نبوت تشریعی
نُبُوَّت تشریعی در مقابل نبوت تبلیغی از گونه‌های پیامبری و رسالت است که کتاب و شریعت تازه‌ای توسط پیامبر تشریعی آورده می‌شود.[۱] پیامبران تشریعی دو ویژگی داشتند؛ نخست این که قانون و شریعتی برای حل اختلافات مردم می‌آوردند و دوم اینکه با بدعت‌ها و انحرافات ایجاد شده در شریعت پیشین مبارزه می‌کردند و مرجع حل اختلافات مذهبی بودند.[۲] به گفته مطهری اسلام‌شناس شیعه، وظیفه اصلی نبوت همان دریافت وحی و شریعت در قالب نبوت تشریعی است؛ ولی تبلیغ یک کار نیمه بشری و نیمه الاهی است.[۳] به پیامبران تشریعی، پیامبران مُرسَل نیز گفته می‌شود.[۴]
تعداد پیامبران تشریعی بسیار کم است و اکثر قریب به اتفاق پیامبران، پیامبران تبلیغی بوده‌اند.[۵] پیامبران صاحب شریعت را همان پیامبران اولوالعزم دانسته‌اند که پنج نفر بیشتر نیستند؛ نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمد(ص) و در آیه ۱۳ سوره شوری ذکر شده‌اند.[۶] و هرچند که از نظر بسیاری از شیعیان همه پیامبران معصوم هستند[۷] ولی بالاترین مرتبه عصمت برای پیامبران الولوالعزم است.[۸]
گفته شده نبوت تشریعی با حضرت نوح شروع شده است.[۹] و پیامبران پیش از نوح برنامه و دستورات محدودی داشتند.[۱۰] بر اساس آیه ۴۰ سوره احزاب نبوت تشریعی با تکمیل شریعت اسلام به پایان رسیده است.[۱۱] بر اساس باور به خاتمیت، پس از حضرت محمد(ص) هر دو گونه نبوت تشریعی و تبلیغی به پایان رسیده است.[۱۲] به باور شیعیان امامت جایگزین نبوت تبلیغی شده است.[۱۳]
جوادی آملی الاهی‌دان و مفسر شیعه، بر این باور است که نبوت تشریعی چون به‌معنای رهبری جامعه و وظیفه‌ای اجرایی است، مختص مردان است و هیچ زنی در این جایگاه نبوده است؛ ولی نبوت اِنبایی که به‌معنای خبرداشتن از برخی امور غیبی از طریق وحی است اختصاصی به مردان ندارد.[۱۴]
پانویس
- ↑ سبحانی، الالهیات، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۵۰۵.
- ↑ مطهری، خاتمیت، ۱۳۸۹ش، ص۴۸.
- ↑ مطهری، ختم نبوت، ۱۳۹۰ش، ص۵۱-۵۲.
- ↑ مطهری، آشنایی با قرآن، ج۲، ۱۳۸۹ش، ص۱۷۱.
- ↑ مطهری، وحی و نبوت، ۱۳۸۹ش، ص۴۳.
- ↑ طباطبایی،المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۲، ص۱۲۸؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۰، ص۳۷۹.
- ↑ جوادی آملی، وحی و نبوت در قرآن، ۱۳۸۵ش، ص۲۰۶.
- ↑ جوادی آملی، وحی و نبوت در قرآن، ۱۳۸۵ش، ص۲۰۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۲، ص۱۲۸؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۳۷۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۳۷۹.
- ↑ جوادی آملی، وحی و نبوت در قرآن، ۱۳۸۵ش، ص۴۰۰.
- ↑ مطهری، ختم نبوت، ۱۳۹۰ش، ص۵۱؛ سبحانی، الالهیات، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۵۰۵؛ مصباح یزدی، آموزش عقاید، ۱۳۸۵ش، ص۲۸۷.
- ↑ سبحانی، الالهیات، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۵۰۷.
- ↑ جوادی آملی، وحی و نبوت در قرآن، ۱۳۸۵ش، ص۲۶.
منابع
- جوادی آملی، عبدالله، وحی و نبوت در قرآن (تفسیر موضوعی قرآن کریم - جلد سه)، قم، اسراء، ۱۳۸۵ش.
- سبحانی، جعفر، الالهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، قم، مؤسسة الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۳ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۳ق.
- مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش عقاید، تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، ۱۳۸۵ش.
- مطهری، مرتضی، آشنایی با قرآن، ج۲، تهران، صدرا، ۱۳۸۹ش.
- مطهری، مرتضی، ختم نبوت، تهران، صدرا، ۱۳۹۰ش.
- مطهری، مرتضی، وحی و نبوت، تهران، صدرا، ۱۳۸۹ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ش.