زرتشت
| پیامبر منسوب به آیین زرتشتی | |
 تصویری خیالی از زرتشت | |
| نام | زَرْتُشْتْ یا زَرْدُشْتْ |
|---|---|
| نام در قرآن | ندارد |
| نام در کتب مقدس | زرتشت |
| ولادت | اختلافی |
| درگذشت | اختلافی |
| محل زندگی | اختلافی |
| نسب | بنابر برخی منابع، منسوب به منوچهر |
| قوم | ایرانیان باستان |
| حرفه | پیامبر |
| کتاب | اوستا |
| دین | آیین زرتشتی |
| پیروان | زرتشتیان |
| دوره زمانی | ایران باستان |
| پیامبران | |
| نوح • ابراهیم • موسی • عیسی • محمد سایر پیامبران | |
زَرْتُشْتْ یا زَرْدُشْتْ پیامبر منسوب به آیین زرتشتی و از بحثبرانگیزترین شخصیتهای تاریخ ادیان و ایران است[۱] که درباره زندگی، زمان، زادگاه و آموزههای او دیدگاههای متفاوتی مطرح شده است.[۲] به گزارش منابع، زرتشت مروج پرستش اهورامزدا، مخالف خدایان باستانی آریایی و معتقد به جایگاه آتش بهعنوان یکی از مظاهر خدای روشنایی معرفی شده است.[۳] همچنین، «زرتشت» در زبان سریانی به معنای ابراهیم(ع) دانسته شده و او را پیامبری دارای کتاب آسمانی یا از امامان ملت ابراهیم(ع) معرفی کردهاند؛ برخی نیز نسب وی را به منوچهر، از شاهان ایران، رساندهاند.[۴]
درباره زمان و زادگاه زرتشت اختلافنظر فراوانی وجود دارد؛ بهگونهای که تاریخهای گزارششده برای زندگی او تا ۸۶۰۰ سال با یکدیگر اختلاف دارند.[۵] برخی پژوهشگران این اختلافها را موجب تردید در انتساب قطعی آموزهها و تعالیم منسوب به زرتشت دانستهاند.[۶] همچنین، زادگاه وی از شرق تا غرب ایران و حتی فلسطین و یونان گزارش شده و از اوستا نیز برداشتهای متفاوتی در اینباره ارائه شده است.[۷]
اوستا، کتاب مقدس زرتشتیان، که به معنای «اساس و بنیان» دانسته شده، ریشه در زبانهای اوستایی، پهلوی و سانسکریت دارد. این کتاب ابتدا شفاهی بود و پس از اسلام تدوین شد و پنج بخش دارد.[۸] زرتشتیان در منابع با نامهایی چون مجوس، گبر، زندیق و پارسی نیز شناخته شدهاند؛ و عنوان «پارسی» بیشتر درباره زرتشتیان هند به کار میرود.[۹]
به گزارش پژوهشگران، توحیدی یا ثنوی بودن آیین زرتشتی روشن نیست و اوستای موجود نیز این ابهام را برطرف نمیکند.[۱۰] بااینحال، گفته شده است که بیشتر عالمان مسلمان، اصل دین زرتشت را توحیدی دانسته[۱۱] و زرتشتیان را از اهل کتاب شمردهاند.[۱۲] به گفته مرتضی مطهری، متفکر و نویسنده شیعه، زرتشتیان در گذشته ثنوی بودهاند و ادعای توحیدی بودن آنان در دوران معاصر با تاریخ این آیین سازگار نیست.[۱۳]
احترام به آتش و نگهداری آن در آتشکدهها از شناختهشدهترین آیینهای زرتشتیان است.[۱۴] سه اصل «پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک» نیز از مشهورترین آموزههای اخلاقی این آیین بهشمار میرود.[۱۵] درباره ارتباط برخی رسوم ایرانی، مانند چهارشنبهسوری و سوگند به روشنایی چراغ، با آیین زرتشتی دیدگاههای متفاوتی وجود دارد[۱۶] و برخی پژوهشگران این ارتباط را نپذیرفتهاند.[۱۷] همچنین، در آموزههای زرتشتی از ظهور سه منجی از نسل زرتشت و پایان جهان با آخرین منجی سخن گفته شده است.[۱۸]
پانویس
- ↑ توفیقی، نگاهی به ادیان زنده جهان، ۱۳۷۷ش، ص۵۵.
- ↑ فاطمی، راه راستی، ۱۳۹۶ش، ص۳۴.
- ↑ توفیقی، آشنایی با ادیان بزرگ، ۱۳۸۶ش، ص۵۹ و ۶۰.
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ۱۳۷۷ش، ج۹، ص۱۲۸۲۳
- ↑ فاطمی، «بازه زندگی زرتشت میان ۸۶۰۰ سال اختلاف!»، ص۸۷.
- ↑ فاطمی، «بازه زندگی زرتشت میان ۸۶۰۰ سال اختلاف!»، ص۸۷.
- ↑ فاطمی، راه راستی، ۱۳۹۶ش، ص۳۴
- ↑ توفیقی، حسین، نگاهی به ادیان زنده جهان، ۱۳۷۷ش، ص۵۷.
- ↑ توفیقی، آشنایی با ادیان بزرگ، ۱۳۸۶ش، ص۵۷
- ↑ توفیقی، آشنایی با ادیان بزرگ، ۱۳۸۶ش، ص۵۹.
- ↑ قرشی، قاموس قرآن، ۱۴۱۲ش، ج۶، ص۲۳۹.
- ↑ قرشی، قاموس قرآن، ۱۴۱۲ش، ج۶، ص۲۳۹.
- ↑ «خدمات متقابل اسلام و ایران»، سامانه جامع استاد شهید مطهری.
- ↑ توفیقی، آشنایی با ادیان بزرگ، ۱۳۸۶ش، ص۵۹.
- ↑ توفیقی، آشنایی با ادیان بزرگ، ۱۳۸۶ش، ص۵۹.
- ↑ توفیقی، آشنایی با ادیان بزرگ، ۱۳۸۶ش، ص۵۹.
- ↑ مزداپور، «میراث زرتشت، پیامآور راستی»، ص۱۸.
- ↑ توفیقی، آشنایی با ادیان بزرگ، ۱۳۸۶ش، ص۶۱.
منابع
- توفیقی، حسین، آشنایی با ادیان بزرگ، قم، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۶ش.
- توفیقی، حسین، نگاهی به ادیان زنده جهان، قم، مرکز مدیریت حوزههای علمیه خواهران، چاپ اول، ۱۳۷۷ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه دهخدا، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ نهم، ۱۳۷۷ش.
- سجادی، سید جعفر، فرهنگ معارف اسلامی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، ۱۳۷۳ش.
- فاطمی، سید حسن، «بازه زندگی زرتشت میان ۸۶۰۰ سال اختلاف!»، در دانشها و آموزههای قرآن و حدیث، شماره ۴، بهار ۱۳۹۸ش.
- فاطمی، سید حسن (موحد)، راه راستی، قم، همای غدیر، چاپ اول، ۱۳۹۶ش.
- قرشی بنایی، علی اکبر، قاموس قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ ششم، ۱۴۱۲ق.
- مزداپور، کتایون، «میراث زرتشت، پیامآور راستی در گفتگو با خانم دکتر کتایون مزداپور»، در هفت آسمان، شماره ۲۵، بهار ۱۳۸۴ش.
- «خدمات متقابل اسلام و ایران»، سامانه جامع استاد شهید مطهری، تاریخ بازدید: ۵ مرداد ۱۴۰۵ش.
پیوند به بیرون