مقاله قابل قبول
رده ناقص
کپی‌کاری از منابع خوب
استناد ناقص
شناسه ارزیابی نشده

حوض کوثر

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

حَوْض کوثر، یکی از جایگاه‌های قیامت است و بر اساس حدیث ثقلین و روایات دیگر، در روز قیامت، قرآن و اهل بیت(ع) در کنار این حوض بر پیامبر اکرم(ص) وارد می‌شوند و پیامبر(ص) با مؤمنان امت خویش در کنار آن حوض دیدار می‌کند. بنابر روایات شیعه و اهل سنّت، حضرت علی(ع) ساقی حوض یا ساقی کوثر است.

مفهوم‌شناسی

حوض واژه عربی است، به معنای محل جمع شدن آب یا جایی که برای نگهداری آب در زمین ساخته می‌شود[۱] و در منابع جدیدتر آن را به برکه و آبدان معنا کرده‌اند.[۲] واژه حوض با اضافه تشریفی به پیامبر (ص) حوضِ نبی، در بسیاری از منابع آمده است[۳] و نقل شده که رسول اکرم(ص) با مؤمنان امت خویش در کنار آن دیدار می‌کند.[۴]

واژه حوض و مشتقات آن در قرآن نیامده است؛ ولی برخی از مفسران واژه کوثر را در نخستین آیه سوره کوثر، همان حوض پیامبر(ص) می‌دانند[۵] که آب آن از شیر سفیدتر و از عسل گواراتر است.[۶]

حوض کوثر در احادیث

عالمان دین احادیث حوض را متواتر و اعتقاد به وجود حوض را از شرایط ایمان شمرده‌اند.[۷] ابن بابویه (شیخ صدوق[۸] باور به وجود آن را از اعتقادات شیعه امامیه دانسته است.

بَقی بن مَخلد قُرطبی (متوفی ۲۷۶) روایات مربوط به حوض را در کتاب خود با عنوان مارُوی فی الحوض و الکوثر گرد آورده است. ابوالقاسم ابن بَشکوال (متوفی ۵۷۸) نیز ذیلی بر این کتاب نوشته است.[نیازمند منبع] عبدالقادر بن محمد عطا صوفی این دو کتاب را به همراه مستدرکی از احادیث حوض و کوثر با عنوان مرویات الصحابه رضی اللّه عنهم فی الحوض و الکوثر (مدینه ۱۴۱۳ش) منتشر کرده است.[نیازمند منبع]

گستره و وسعت حوض کوثر

گستره این حوض و شمار جام‌های کنارِ آن، در بسیاری از منابع کهن اسلامی به تفصیل آمده است.[۹] [یادداشت ۱] در روایاتی از پیامبر اکرم(ص) وسعت این حوض بیش از فاصله عَدَن تا عَمان یا کعبه تا بیت المقدس یا صنعا تا بُصری و تعداد جام‌های آن بیش از شمار ستارگان دانسته شده است.[۱۰]

ساقی و وارد شوندگان بر حوض

بنابر روایات شیعه و اهل سنّت، امیر مؤمنان(ع) ساقی حوض یا ساقی کوثر[۱۱] و یاور و همراهِ پیامبر(ص)[۱۲] در کنار حوض است.

طبق حدیث ثقلین، قرآن و عترت پیامبر(ص) روز رستاخیز در کنار حوض بر آن حضرت وارد می‌شوند.[۱۳]

در آثار اسلامی، امام علی (ع) نخستین کسی دانسته شده است که کنار حوض به حضور پیامبر(ص) می‌رسد[۱۴] و مانع آمدن منافقان به کنار حوض می‌شود.[۱۵]

محرومین از حوض

بنابر حدیثی نبوی، آنان که پس از پیامبر(ص) مرتکب بدعت شوند، به حوض راه نمی‌یابند.[۱۶] همچنین در روایات آمده است که هرکس به حوض پیامبر(ص) باور نداشته باشد، به کنار آن راه نمی‌یابد.[۱۷]

پانویس

  1. رجوع کنید به: مرتضی زبیدی، تاج العروس، ۱۴۱۴ق، ذیل واژه «حوض»؛ صفی پوری، منتهی الارب فی لغه العرب، ۱۲۹۸ش، ذیل واژه «حوض».
  2. دهخدا، لغت نامه، ۱۳۷۷ش، ذیل واژه «حوض».
  3. برای نمونه رجوع کنید به: طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۱۰، ص۴۱۷-۴۱۸؛ قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۲۰، ص۲۱۷-۲۱۸.
  4. فیض کاشانی، تفسیرالصافی، ۱۳۷۳ش، ج۵، ص ۲۸۲-۲۸۳.
  5. برای نمونه رجوع کنید: قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۲۰، ص۲۱۷-۲۱۸؛ فیض کاشانی، تفسیرالصافی، ۱۳۷۳ش، ج۵، ص ۲۸۲-۲۸۳.
  6. سیوطی، الدرالمنثور، ۱۴۰۴ق، ج۶، ص۴۰۱.
  7. غزالی، احیاء علوم الدین، ۲۰۰۴م، ج۱، ص۱۲۵؛ مسلم، صحیح مسلم، ۱۴۰۷ق، ج۱۵، ص۵۳؛ مناوی، فیض القدیر، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۵۲۸.
  8. شیخ صدوق، الاعتقادات، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۶۵.
  9. برای نمونه رجوع کنید به: ابن حنبل، مسند، دار صادر، ج۲، ص۱۶۲-۱۶۳؛ شیخ صدوق، الاعتقادات، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۶۵.
  10. رجوع کنید به: ابن حنبل، مسند، دار صادر، ج۲، ص۱۶۲-۱۶۳؛ بقی بن مخلد، ماروی فی الحوض و الکوثر، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۸۰ـ۸۱، ۸۸.
  11. رجوع کنید به: خوارزمی، المناقب، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۲۹۴؛ طبری، ذخائرالعقبی، ۱۳۵۶ق، ج۱، ص۸۶.
  12. شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۵۵۹-۵۶۰؛ اصفهانی، حلیة الاولیاء، ۱۳۸۷ق، ج۱۰، ص۲۱۱
  13. رجوع کنید به ابن حنبل، مسند، دار صادر، ج۵، ص۱۸۲؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۰۶ق، ج۳، ص۱۰۹؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۱۷۰؛ ج۹، ص۱۶۳-۱۶۵؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۳، ص۱۳۴ـ۱۳۶.
  14. برای نمونه رجوع کنید به: حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۰۶ق، ج۳، ص۱۳۶؛ ابن عبدالبرّ، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۱۰۹۰
  15. طبری، ذخائرالعقبی، ۱۳۵۶ق، ج۱، ص۹۱.
  16. مسلم، صحیح مسلم، دار الفکر، ج۷، ص۶۵ـ۶۹.
  17. اربلی، کشف الغمة، ۱۴۰۵ق، ج۳، ص۷۹؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸، ص۱۹، ص۳۴.
  1. برای دیگر ویژگی‌های این حوض رجوع کنید به: مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، دار الفکر، ج۷، ص۶۵؛ سیوطی، الجامع الصغیر، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۵۸۱.

منابع

  • ابن عبدالبرّ، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، مصحح علی محمد بجاوی، بیروت، دار الجیل، ۱۴۱۲ق.
  • احمد ابن حنبل، مسند، بیروت، دار صادر، بی تا.
  • اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفه الائمه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ق.
  • اصفهانی، احمد بن عبداللّه ابونعیم، حلیه الاولیاء و طبقات الاصفیاء، تصحیح محمدامین خانجی، بیروت، بی نا، ۱۳۸۷ق.
  • بقی بن مخلد قرطبی، ماروی فی الحوض و الکوثر، مصحح عبدالقادر صوفی، مدینه، مکتبه العلوم و الحکم، ۱۴۱۳ق.
  • حاکم نیشابوری، محمد بن عبداللّه، المستدرک علی الصحیحین، تصحیح یوسف عبدالرحمان مرعشلی، بیروت بی نا، ۱۴۰۶ق.
  • خوارزمی، موفق بن احمد، مناقب امام امیر المؤمنین، مصحح مالک محمودی، قم، مرکز نشر اسلامی، ۱۴۱۱ق.
  • دهخدا، علی اکبر، لغت نامه،‌ تصحیح محمد معین، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش.
  • سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الجامع الصغیر فی احادیث البشیرالنذیر، بیروت، دار الفکر، ۱۴۲۹ق.
  • سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الدرالمنثور فی التفسیر بالمأثور، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی، الاعتقادات، مصحح عصام عبدالسید، قم، المؤتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید، ۱۳۷۱ش.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی، کتاب الخصال، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، مرکز نشر اسلامی، ۱۳۶۲ش.
  • صفی پوری، عبدالرحیم بن عبدالکریم، منتهی الارب فی لغه العرب، تهران، بی نا، ۱۲۹۸ش.
  • طبری، احمد بن عبداللّه، ذخائرالعقبی فی مناقب ذوی القربی، قاهره، بی نا، ۱۳۵۶ق.
  • طوسی، محمد بن الحسن، التبیان فی تفسیر القرآن، احمد حبیب عاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی تا.
  • غزالی، محمد بن محمد، احیاءعلوم الدین، مصحح محمد محمد تامر، قاهره، بی نا، ۲۰۰۴م.
  • فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، تفسیرالصافی، تصحیح حسین اعلمی، تهران،‌ مکتبه الصدر، ۱۳۷۳ش.
  • قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۶۴ش.
  • مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، دار الوفاء، ۱۴۰۳ق.
  • مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، تاج العروس من جواهر القاموس، دارالفکر، بیروت، ۱۴۱۴ق.
  • مسلم بن حجاج النیشابوری، صحیح مسلم، تصحیح و تعلیق یحیی بن شرف النووی، بیروت، دار الکتب العربی، ۱۴۰۷ق.
  • مسلم بن حجاج النیشابوری، صحیح مسلم، بیروت، دارالفکر، (بی تا).
  • مناوی، محمد عبدالرووف بن تاج العارفین، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر من احادیث البشیر النذیر، تصحیح احمد عبدالسلام، بیروت، بی نا، ۱۴۱۵ق.
  • هیثمی، علی بن ابوبکر، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۸ق.

پیوند به بیرون