌اند، مانند تاریخ التشریع الاسلامی خضری بک، تاریخ المذاهب الفقهیة شیخ محمد ابو زهره و ادوار فقه محمود شهابی
  2. برخی فقه را از لحاظ مکان بررسی کرده‌اند، مانند مقدمه شرح لمعه ۱۰ جلدی چاپ نجف
  3. گروهی در باب تاریخ فقه به شرح احوال فقها به ترتیب تاریخی بسنده کرده‌اند، مانند صاحب مقابیس.[۳]

ساختار و محتوای کتاب

  • مقدمه: (نقش بسزای تاریخ پیدایش و تحول هر علم در درک مسائل آن علم)
  • عصر تشریع: (دوره تشریع، گوشه‌هایی از زندگانی رسول اکرم، کاتبان وحی و تدوین‌کنندگان احادیث)
  • ادوار فقه اهل سنت و معرفی فقهای آنان: (عصر صحابه، عصر تابعین، عصر پیشوایان مذهب، دوره توقف اجتهاد، عصر تقلید محض، عصر حاضر)
  • ادوار فقه شیعه و معرفی فقهای آنان: (عصر تفسیر و تبیین، عصر محدثان، عصر آغاز اجتهاد، عصر کمال و اطلاق اجتهاد، عصر تقلید، عصر نهضت مجدد مجتهدان، عصر پیدایش اخباریان، عصر جدید استنباط، عصر حاضر)
  • ادوار علم اصول فقه و دانشمندان این علم: (پیدایش علم اصول و مقام آن در میان علوم دیگر، تحول علم اصول در طول تاریخ)[۴]

پانویس

  1. از درجه‌های علمی برای اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی است که بالاترین درجهٔ علمی در بین مدرسان دانشگاه به شمار می‎آید.
  2. گرجی، تاریخ فقه و فقها، ۱۴۲۱ق، ص۱.
  3. گرجی، تاریخ فقه و فقها، ۱۴۲۱ق، ص۴-۶.
  4. گرجی، تاریخ فقه و فقها، ۱۴۲۱ق، فهرست کتاب.

منابع

  • گرجی، ابوالقاسم، تاریخ فقه و فقها، تهران، مؤسسه سمت، ۱۴۲۱ق.

پیوند به بیرون